Xả đáy bình nén khí và xử lý đường hơi tụ nước

Đầu giờ sáng bước vào xưởng, anh em cắm súng vào bóp cò mở tắc kê bánh xe Vios mà thấy bọt nước phì ra ướt đẫm đầu súng, lực bắn thì lẹt đẹt không gõ nổi bu lông. Nhiều gara nghĩ do hỏng súng, nhưng thực tế cả chục lít nước bùn lẫn váng dầu đang nằm dưới đáy bình chứa. Việc xả đáy bình nén khí định kỳ mỗi ngày chính là thao tác sống còn để cứu toàn bộ dàn thiết bị khí nén trong xưởng khỏi cảnh rỉ sét, kẹt cánh phíp và tụt áp liên miên.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Máy nén khí piston và hệ thống đường hơi xưởng xe con.

xả đáy bình nén khí — Xả đáy bình nén khí

Hiện tượng đường hơi tụ nước đọng dầu trong bình chứa là gì?

Hiện tượng đường hơi tụ nước đọng dầu là quá trình hơi ẩm trong không khí tự nhiên bị đầu nén ép lại ở nhiệt độ cao, sau đó nguội dần khi vào bình tích áp rồi ngưng tụ thành nước lỏng dưới đáy bình, hòa lẫn cùng một lượng dầu bôi trơn từ xi lanh thoát qua xéc-măng. Không khí miền Bắc hay mùa mưa miền Nam có độ ẩm thường xuyên trên 80%. Khi đầu nén hút hàng trăm lít không khí mỗi phút, lượng ẩm này không tự biến mất mà chuyển hóa thành nước lỏng tích tụ theo từng giờ máy chạy.

Khi bình chứa tích đầy chất lỏng, thể tích chứa khí thực tế bị thu hẹp đáng kể khiến máy phải đóng rơ-le chạy nạp liên tục. Nguy hiểm hơn, lượng nước rỉ sét và dầu cặn đáy bình sẽ bị áp lực đẩy thẳng vào đường ống chính, xông vào buồng sinh lực của các thiết bị đắt tiền khiến ruột máy han rỉ và tắc nghẹt van điều khiển.

Bảng tác hại của nước đọng dầu lên dàn thiết bị gara

Nước và dầu cặn khi lọt qua đường ống sẽ phá hủy từng thiết bị theo những cơ chế khác nhau. Dưới đây là bảng tổng hợp mức độ hư hại thực tế ghi nhận tại các xưởng dịch vụ xe con:

Thiết bị khí nén	Dấu hiệu nhận biết	Hậu quả kỹ thuật	Thiệt hại thực tế
Súng mở bu lông	Bóp cò phì nước, lực đập yếu dần	Rỉ rotor, mòn cánh phíp, kẹt búa	Phải thay ruột hoặc mua súng mới
Máy ra vào lốp	Bàn kẹp phản hồi chậm, xì van chân	Mọt xước lòng xi lanh ép mép lốp, nở gioăng	Hỏng gioăng chia hơi, xước nòng piston
Cầu nâng cắt kéo	Cóc hãm an toàn nhả giật cục, lúc ăn lúc không	Rỉ sét van cóc hơi, kẹt piston khóa cơ	Nguy cơ mất an toàn khi hạ xe
Súng sơn dặm vá	Bề mặt sơn nổi hạt rộp, loang lỗ chân kim	Nước và dầu hòa vào dòng sơn lót, bóng	Đền sơn, thợ phải xả ra làm lại từ đầu

Top 3 pan bệnh nguy hiểm do quên xả đáy bình nén khí

Quên xả cặn đáy bình thường tạo ra những pan bệnh âm ỉ làm thợ mất rất nhiều công sức tìm kiếm nguyên nhân.

Pan 1: Bình nén khí chạy liên tục nhưng dùng một lúc là hụt hơi

Bình tích áp 300 lít nhưng bên trong đã ngậm tới 100 lít nước khiến không gian nén khí thực tế chỉ còn 200 lít. Lúc này mô tơ phải khởi động liên tục, rơ-le nhiệt nhảy ngắt vì quá tải, trong khi thợ cầm súng bắn vài con ốc tắc kê là áp tụt thẳng xuống dưới 5 bar.

