Chấu kẹp cao và chấu kẹp tiêu chuẩn khi làm vỏ xe máy

Hồi đầu tuần, một chiếc Lead vào tiệm thủng lốp sau, mâm dính chặt cụm đĩa phanh. Đặt bánh lên mâm xoay, bốn vấu kẹp lùn tịt cạ thẳng mặt đĩa phanh kêu ken két, thợ loay hoay chêm thêm giẻ lót mà mỏ vịt vẫn cấn mép lốp. Nhiều anh em mở xưởng hay phân vân giữa chấu kẹp cao và chấu kẹp tiêu chuẩn, không biết sắm loại nào vừa kẹp ngọt vành nhỏ xe ga 10 inch mà không cấn đĩa, vừa bung đủ rộng để ôm gọn mâm 17 inch xe số.

Chấu kẹp cao và chấu kẹp tiêu chuẩn là gì? Cấu tạo chi tiết

Chấu kẹp trên máy ra vào lốp là bộ phận gắn trên mâm xoay để định vị và giữ cố định vành xe bằng lực ép từ xi lanh khí nén. Khác biệt lớn nhất giữa hai dòng này nằm ở độ cao chân đế và hành trình trượt của ngàm kẹp.

Vấu kẹp tiêu chuẩn thường có chiều cao ngàm thấp khoảng 30 đến 45 mm, thiết kế phẳng sát mâm xoay. Loại này bám chắc mép vành xe số thông dụng (17 inch), nhưng khi đặt bánh xe ga có gắn đĩa phanh hoặc cùi dĩa dày thì cụm đĩa dễ bị tì đè xuống mặt mâm xoay, gây trầy xước và kẹt mâm.

Ngược lại, chấu kẹp cao được đúc chân đế vươn cao từ 70 đến 100 mm, tạo khoảng hở thoáng đãng phía dưới vành. Khoảng hở này giúp cụm đĩa phanh, moay-ơ và cùi nhông lọt thỏm bên dưới mà không chạm vào mặt bàn máy. Khi anh em thao tác cùng máy ra vào lốp xe máy, ngàm cao giữ cho bánh xe thăng bằng tuyệt đối, giúp việc gá đặt mỏ vịt ăn khớp mép lốp chuẩn xác hơn.

Bảng so sánh thông số chấu kẹp cao và chấu kẹp tiêu chuẩn

Bảng dưới đây tổng hợp các thông số kỹ thuật thực tế để anh em đối chiếu trực tiếp trước khi quyết định đầu tư hoặc thay ngàm kẹp cho xưởng:

Tiêu chí so sánh	Chấu kẹp tiêu chuẩn	Chấu kẹp cao chuyên dụng
Chiều cao chân chấu	30 – 45 mm	70 – 100 mm
Dải kẹp vành ngoài	10 – 21 inch	6 – 24 inch (tùy cữ lắp)
Khoảng hở đĩa phanh / moay-ơ	Rất hẹp, dễ chạm mặt mâm xoay	Rộng rãi, lọt hẳn đĩa phanh dày
Làm bánh nhỏ (Lead, Scoopy, Mio 10-12″)	Khó thao tác nếu để nguyên đĩa	Kẹp cực ngọt, không cần tháo đĩa
Làm bánh lớn (Wave, Exciter, Winner 17″)	Ôm vành chắc chắn, chống trượt tốt	Làm tốt nhưng cần vấu đúc dày để tránh vặn
Làm bánh xe điện mini (6-8″)	Không với tới dải kẹp	Kẹp được nhờ ngàm đảo chiều thu hẹp

Top 3 pan bệnh thường gặp khi chọn sai chấu kẹp

Dùng sai kích thước chấu kẹp không chỉ làm mất thời gian thao tác mà còn trực tiếp gây hư hại mâm xe của khách, dẫn tới đền bù tốn kém.

1. Cấn cong vênh đĩa phanh sau của xe ga bánh nhỏ

Khi đặt bánh xe ga có đĩa phanh lên chấu thấp, mặt đĩa chạm đáy mâm xoay trước khi ngàm kẹp kịp cắn vào gờ vành. Bàn đạp chân kích khí ép chặt khiến đĩa phanh chịu toàn bộ lực nén uốn, dẫn đến cong đĩa, khi trả xe khách chạy bị bó phanh hoặc giật cục.

2. Trượt ngàm, toét mép sơn vành nhôm

Nhiều anh em cố ép chấu tiêu chuẩn để kẹp mép vành 10 inch của xe ga. Do không đủ khoảng trống tì lực, ngàm kẹp chỉ bám được một góc nông ở mép mép ngoài mâm. Khi mâm xoay quay kết hợp lực kéo của lơ-via, vành bị bật tung, ngàm sắt quẹt ngang làm toét rãnh sâu trên mâm sơn tĩnh điện của khách.

3. Vẹo tâm bánh xe làm rách mép lốp khi vào vỏ

Nếu dùng loại chấu cao gia công mỏng, lực kẹp của bốn vấu không đều sẽ làm bánh xe bị nghiêng một bên. Khi thợ hạ mỏ vịt xuống sát vành, khe hở giữa mỏ vịt và mép lốp bị lệch chuẩn. Lúc mô-tơ quay ép mép tanh cao su vào vành, mép lốp bị cứa rách toạc gân cao su bên trong.

