Bảo Dưỡng Máy Nén Khí Trục Vít Định Kỳ Chuẩn Gara

Giữa trưa nắng gắt, xưởng đang dồn ba xe đầu kéo chờ ra đường, hai anh em thợ đang tì súng bắn ốc tắc kê thì bỗng dưng đầu súng lịm dần rồi im bặt. Chạy vào phòng máy kiểm tra thì con máy trục vít đã báo lỗi nhiệt độ cao quá 105 độ C và ngắt tải tự động từ lúc nào, sờ vào vỏ két tản nhiệt thấy bụi bám đặc quánh như tổ tò vò. Việc bảo dưỡng máy nén khí trục vít đúng giờ chạy không chỉ cứu anh em khỏi cảnh đứng nhìn xưởng tê liệt mà còn bảo vệ cặp trục vít đắt tiền không bị bó kẹt.

Bảo dưỡng máy nén khí trục vít là gì và cấu tạo các bộ phận hao mòn

Bảo dưỡng định kỳ máy nén khí trục vít là việc kiểm tra, làm sạch và thay thế toàn bộ các vật tư tiêu hao như dầu làm mát, lọc gió, lọc dầu và lọc tách nhớt sau một số giờ hoạt động nhất định. Khác với dòng piston nén ngắt quãng, dòng trục vít ngâm dầu liên tục chịu ma sát lớn và nhiệt độ cao, nếu lơ là bảo dưỡng thì cặn than sẽ cày xước mặt trục ren ngay lập tức.

Một cụm máy nén khí trục vít cơ bản trong xưởng sửa chữa gồm bốn bộ phận hao mòn cốt lõi mà anh em thợ phải nắm rõ:

• Lọc gió đầu vào: Ngăn bụi cát của xưởng cơ khí chui vào buồng nén; nếu rách lọc gió, cát sẽ biến thành bột mài mòn cặp trục vít.
• Lọc dầu làm mát: Giữ lại cặn mạt kim loại và keo dầu trước khi bơm dầu sạch đi bôi trơn vòng bi và trục ren.
• Lọc tách nhớt: Tách các hạt sương dầu lẫn trong khí nén để giữ dầu tuần hoàn lại bình chứa, không cho dầu thất thoát theo đường ống hơi ra ngoài xưởng.
• Két tản nhiệt gió và nhớt: Cụm giàn nhôm tản nhiệt làm mát đồng thời luồng dầu nhớt tuần hoàn và luồng khí nén ngõ ra.

Trước đây khi xưởng gặp hiện tượng hụt hơi, nhiều chủ xưởng thường tính đến bài toán nâng cấp từ máy nén khí piston lên máy trục vít để có lưu lượng hơi dồi dào, nhưng nếu mua về mà bỏ quên lịch thay lọc thì máy trục vít cũng sẽ xuống cấp nhanh chóng.

Bảng chu kỳ bảo dưỡng và thông số thay thế vật tư máy trục vít

Chu kỳ bảo dưỡng máy nén khí trục vít được tính chuẩn xác theo đồng hồ đếm giờ làm việc thực tế hiển thị trên màn hình điều khiển PLC của máy. Dưới đây là bảng thông số tiêu chuẩn để anh em xưởng xe tải và gara ô tô dễ dàng tra cứu, tránh trường hợp chạy quá giờ làm đóng keo dầu buồng nén.

