Nội dung chính của bài viết

Mục lục bài viết

Thiết bị vệ sinh họng nạp buồng đốt và test kim phun diesel xe tải

Một buổi trưa nắng gắt, xưởng tiếp nhận con xe đầu kéo máy điện vào xưởng trong tình trạng đạp ga lút sàn mà tua máy không chịu nhích, khói đen phả ra mù mịt cả góc sân khiến tài xế sốt ruột đứng ngồi không yên. Tháo đường ống gió ra kiểm tra, muội than trộn lẫn hơi dầu bám dày cộp thu hẹp gần nửa tiết diện cổ nạp, còn dàn béc thì có hai cây đái dầm rỉ dầu ướt sũng đầu kim. Những ca xe lặc lè đuối tải thế này nếu anh em chỉ thay lọc dầu rồi chỉnh van áp tạm bợ thì chạy được dăm bữa nửa tháng xe lại quay đầu nằm xưởng. Nắm vững trọn bộ thiết bị vệ sinh họng nạp buồng đốt và test kim phun diesel xe tải chính là chìa khóa vàng giúp anh em thợ chẩn đoán chuẩn xác từng cây béc, dọn sạch muội than đóng cứng và phục hồi trọn vẹn sức kéo ban đầu cho khối động cơ dầu.

1. Thiết bị vệ sinh họng nạp buồng đốt và test kim phun diesel xe tải là gì

Thiết bị vệ sinh họng nạp buồng đốt và test kim phun diesel xe tải là tổ hợp các máy móc cơ điện và thủy lực chuyên dụng dùng để kiểm tra độ kín khít, đo lưu lượng phun, loại bỏ muội carbon đóng bám trong đường gió nạp, xupap, đỉnh piston và phục hồi lưu lượng sương dầu của hệ thống cấp nhiên liệu Common Rail trên xe tải. Trên các dòng xe tải máy cơ trước đây, thợ thường chỉnh heo dầu và cân béc bằng mắt hay bơm tay áp suất cơ học đơn giản. Tuy nhiên với các dòng xe tải tiêu chuẩn khí thải Euro 4, Euro 5 hiện nay, van luân hồi khí xả EGR liên tục tuần hoàn muội than về cổ gió, kết hợp với hơi nhớt từ nắp giàn cò tạo thành lớp cặn dẻo quánh bọc chặt lấy xupap nạp và lòng xy lanh.

Nếu dàn thiết bị này không được trang bị đồng bộ trong xưởng, anh em thợ buộc phải cạo muội bằng tuốc nơ vít hoặc ngâm hóa chất tẩy rửa thủ công rất mất thời gian mà không sạch sâu vào các ngóc ngách của cổng nạp mặt quy lát. Nghiêm trọng hơn, khi kim phun bị nghẹt lỗ tia hoặc mòn van hồi gây tụt áp đường ống rail, thợ không có máy tạo xung và bệ thử chuẩn sẽ không thể phát hiện được cây kim nào đang phun dư thừa gây khói đen cuồn cuộn. Hậu quả là động cơ luôn trong trạng thái thiếu gió, thừa dầu, đốt cháy không hết nhiên liệu làm nhiệt độ khí xả tăng vọt, lột bạc trục khuỷu, thổi gioăng mặt máy và khiến chủ xe tốn thêm hàng chục triệu đồng tiền dầu mỗi tháng.

Trang bị một hệ thống hoàn chỉnh từ máy kiểm tra béc dầu đến máy xử lý carbon giúp xưởng khép kín toàn bộ quy trình dịch vụ từ khâu chẩn đoán lỗi, đo kiểm thông số thực tế, xử lý phục hồi linh kiện cho đến chạy thử nghiệm trước khi bàn giao xe. Nhờ vậy, anh em giải quyết triệt để gốc rễ bệnh khói đen lì máy mà không cần rã máy đại tu tốn kém nhiều ngày công lao động của xưởng.

2. Sơ đồ cấu tạo hệ thống nạp, buồng đốt và kim phun diesel

Để bắt đúng bệnh và thao tác chuẩn xác từng bước, người thợ cần nắm vững vị trí, kết cấu và cơ chế làm việc của từng cụm chi tiết chính nằm trên đường nạp khí và đường cấp dầu cao áp của xe.