Pan 2: Súng xiết bu lông 1/2 inch bị kẹt cánh phíp và gỉ buồng hơi

Nước đọng mang theo rỉ sắt xộc thẳng vào buồng búa đập làm trôi sạch lớp mỡ bò bôi trơn chuyên dụng. Cánh phíp bên trong nở ra, cọ xát với lòng xi lanh sinh nhiệt gây kẹt cứng khiến cò súng trơ ra, không thể gõ búa.

Pan 3: Rỉ mọt thủng đáy bình chứa gây nguy cơ nổ vỡ áp suất

Hỗn hợp nước đọng và axit hữu cơ hình thành từ dầu cháy tích tụ lâu ngày ở điểm trũng nhất của bình sẽ ăn mòn lớp thép từ bên trong ra ngoài. Nhiều vỏ bình bên ngoài sơn bóng lộn nhưng phần đáy đã bị mọt rỗ chỉ còn mỏng như tờ giấy, tiềm ẩn rủi ro nứt toác rất lớn khi nạp đủ 8–10 bar.

Quy trình xả đáy bình nén khí định kỳ 4 bước cho thợ gara

Quy trình xả đáy cần thực hiện hàng ngày vào cuối mỗi ca làm việc hoặc đầu giờ sáng trước khi vận hành máy, tuân thủ đúng thứ tự kỹ thuật:

Bước 1: Giảm áp suất bình về ngưỡng an toàn
Trước tiên, ngắt cầu dao điện của máy nén khí piston để đảm bảo máy không tự khởi động lại. Mở van xả khí trên đường ống hoặc bóp đầu súng xịt để hạ áp suất trong bình từ 8–10 bar xuống khoảng 2–3 bar. Tuyệt đối không mở van xả đáy khi bình đang đầy căng áp lực vì dòng xả cực mạnh sẽ bắn bùn rỉ sét văng khắp xưởng rất nguy hiểm.

Bước 2: Chuẩn bị khay hứng và xả van đáy
Đặt một khay sắt hoặc xô nhựa ngay dưới rốn van đáy của bình nén khí. Dùng kìm mỏ quạ hoặc tay vặn từ từ van xả ngược chiều kim đồng hồ. Dòng nước ngưng đặc quánh màu cà phê kèm váng dầu sẽ xì mạnh ra ngoài. Anh em nên hé van vừa phải để nước thoát trọn vào khay chứa, tránh mở toang làm văng bẩn.

Bước 3: Lắc nhẹ hoặc nghiêng nhẹ bình chứa
Với các dòng bình nén di động có bánh xe, hơi nghiêng nhẹ đuôi bình về phía rốn xả để lượng cặn bùn nằm ở góc khuất dồn hết ra ngoài. Mở hé nhẹ van cấp gió để luồng khí 2 bar đẩy nốt những giọt nước đọng cuối cùng ra khỏi rốn xả cho đến khi chỉ còn gió khô xì ra thì khóa chặt van lại.

Bước 4: Kiểm tra và bôi trơn lại toàn bộ đường hơi xưởng
Sau khi hoàn tất thao tác xả đáy, thợ mở lại cầu dao điện cho máy nén nạp đầy bình. Lúc này, anh em cắm cuon day hoi tong hop vào đầu cấp khí, tra 3–5 giọt dầu bôi trơn máy nén khí vào đuôi các dụng cụ cầm tay rồi bóp nhấp nhả để đẩy sạch phần hơi ẩm còn sót lại trong ruột máy.

Giải pháp xử lý đường hơi tụ nước và bố trí hệ thống khí nén chuẩn

Chỉ xả đáy bình chứa thôi là chưa đủ nếu đường ống phân phối hơi trong gara không được lắp đặt đúng quy cách kỹ thuật.