Hạng mục vật tư	Chu kỳ chạy chuẩn	Thời gian xưởng bụi nhiều	Dấu hiệu cần thay sớm
Lọc gió đầu vào	2.000 – 3.000 giờ	1.000 – 1.500 giờ	Lõi lọc đen kịt, máy hút yếu, chênh áp lớn
Lọc dầu bôi trơn	2.000 – 3.000 giờ	1.500 – 2.000 giờ	Báo lỗi lọc dầu nghẹt, nhiệt độ đầu nén tăng cao
Lọc tách nhớt	3.000 – 4.000 giờ	2.500 – 3.000 giờ	Hơi ra nhiều dầu nhớt, máy hao dầu làm mát nhanh
Dầu làm mát gốc khoáng	2.000 – 3.000 giờ	1.500 – 2.000 giờ	Dầu chuyển màu cánh gián đậm, có mùi khét, keo hóa
Dầu làm mát tổng hợp	4.000 – 6.000 giờ	3.000 – 4.000 giờ	Độ nhớt loãng, cặn bám đáy mắt thăm nhớt
Vệ sinh két tản nhiệt	Hằng tuần / hằng tháng	2 tuần một lần	Nhiệt độ khí nén đầu ra vượt 95 độ C, nan nhôm bám bụi

Top 3 pan bệnh thường gặp khi lười bảo dưỡng máy nén khí

Ba pan bệnh kinh điển nhất của máy nén khí trục vít tại các xưởng sửa chữa xe tải đều bắt nguồn từ việc chậm thay thế lọc và dầu định kỳ. Khi nắm rõ triệu chứng, anh em thợ sẽ bắt đúng bệnh ngay khi tiếng máy vừa đổi tiếng gõ.

Máy nén khí ngắt tải liên tục do nhiệt độ vượt ngưỡng

Triệu chứng rõ nhất là máy chỉ chạy được chừng 15 đến 20 phút là màn hình hú còi báo quá nhiệt 100 đến 105 độ C rồi tự ngắt. Nguyên nhân chính do két làm mát bị bụi sơn, mạt sắt bít kín toàn bộ nan thông gió, kết hợp với việc dầu làm mát chạy quá giờ bị biến chất, mất khả năng hấp thu nhiệt lượng từ cặp trục ren.

Đường hơi ra xưởng lẫn nhớt làm ướt súng và hư thiết bị

Anh em thợ cầm súng bắn ốc bấm cò mà thấy nhớt phun phè phè ra đuôi xả, hoặc xưởng sơn phát hiện nước sơn nổi bong bóng li ti là dấu hiệu lọc tách nhớt đã bị rách hoặc mục nát do chạy quá hạn. Khi lọc tách hỏng hoàn toàn, lượng dầu làm mát trong bình chứa bị luồng khí áp lực cao cuốn sạch ra ngoài mạng lưới ống hơi, làm cạn dầu buồng nén chỉ sau vài ca làm việc.

Áp suất khí nén bị tụt dốc khi nhiều thợ cùng bấm cò súng

Lúc xưởng vào việc cùng lúc, hai cây dụng cụ – thiết bị dùng khí nén cùng bấm tải mà áp lực tụt thẳng từ 8 bar xuống dưới 5 bar thì thủ phạm đầu tiên nằm ở bầu lọc gió bị tắc kín. Bầu lọc gió bị nghẹt khiến van cửa nạp không hút đủ lượng khí ngoài trời vào buồng trục ren, dẫn đến việc lưu lượng khí tạo ra không đủ nuôi áp cho toàn xưởng.

Quy trình xử lý từng bước bảo dưỡng máy nén khí trục vít

Quy trình bảo dưỡng máy nén khí trục vít đòi hỏi thợ phải thực hiện đúng trình tự an toàn áp lực và vệ sinh linh kiện sạch sẽ tuyệt đối. Anh em cần chuẩn bị sẵn một chiếc cờ lê lọc nhớt loại xích hoặc đai thép để vặn mở các vỏ cốc lọc một cách dễ dàng mà không làm móp méo thân kim loại.

Bước 1: Ngắt điện và xả sạch áp suất dư bên trong bình tích
Tắt cầu dao tổng của máy nén khí, dán biển cảnh báo bảo dưỡng. Nhìn đồng hồ áp suất trên bình dầu; nếu kim chưa về mức 0 bar, mở van xả tay từ từ để triệt tiêu toàn bộ áp lực khí nén tồn đọng. Không bao giờ được phép vặn bất kỳ con ốc nào khi hệ thống còn áp lực bên trong.