Đường ống cổ nạp và van luân hồi khí xả EGR

Cổ nạp là đường dẫn phân phối luồng không khí sạch sau khi qua bầu lọc gió và két làm mát khí nạp intercooler vào từng buồng cháy. Nằm ngay trên đường ống này là cụm van luân hồi khí xả EGR có nhiệm vụ mở đường cho một phần khí cháy quay trở lại buồng đốt nhằm hạ nhiệt độ ngọn lửa để giảm nồng độ khí thải ô nhiễm NOx. Khi van EGR bị kẹt mở hoặc bám nghẹt mảng than lâu ngày, khí xả mang theo bụi carbon bẩn xộc thẳng vào buồng nạp trộn với hơi nhớt làm bít kín đường gió, khiến động cơ phát tiếng gõ lạch cạch và xả khói xám đen dày đặc khi đạp tải.

Nấm xupap nạp và cổng nạp trên mặt quy lát

Xupap nạp chịu trách nhiệm đóng kín buồng đốt trong kỳ nén và mở thông để đón không khí vào buồng cháy trong kỳ hút dưới sự điều khiển của trục cam. Khi lớp cặn carbon dẻo quánh bám chặt quanh thân nấm xupap và đế xupap, bề mặt tiếp xúc không còn kín khít dẫn đến hiện tượng lọt hơi buồng đốt ngược ra họng gió. Điều này làm động cơ tụt áp suất nén nghiêm trọng, nổ rung giật mạnh ở chế độ cầm chừng và hao hụt sức kéo rõ rệt khi xe chở nặng leo dốc dài.

Buồng đốt và đỉnh piston động cơ diesel

Buồng đốt xe tải diesel thường được đúc trực tiếp dạng chén lõm ngay trên đỉnh piston nhằm tạo lốc xoáy lốc xoáy cho dòng không khí nạp khi piston tịnh tiến lên điểm chết trên. Dầu diesel phun vào chén buồng đốt dưới áp suất cực cao sẽ tự bốc cháy nhờ nhiệt độ và áp suất nén. Khi đỉnh piston và rãnh xéc măng bị muội carbon ken cứng, xéc măng mất độ đàn hồi bung ép sát thành vách xi lanh, dầu nhờn bôi trơn từ đáy cacte bị hút ngược lên buồng cháy gây hao nhớt và cháy khét nẹt.

Bơm cao áp và ống phân phối nhiên liệu Common Rail

Bơm cao áp nhận dầu từ bơm tiếp vận thùng chứa, nén dầu lên dải áp suất làm việc từ 1.600 bar đến hơn 2.000 bar rồi cấp thẳng vào ống phân phối nhiên liệu chung còn gọi là ống rail. Trên thân ống rail có gắn cảm biến áp suất nhiên liệu và van điều áp để duy trì áp lực dầu luôn ổn định cho toàn bộ dàn béc. Khi bơm cao áp bị xước lòng piston bơm hoặc van điều áp kẹt cặn bẩn, áp suất rail không thể đạt ngưỡng quy định khiến hộp điều khiển ECU ngắt kim hoặc giới hạn công suất máy.

Kim phun nhiên liệu điện tử Common Rail

Kim phun diesel điện tử là chi tiết cơ khí chính xác nhất trên khối động cơ, đóng mở bằng cuộn từ solenoid hoặc tinh thể thạch anh áp điện piezo theo từng tín hiệu điện áp mili-giây từ ECU. Đầu đót kim phun gồm các lỗ tia siêu nhỏ có đường kính chỉ bằng sợi tóc làm nhiệm vụ xé tơi giọt dầu thành màn sương mịn hòa trộn vào khối khí nén. Khi kim phun bị kẹt ty, rỉ ti van hồi hoặc cháy toét đầu lỗ phun, dầu sẽ đái thành tia lớn rớt thẳng xuống đỉnh piston làm động cơ phát tiếng nổ rát tai và bốc khói đen kịt.