Quy trình xử lý từng bước khi tháo lắp vỏ với chấu kẹp cao

Để đảm bảo công việc trơn tru, anh em nên tuân thủ đúng các bước kỹ thuật từ khâu kiểm tra áp lực hơi đến căn chỉnh góc mỏ vịt:

Bước 1: Ép tách mép lốp bằng lưỡi ép mép lốp khí nén. Trước khi đưa bánh lên mâm, xả sạch ruột hơi qua đầu van. Đặt bánh nằm ngang tựa vào tấm cao su giảm chấn, dùng lưỡi ép mép lốp khí nén đạp nhấp dứt khoát 2 đến 3 vị trí quanh chu vi vành để tách rời tanh cao su khỏi gờ mâm.
Bước 2: Cân chỉnh ngàm chấu kẹp cao trên mâm xoay. Kiểm tra các ốc định vị rãnh trượt mâm xoay. Đạp bàn đạp điều khiển để 4 vấu chấu kẹp cao thu vào trong đối với vành nhỏ 10-12 inch, hoặc bung rộng ra ngoài đối với vành 17 inch. Đặt bánh xe lên sao cho cụm đĩa phanh hướng xuống dưới, lọt hoàn toàn vào khoảng trống giữa 4 chấu kẹp.
Bước 3: Khóa chặt vành xe. Đạp bàn đạp cấp khí để 4 vấu ngàm ép chặt vào gờ trong hoặc ngoài của vành. Dùng tay lắc nhẹ kiểm tra độ vững chãi của bánh xe trước khi hạ trục mỏ vịt.
Bước 4: Tháo mép lốp ra khỏi vành. Hạ cụm cần gật gù, chỉnh mỏ vịt cách mép vành 2 mm để chống cọ xước. Quét nước bôi trơn chuyên dụng quanh mép lốp. Dùng cần móc lốp xe máy cạy nhẹ mép tanh cao su đè lên đầu mỏ vịt, sau đó đạp bàn đạp mâm xoay theo chiều kim đồng hồ để lột mép lốp trên.
Bước 5: Tháo vành ra khỏi máy an toàn. Sau khi hoàn tất thay vỏ hoặc vá săm, xả bàn đạp ngàm kẹp, nhấc bánh xe ra. Dùng đồng hồ bơm lốp xe máy đo áp suất hơi chuẩn theo đúng thông số từng dòng xe (thường 2.0 đến 2.3 bar cho bánh sau xe ga).

Lưu ý khi làm việc và cách chọn thiết bị cho xưởng

Nếu tiệm của anh em chủ yếu phục vụ xe số phổ thông như Wave, Sirius, Future thì bộ chấu kẹp tiêu chuẩn đi kèm máy cơ bản đã đủ đáp ứng công việc hằng ngày. Tuy nhiên, nếu xưởng đặt tại các khu vực đô thị với lượng xe tay ga bánh nhỏ, xe điện mini và xe côn tay đĩa lớn chiếm đa số, việc trang bị bộ chấu kẹp cao là khoản đầu tư bắt buộc để tránh đền mâm cho khách.

Bên cạnh máy tháo vỏ, việc bố trí không gian nâng hạ xe khoa học bằng cách kết hợp bàn nâng xe máy giúp anh em tháo rời bánh xe nhanh chóng ngang tầm ngực, không phải ngồi xổm hay cúi gập lưng suốt cả ngày làm việc.

Khi mua ngàm kẹp rời để nâng cấp, anh em cần đo chính xác bản rãnh trượt mâm xoay (thường là 12 mm hoặc 14 mm) và kiểm tra chất thép đúc. Tránh mua các loại ngàm gang pha xốp nhẹ, khi cày ốc gỉ cứng đầu hoặc kẹp vành đúc dày rất dễ bị nứt chân chấu.

Cần sắm đồ nghề đúng cho việc này, anh em xem trọn bộ thiết bị tại Alotools.vn.

Câu hỏi thường gặp

Có thể lắp thêm bộ chấu kẹp cao vào máy ra lốp cũ dùng chấu tiêu chuẩn được không?

Được, đa số các dòng máy trên thị trường đều dùng chung quy chuẩn thanh trượt chữ T trên mâm xoay. Anh em chỉ cần đo đúng chiều rộng bản rãnh trượt của mâm xoay hiện tại rồi mua bộ chấu kẹp cao rời về lắp ốc định vị là sử dụng được ngay.

Chấu kẹp cao có kẹp chắc được vành xe số 17 inch không?

Chấu kẹp cao vẫn ôm chắc vành 17 inch bình thường nếu ngàm được đúc từ thép đặc chịu lực. Tuy nhiên, do cánh tay đòn cao hơn, anh em nên kiểm tra độ rơ của bạc trượt định kỳ để tránh rung lắc mâm khi ra vỏ các loại lốp xe số quá cứng.

Làm lốp xe máy điện bánh 8-10 inch có bắt buộc phải dùng chấu kẹp cao?

Rất cần thiết vì xe máy điện có cụm mô-tơ gắn liền moay-ơ bánh sau rất dày và nặng. Nếu dùng chấu tiêu chuẩn thấp, mô-tơ điện sẽ cấn thẳng xuống mặt bàn máy, gây trầy xước vỏ động cơ hoặc đứt dây điện pha bên trong.

Chấu kẹp cao và chấu kẹp tiêu chuẩn loại nào bền hơn khi làm việc liên tục?

Chấu kẹp tiêu chuẩn thường có tuổi thọ cơ học cao hơn một chút do chân đế thấp và diện tích tiếp xúc chịu lực ngắn. Dù vậy, chấu kẹp cao chất lượng tốt vẫn hoạt động bền bỉ nhiều năm nếu anh em tra mỡ bôi trơn rãnh trượt đều đặn mỗi tuần.