Để ngăn chặn triệt để nước xộc vào thiết bị gầm xe, anh em cần bố trí hệ thống đường hơi theo nguyên tắc dốc ngược:

Độ dốc đường ống chính: Toàn bộ đường ống sắt hoặc ống kẽm chạy dọc tường gara phải có độ dốc từ 1–2% nghiêng về phía cuối xưởng. Tại điểm thấp nhất của đường ống chính, hàn một ống đứng hạ xuống đáy kèm theo một van xả đáy dạng khóa gạt để gom nước ngưng hình thành trên đường đi.
Trích khí nhánh cổ ngỗng: Điểm lấy hơi xuống từng khoang sửa chữa tuyệt đối không trích ở đáy ống chính. Phải uốn ống trích ngược lên phía trên lưng ống chính (dạng cổ ngỗng) rồi mới dẫn xuống vị trí thợ làm việc để tránh nước chảy tự do vào dây dẫn hơi.
Gắn cụm lọc nước trước từng thiết bị: Ngay tại mỗi vị trí lấy hơi cho cầu nâng hoặc bàn thao tác, lắp thêm cụm lọc tách nước có cốc xả tự động. Để hiểu rõ hơn về cách bảo dưỡng cốc lọc và bình tích khí, anh em có thể xem thêm bài cách chọn bình chứa và công suất máy nén khí theo quy mô gara nhằm tính toán lượng khí chuẩn xác nhất.
Bảo vệ thiết bị gầm chuyên dụng: Khi thao tác nâng xe trên cầu nâng 2 trụ giằng dưới, nguồn hơi cấp cho cóc mở khóa hạ cầu phải đi qua bộ lọc sạch, tránh tình trạng ẩm mốc làm nghẹt van từ khiến cầu bị nghiêng lệch một bên lúc hạ tải. Đối với vị trí vận hành máy ra vào lốp xe con, việc lắp đặt thêm bình châm dầu tự động ở đầu vào sẽ bôi trơn tức thì cho xi lanh kẹp mâm, dập tắt nguy cơ xước rỗ nòng hơi.

Toàn bộ dụng cụ nhắc trong bài đều có sẵn ở thiết bị gara Alotools, anh em cần tư vấn cứ nhắn.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì thợ gara cần xả đáy bình nén khí một lần?

Với gara ô tô con hoạt động đều đặn, anh em nên xả đáy bình nén khí tối thiểu 1 lần mỗi ngày vào cuối ca làm việc. Vào những ngày nồm ẩm hoặc xưởng chạy liên tục nhiều máy ép, việc xả nước nên tăng lên 2 lần mỗi ngày để khoang chứa không bị ứ đọng chất lỏng.

Có nên lắp van xả đáy tự động bằng điện thay cho van cơ không?

Nên lắp nếu xưởng có điều kiện vì van xả tự động hẹn giờ bằng điện từ giúp loại bỏ hoàn toàn rủi ro thợ quên xả bằng tay. Tuy nhiên, định kỳ mỗi tuần anh em vẫn phải bấm nút kiểm tra để thông cặn vì rỉ sắt đặc quánh rất dễ làm kẹt lõi van điện từ.

Nước xả đáy bình nén khí có lẫn nhiều dầu nhớt là bị bệnh gì?

Hiện tượng nước xả ra có màu nâu đen và váng dầu dày đặc là dấu hiệu xéc-măng hoặc xi lanh của đầu nén đã mòn lỏng, làm nhớt máy từ cacte lọt thẳng lên buồng nén. Anh em cần kiểm tra que thăm nhớt đầu nén, thay bộ xéc-măng mới để tránh cạn dầu gây bó kẹt piston.

Đường hơi ngậm nước gây ảnh hưởng gì lớn nhất khi thợ sơn dặm xe?

Hơi ẩm đi qua súng phun sơn sẽ tạo ra các bọt khí li ti nổ trên bề mặt sơn bóng, gây hiện tượng loang lỗ và rỗ mắt cá chân kim. Gara bắt buộc phải có máy sấy khí tác nhân lạnh hoặc cụm ba cốc lọc vi cấp riêng biệt cho buồng sơn để xử lý triệt để hơi ẩm.