3. Nguyên lý hoạt động của dòng khí và dòng dầu cao áp

Nguyên lý hoạt động của hệ thống vận hành theo hai chu trình tuần hoàn khép kín gồm dòng khí nạp và dòng nhiên liệu cao áp, giao thoa trực tiếp tại buồng cháy của từng xy lanh động cơ. Đối với dòng khí, không khí từ môi trường ngoài được turbo tăng áp hút qua bầu lọc gió, nén ép lên áp suất cao làm tăng mật độ oxy rồi đẩy qua két làm mát khí nạp để hạ nhiệt độ trước khi tiến vào đường ống cổ nạp. Tại cổ nạp, dòng khí sạch gặp luồng khí thải dẫn từ van luân hồi khí xả EGR trộn đều, sau đó lách qua khe hở xupap nạp đang mở để tràn vào lòng xy lanh. Khi piston đi lên điểm chết trên ở kỳ nén, xupap đóng kín, không khí bị ép lại dưới tỷ số nén cực cao khiến nhiệt độ khối khí tăng vọt lên khoảng 600 đến 800 độ C.

Đúng vào thời điểm cuối kỳ nén, dòng nhiên liệu diesel được bơm tiếp vận hút từ thùng dầu, lọc sạch qua bộ tách nước và cấp vào bơm cao áp. Bơm cao áp nén dầu lên áp lực hàng nghìn bar rồi đẩy vào ống phân phối cao áp Common Rail. Khi nhận xung kích hoạt từ hộp điều khiển ECU động cơ, van solenoid trong kim phun lập tức nâng ty kim cho phép dầu cao áp phóng qua các lỗ tia đầu đót tạo thành chùm sương nhiên liệu cực mịn xông thẳng vào xoáy khí nóng trong buồng đốt. Hỗn hợp dầu khí tự bốc cháy mãnh liệt sinh công đẩy piston lao xuống trong kỳ nổ, sinh ra mô-men xoắn kéo toàn bộ tải trọng của chiếc xe.

Sau khi sinh công, xupap xả mở ra giải phóng toàn bộ khí cháy dẫn sang tuabin tăng áp để quay cánh nạp khí. Nếu một trong hai dòng chảy này gặp trở ngại, ví dụ như đường nạp bị cặn than bít kín làm thiếu hụt oxy hoặc kim phun bị đái làm thừa mứa nhiên liệu lỏng, quá trình đốt cháy lập tức bị phá vỡ cân bằng hóa học, dẫn đến cháy trễ, muội than tăng sinh mất kiểm soát và thải ra ống xả lượng khói đen độc hại.

4. Bảng tra nhanh pan bệnh hệ thống nhiên liệu và khí nạp xe tải

Bảng tra cứu triệu chứng thực tế tại xưởng giúp anh em thợ nhanh chóng khoanh vùng nguyên nhân hư hỏng, xác định đúng phương pháp đo kiểm và chọn lựa trang thiết bị sửa chữa phù hợp cho từng ca xe.

Triệu chứng thực tế	Vị trí lỗi nghi ngờ	Nguyên nhân cốt lõi	Cách đo kiểm tại xưởng	Phương án xử lý kỹ thuật
Đạp ga lút sàn xe không bốc, khói đen mù mịt sau đuôi	Họng nạp và cổng nạp mặt quy lát	Muội than EGR đóng dày làm hẹp tiết diện gió nạp	Dùng camera nội soi cổng nạp, đo áp suất nạp turbo	Bắn trấu làm sạch họng nạp, xupap và súc rửa van EGR
Xe khó khởi động khi nguội máy, đề kéo dài mới nổ	Kim phun nhiên liệu Common Rail	Kim phun bị mòn van hồi, tụt áp suất dầu khởi động	Cắm máy chẩn đoán xem áp rail khi đề, đo dầu hồi kim	Đưa béc lên bệ thử kiểm tra, thay ty van và hồi phục kim
Máy rung giật mạnh ở tua cầm chừng, tiếng nổ gõ rát tai	Đầu đót kim phun diesel	Lỗ tia kim bị đái, kẹt ty kim gây phun sớm, thừa dầu	Soi máy test béc xem góc phun, đo lưu lượng từng béc	Tẩy cặn bằng máy siêu âm, thay ruột kim hoặc căn lại sim
Xe leo dốc tụt tải bất thình lình, báo đèn check engine	Van điều áp ống rail hoặc lọc dầu	Cặn bẩn bám kẹt van điều áp, lọc dầu nhiên liệu nghẹt	Đọc mã lỗi áp suất rail thấp, đo áp trước và sau lọc	Thay lọc tinh, tháo van điều áp tẩy rửa và cân chỉnh lại
Động cơ hao dầu bôi trơn, hơi xả có mùi dầu cháy khét	Xéc măng và rãnh piston	Muội carbon bó kẹt rãnh xéc măng làm hở séc măng dầu	Đo áp suất nén buồng đốt bằng đồng hồ, soi nắp cacte	Chạy khử muội buồng đốt hydro hoặc rã máy thay xéc măng
Tiếng rít gió lớn khoang máy, xe lì không bứt tốc được	Đường ống gió sau két làm mát	Bục cổ cao su ống liên két, rò rỉ gioăng cổ nạp khí	Xịt xà phòng tìm điểm rò khí, tạo áp kiểm tra đường nạp	Thay mới ống cao su chịu áp lực cao và siết lại đai siết
Động cơ gõ to ở tải nặng, nhiệt độ nước làm mát tăng vọt	Xupap nạp không đóng kín	Lớp than đóng cháy làm kênh miệng nấm xupap quy lát	Đo độ kín buồng đốt bằng đồng hồ áp suất nén diesel	Bắn trấu làm sạch bề mặt nấm và rà phẳng lại miệng xupap
Xe ăn dầu tăng 15–20%, máy nóng ran sau mỗi cuốc chạy	Bàn chia béc và cảm biến áp rail	Cảm biến áp rail báo sai, kim phun mòn tơi tả lỗ đót	Đọc data live áp rail thực tế đối chiếu bệ thử cơ khí	Cân chỉnh lại lượng phun béc dầu, thay cảm biến áp rail

5. Bắn trấu vệ sinh họng nạp xupap xe tải trị dứt muội EGR

Bắn trấu làm sạch họng nạp xupap là phương pháp dùng luồng khí nén đẩy các hạt vỏ trấu nghiền mịn va đập trực tiếp vào các mảng muội than carbon đóng kết lâu năm để đánh bay hoàn toàn cặn bẩn mà không làm trầy xước bề mặt kim loại nhôm hay gang của cổng nạp. Đối với các dòng xe tải chạy vài chục vạn cây số, lớp cặn hỗn hợp giữa bồ hóng khí xả EGR và hơi nhớt dẻo quánh bám chặt vào chân nấm xupap tạo thành khối chướng ngại vật cản trở dòng khí nạp đi vào xy lanh. Để dọn sạch khối muội cứng đầu này một cách an toàn mà không cần tháo cả cụm mặt quy lát xuống đất, anh em cần vận hành thành thạo thiết bị làm sạch bằng cát trấu.

Dụng cụ cốt lõi bắt buộc phải có cho công đoạn này là dụng cụ – thiết bị dùng khí nén kết hợp máy bắn trấu họng nạp xupap chuyên dụng đi kèm súng phun áp lực cao và các đầu hút cao su ôm khít họng gió. Thợ tiến hành quay trục khuỷu cho xupap của từng máy đóng kín hoàn toàn để ngăn hạt trấu lọt vào buồng đốt, sau đó gắn đầu hút bụi vào họng nạp rồi bóp cò súng bắn trấu liên tục trong khoảng 1 đến 2 phút. Luồng hạt trấu xé tan mảng than dầu cứng đầu và được máy hút công nghiệp thu hồi lại sạch sẽ. Quy trình tháo lắp từng bước em viết riêng trong bài Dùng máy bắn trấu vệ sinh họng nạp và xupap xe tải: Trị dứt điểm nghẹt muội than EGR, phục hồi công suất động cơ.

6. Súc béc xe tải bằng máy rửa kim phun siêu âm

Máy rửa kim phun siêu âm ứng dụng hiện tượng xâm thực bọt khí sinh ra từ sóng siêu âm tần số cao trong môi trường dung dịch tẩy rửa để đánh bật các mảng cặn dầu cháy bám bẹp ở đầu đót và trong lõi ti kim. Nhiên liệu diesel kém chất lượng chứa nhiều lưu huỳnh và cặn nhựa dẻo qua thời gian dài làm việc dưới nhiệt độ buồng đốt cao sẽ biến thành dạng màng vecni bọc kín các lỗ phun siêu nhỏ. Khi lỗ phun bị thu hẹp hoặc kẹt nghẹt, tia dầu không thể tơi xốp mà bắn thành chùm giọt lớn khiến buồng cháy thiếu oxy cục bộ sinh ra khói đen nồng nặc mùi dầu sống.

Khi đưa cây kim lên thao tác, thợ dùng thiết bị nâng hạ an toàn từ danh mục dụng cụ sửa chữa gầm xe để tiếp cận khoang máy, sau đó đặt dàn kim vào máy rửa kim phun siêu âm có gia nhiệt kết hợp kích xung mở ti béc liên tục. Dung dịch làm sạch chuyên dụng dưới tác động rung siêu âm hàng chục kilohertz sẽ len lỏi vào từng rãnh vi mô, làm mềm và rã vụn toàn bộ cặn cháy bám trong các lỗ tia mà không gây mòn ren hay mẻ đầu béc. Chi tiết cách pha dung dịch và thời gian ngâm xung chuẩn chỉ anh em xem tại bài viết Hướng dẫn súc béc xe tải bằng máy rửa kim phun siêu âm: Đánh tan cặn dầu đóng cứng đầu kim và phục hồi tia phun chuẩn.

7. Bắt bệnh kim đái rò dầu bằng máy tạo xung và bệ test cao áp

Bắt bệnh kim phun diesel đòi hỏi thiết bị phải mô phỏng lại chính xác áp suất dầu thực tế của động cơ từ dải cầm chừng 300 bar cho đến dải toàn tải 1.800 bar để đo lưu lượng dầu phun và lưu lượng dầu hồi về. Cây béc bị rò ti van hồi sẽ làm toàn bộ áp suất trong ống phân phối Common Rail bị tụt dốc không phanh, dẫn đến tình trạng xe đề rất dài mới nổ hoặc chết máy đột ngột khi tải nặng. Ngược lại, cây kim bị kẹt mở đầu ty sẽ liên tục rỉ dầu xuống đỉnh piston kể cả khi chưa có tín hiệu điện, gây nguy cơ cháy thủng piston cực kỳ nguy hiểm.

Để định bệnh chính xác từng cây kim, người thợ kết nối kim phun vào bệ thử test kim phun Common Rail cao áp được điều khiển thông qua máy tạo xung kích hoạt béc phun điện tử đa kênh. Thiết bị sẽ đo đếm lượng nhiên liệu phun ra từng cốc đong thủy tinh và lượng dầu tràn về đường hồi trong từng chế độ tải định sẵn. Những cây kim có lượng hồi vượt quá ngưỡng cho phép của nhà sản xuất hoặc góc phun bị lệch tia sẽ bị loại ra ngay lập tức để phục hồi lại ti van. Toàn bộ thông số đo kiểm áp suất và mẹo căn chỉnh sim độn được phân tích kỹ ở bài viết Bắt bệnh kim đái, rò dầu và tụt áp ống rail đầu kéo bằng máy tạo xung test béc kết hợp đồng hồ đo áp suất cao áp.

8. Khử muội than buồng đốt không hạ máy bằng máy tạo khí hydro

Công nghệ làm sạch buồng đốt bằng khí hydro hoạt động dựa trên nguyên lý điện phân dung dịch nước cất để tách ra dòng khí HHO tinh khiết, sau đó dẫn trực tiếp vào đường hút gió của động cơ đang nổ máy để đốt cháy lớp muội carbon thành khí CO2 và hơi nước thoát ra ngoài theo đường bô. Đây là giải pháp tân tiến giúp các xưởng xử lý triệt để lớp muội đóng dày trên đỉnh piston, rãnh xéc măng và thành buồng đốt mà không cần phải thực hiện công việc rã máy hạ mặt quy lát phức tạp, tiết kiệm thời gian chờ đợi cho cánh tài xế đường dài.

Quá trình thi công bắt đầu bằng việc đấu nối ống dẫn khí của máy vệ sinh buồng đốt bằng khí hydro vào trước họng hút động cơ sau bầu lọc gió. Khi xe nổ máy ở dải vòng tua cầm chừng nâng cao, khí hydro đi vào buồng nổ gặp nhiệt độ cao sẽ bẻ gãy các liên kết hydrocacbon mạch dài của muội than bám trên thành chén piston, chuyển hóa chúng thành khí xả nhẹ nhàng thoát ra môi trường. Phương pháp này hỗ trợ giải phóng xéc măng bị bó kẹt, phục hồi tỷ số nén đồng đều giữa các xy lanh và giảm thiểu đáng kể tình trạng ì máy. Anh em có thể xem các bước đấu nối an toàn tại bài viết Quy trình chạy máy vệ sinh buồng đốt hydro khử sạch muội than piston xe tải nặng mà không cần rã máy hạ mặt quy lát.

9. Lịch bảo dưỡng định kỳ hệ thống nạp và nhiên liệu diesel xe tải

Thiết lập chu kỳ bảo dưỡng định kỳ khoa học là cách tốt nhất giúp gara giữ chân khách hàng ruột và bảo vệ động cơ xe tải khỏi các hỏng hóc nặng tốn kém chi phí sửa chữa.

Hạng mục bảo dưỡng	Chu kỳ khuyến nghị (km hoặc tháng)	Nội dung công việc cần thực hiện
Lọc thô tách nước và lọc tinh nhiên liệu	15.000 – 20.000 km (hoặc mỗi 3 tháng)	Xả nước đáy cốc lọc thô hằng tuần, thay mới lõi lọc nhiên liệu chính hãng đúng chu kỳ
Bầu lọc gió động cơ	10.000 – 15.000 km (hoặc mỗi 2 tháng)	Thổi sạch bụi bẩn bằng khí nén áp vừa phải, thay mới nếu màng giấy lọc bị rách hoặc bám dầu nhớt
Van tuần hoàn khí xả EGR và họng gió	40.000 – 50.000 km (hoặc mỗi 6 tháng)	Tháo cụm van ngâm rửa muội than dầu, kiểm tra mô tơ bước điều khiển cánh van đóng mở
Xupap nạp và cổng nạp nắp máy quy lát	80.000 – 100.000 km (hoặc mỗi 12 tháng)	Bắn trấu loại bỏ toàn bộ mảng than carbon bám bẹp chân nấm và vách nạp quy lát
Dàn kim phun nhiên liệu Common Rail	60.000 – 80.000 km (hoặc mỗi 12 tháng)	Tháo cân béc trên bệ thử cao áp, súc rửa sóng siêu âm đầu đót kim và thay long đền lửa chân béc
Đỉnh piston và buồng cháy xy lanh	50.000 – 70.000 km (hoặc mỗi 9 tháng)	Chạy khử muội carbon bằng máy khí hydro HHO trong 45–60 phút để giải phóng xéc măng
Thùng chứa nhiên liệu diesel	100.000 km (hoặc mỗi 18 tháng)	Xả đáy rửa sạch bùn cặn và mạt sắt đọng đáy thùng, súc rửa đường ống dẫn dầu tiếp vận

10. Thiết bị cần có theo quy mô xưởng sửa chữa xe tải

Tùy theo nguồn vốn ban đầu và lượng xe tải vãng lai hay xe hợp đồng đội xe vào gara mỗi ngày, chủ xưởng có thể cân nhắc đầu tư các gói thiết bị từng nấc sao cho hợp túi tiền và thu hồi vốn nhanh.

Quy mô nhà xưởng	Nhu cầu công việc chính	Danh sách trang thiết bị tối thiểu cần đầu tư
Tổ thợ lưu động hoặc bãi xe nhỏ	Xử lý xe ngộp dầu, bảo dưỡng thay lọc, súc rửa nhanh họng gió ngoài bãi	Bình xịt dung dịch vệ sinh buồng đốt khí nén cầm tay, máy bơm mỡ khí nén lưu động, đồng hồ cơ đo áp suất đường ống dầu thấp áp, bộ tuýp mở béc dầu chuyên dụng, máy đo áp suất nén buồng đốt động cơ diesel
Gara tổng hợp vừa (3–5 khoang sửa chữa)	Trị dứt điểm xe khói đen, phục hồi họng nạp, kiểm tra sơ bộ dàn kim Common Rail	Máy bắn trấu vệ sinh họng nạp xupap kèm máy hút bụi công nghiệp, máy rửa kim phun siêu âm có gia nhiệt bể inox, bộ thiết bị đo lượng dầu hồi kim phun có thước chia vạch, máy tạo xung kiểm tra béc phun điện tử, camera nội soi cổng nạp đường nổ
Trung tâm dịch vụ gầm máy lớn, xưởng đội xe	Đại tu cân chỉnh trọn gói hệ thống nhiên liệu, phục hồi béc cao áp, dọn sạch muội than sâu	Bệ thử cân chỉnh kim phun và bơm cao áp Common Rail tự động hoàn toàn, máy vệ sinh buồng đốt động cơ bằng khí hydro, máy nội soi buồng đốt công nghiệp độ phân giải cao, bàn láng đĩa phanh và cụm thiết bị đại tu máy nén khí trục vít công suất lớn

11. Những sai lầm thợ hay mắc khi xử lý muội than và kim phun

Làm hệ thống nhiên liệu máy điện xe tải đòi hỏi độ sạch sẽ và tỉ mỉ tuyệt đối. Dưới đây là những sai lầm kinh điển mà thợ trẻ rất dễ mắc phải dẫn đến việc xe làm xong còn hỏng nặng hơn ban đầu.

Dùng xăng hoặc dung dịch tẩy mạnh xịt thẳng vào họng hút đang nổ

Nhiều anh em muốn nhanh việc nên mở cổ nạp rồi cầm bình tẩy chế hòa khí xịt thẳng vào đường gió khi động cơ đang nổ gắt. Khí dễ cháy này gặp nhiệt độ nén cao của máy dầu sẽ gây ra hiện tượng kích nổ dữ dội, làm cong tay biên, nứt vỡ đỉnh piston hoặc cháy rụi màng cảm biến gió nằm trên đường nạp. Phương pháp làm ẩu này hoàn toàn không dọn sạch được muội bám mà còn đưa cặn than cứng rơi thẳng vào buồng nổ cày xước lòng xy lanh.

Không che chắn buồng đốt khi cạo than xupap nạp thủ công

Khi dùng dao cạo hoặc tuốc nơ vít nạo than xupap mà không quay máy cho nấm xupap đóng kín, các mảng carbon sắc nhọn như đá dăm sẽ rơi lọt xuống buồng đốt. Khi khởi động lại máy, mảnh than kẹt giữa mặt nấm và đế xupap làm vênh xupap hoặc bị piston ép nghiến vào thành vách lòng xy lanh gây xước nòng sâu, tụt hơi toàn diện buộc xưởng phải tháo máy làm lại từ đầu để đền cho khách.

Để bụi bẩn lọt vào đường ống cấp dầu cao áp Common Rail

Áp suất trong dàn Common Rail lên tới hàng nghìn bar với dung sai khe hở chi tiết chỉ tính bằng phần nghìn milimet. Khi tháo giắc dầu ống rail hoặc đường dẫn béc mà thợ không dùng nút bịt chuyên dụng che kín các đầu ren, chỉ một hạt cát nhỏ rơi vào cũng đủ làm kẹt cứng ty kim phun, xước nát mặt van hồi áp suất và phá hủy toàn bộ ruột cây béc vừa mới được cân chỉnh đắt tiền.

Tái sử dụng long đền đồng chân béc cũ bị chai cứng

Long đền lửa đệm chân kim phun làm bằng đồng có tác dụng làm kín buồng đốt ngăn hơi lửa xì ngược lên khoang nắp giàn cò. Sau nhiều vạn cây số làm việc dưới nhiệt độ cao, long đền đồng đã bị biến dạng và chai cứng mất khả năng co giãn. Việc tiếc của tận dụng lại long đền cũ sẽ khiến khí cháy xì qua chân béc, tạo thành lớp nhựa đường dẻo quánh bó chết cây béc vào nắp máy, khiến lần tháo sau thợ phải gõ búa nhổ béc cực kỳ vất vả.

Toàn bộ dụng cụ nhắc trong bài đều có sẵn ở thiết bị gara Alotools, anh em cần tư vấn cứ nhắn.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao xe tải máy điện dễ bị đóng cặn muội than họng nạp hơn xe máy cơ ngày xưa?

Xe tải máy điện thế hệ mới được trang bị van luân hồi khí xả EGR để đưa một phần khí xả chứa đầy bụi carbon quay ngược lại đường hút hòa lẫn với hơi dầu bôi trơn từ nắp giàn cò. Hỗn hợp này gặp luồng gió nạp mát sẽ nhanh chóng cô đặc lại tạo thành lớp màng muội dẻo quánh bám chặt vào họng nạp và nấm xupap. Xe máy cơ đời cũ không có hệ thống EGR nên đường gió nạp luôn sạch sẽ và khô ráo hơn rất nhiều.

Dùng hạt trấu bắn họng nạp có làm xước lòng xi lanh động cơ không?

Hạt trấu xay nhuyễn có độ cứng cơ học thấp hơn nhiều so với kim loại nhôm hay gang của cổng nạp và mặt xupap nên chỉ có khả năng phá vỡ lớp cặn bẩn bám dính mà không làm xước bề mặt kim loại. Hơn nữa, thợ luôn quay cốt máy cho xupap đóng kín trước khi bắn và hạt trấu là chất hữu cơ thực vật, nếu còn sót lại vài mẩu bụi vụn cực nhỏ cũng sẽ cháy sạch thành tro và thoát ra ngoài theo đường bô khi nổ máy.

Bao lâu thì nên đưa dàn kim phun Common Rail lên bệ test kiểm tra một lần?

Theo khuyến cáo từ các nhà sản xuất xe tải, anh em nên tháo dàn kim đưa lên bệ thử kiểm tra sau mỗi 60.000 đến 80.000 km hoặc sau 1 năm chạy dịch vụ liên tục. Tuy nhiên, nếu xe thường xuyên phải đổ dầu diesel lẻ ngoài bãi hoặc có hiện tượng khói đen, nổ rung giật máy thì cần đưa đi cân chỉnh béc ngay để tránh nguy cơ rỉ dầu làm nóng chảy thủng đỉnh piston.

Máy vệ sinh buồng đốt bằng khí hydro có thay thế được hoàn toàn việc rã máy cạo muội không?

Máy vệ sinh buồng đốt hydro rất hiệu quả trong việc loại bỏ các lớp muội carbon xốp bám trên đỉnh piston, buồng đốt và giúp giải phóng xéc măng bị bám keo nhẹ trong quá trình bảo dưỡng định kỳ. Tuy nhiên, nếu động cơ xe tải đã bị lỏng nòng, hở séc măng nặng hoặc lớp than đã đóng dày biến tính thành đá sỏi qua nhiều năm cày ải thì phương pháp duy nhất vẫn là phải tháo hạ mặt máy rã đại tu cơ khí.

Dấu hiệu rõ nhất cho biết kim phun đang bị đái dầu là gì?

Dấu hiệu dễ nhận biết nhất là xe xả khói đen dày đặc kèm mùi dầu sống cay mắt ngay cả khi chạy không tải, máy nổ có tiếng gõ cộc cộc rất rát tai và xe cực kỳ hao dầu. Khi mở que thăm nhớt ngửi thấy mùi dầu diesel lẫn vào cacte hoặc mức nhớt bôi trơn dâng cao bất thường thì chắc chắn kim phun đã bị rò rỉ rớt dầu thẳng xuống lòng xy lanh.

Có nên tự ý tháo mở vệ sinh đầu đót kim phun tại gara khi không có bệ test không?

Tuyệt đối không nên tự tháo bung ruột kim phun nếu xưởng của anh em không có đồ nghề tháo béc chuyên dụng và bệ thử áp suất cao để kiểm tra lại sau khi lắp. Các chi tiết ty kim, lò xo và sim căn có kích thước siêu nhỏ được gia công với độ chính xác cơ học cực cao, thợ chỉ cần lắp lệch một chút hoặc để dính một hạt bụi li ti là cây béc sẽ bị kẹt chết hoặc xả dầu mất áp ngay lập tức.

Tại sao sau khi bắn trấu làm sạch họng nạp xe lại có cảm giác bốc hơn hẳn?

Sau khi được bắn trấu sạch sẽ, toàn bộ lớp muội than cản trở dòng khí đã bị quét sạch hoàn toàn, trả lại nguyên vẹn diện tích tiết diện ban đầu của họng nạp và cổng hút mặt quy lát. Lượng không khí sạch giàu oxy tràn vào buồng đốt nhiều hơn giúp nhiên liệu diesel được đốt cháy triệt để, gia tăng mô-men xoắn của máy và giúp xe thoát máy, bốc tải rõ rệt khi nhấn ga.

Làm thế nào để hạn chế muội than đóng bám trở lại sau khi đã vệ sinh sạch sẽ?

Để ngăn muội carbon nhanh bám lại, chủ xe cần tuân thủ việc thay lọc gió và lọc nhiên liệu đúng định kỳ, sử dụng loại dầu nhớt động cơ có phẩm cấp chuẩn và đổ nhiên liệu tại các cây xăng lớn đảm bảo chất lượng. Ngoài ra, gara nên tư vấn tài xế hạn chế nổ máy cầm chừng tại chỗ quá lâu và định kỳ bảo dưỡng súc rửa sạch van EGR sau mỗi 4 vạn cây số vận hành.

2 / 2