Bước 2: Xả toàn bộ lượng dầu làm mát cũ ra thùng chứa
Mở nắp châm dầu phía trên để không khí lọt vào, sau đó mở van xả đáy bình chứa dầu để dầu cũ chảy vào thiết bị hút dầu thải đặt sẵn bên dưới. Để xả kiệt, anh em cần mở thêm nút xả dưới đáy két làm mát và dùng tay xoay nhẹ đầu trục vít vài vòng nhằm đẩy hết lượng dầu ứ đọng trong các khe rãnh xoắn ra ngoài.

Bước 3: Thay thế cốc lọc dầu và bầu lọc gió mới
Dùng cờ lê lọc nhớt ôm sát thân cốc lọc dầu cũ rồi xoay ngược chiều kim đồng hồ để tháo bỏ. Dùng giẻ sạch lau kỹ mặt bích tiếp xúc, bôi một lớp dầu máy nén khí mới lên gioăng cao su của cốc lọc mới, sau đó vặn cốc lọc vào bằng tay cho đến khi gioăng chạm mặt bích rồi siết thêm đúng nửa vòng. Tiếp tục tháo nắp chụp bầu lọc gió, lau sạch họng nạp rồi lắp ruột lọc gió mới vào đúng khấc định vị.

Bước 4: Thay thế ruột lọc tách nhớt trong bình áp lực
Với loại lọc tách dạng nắp rời, tháo các ống hồi dầu và nẹp cố định trên nắp bình dầu. Vặn mở đều dàn ốc mặt bích, nhấc cụm nắp trên ra ngoài để rút ruột lọc tách cũ. Cạo sạch phần gioăng chịu nhiệt cũ còn dính trên mặt bích bình chứa bằng dao cạo, vệ sinh sạch sẽ đường ống hút hồi dầu nhỏ, sau đó thả lọc tách mới vào cùng cặp ron chịu nhiệt mới tinh trước khi siết đều lực các bulông nắp bình đối xứng nhau.

Bước 5: Châm dầu làm mát mới và kiểm tra rò rỉ
Châm dầu nhớt chuyên dụng cho máy nén khí trục vít vào bình chứa cho đến khi mực dầu chạm vạch đỏ cao nhất của mắt thăm dầu kính. Đóng chặt nắp châm dầu, bật điện nguồn cho máy chạy thử không tải trong 5 phút để dầu tuần hoàn đều khắp các ngóc ngách, sau đó tắt máy và kiểm tra lại mắt thăm nhớt; nếu mực dầu tụt xuống giữa hai vạch thì châm bổ sung thêm.

Lưu ý khi vệ sinh két tản nhiệt và chọn dầu làm mát chuẩn xưởng

Két tản nhiệt máy trục vít cần được xịt sạch định kỳ bằng luồng hơi khô từ máy nén khí áp lực vừa phải để thổi bay mạt bụi bám sâu bên trong các nan thông gió. Anh em tuyệt đối không dùng que sắt chọc vào nan tản nhiệt vì thành nhôm rất mỏng, chỉ cần thủng một lỗ nhỏ là dầu làm mát xì ra ngoài lê láng.

Bên cạnh đó, dầu làm mát dùng cho máy nén khí trục vít phải là loại dầu gốc tổng hợp hoặc khoáng tinh chế chuyên dụng, tuyệt đối không tận dụng nhớt động cơ ô tô xe máy để đổ vào. Nhớt động cơ chứa hàm lượng phụ gia tẩy rửa cao sẽ sủi bọt dữ dội khi gặp tốc độ quay hàng nghìn vòng của trục ren, gây cháy lọc tách nhớt và làm tắc nghẽn toàn bộ đường hồi dầu.

Muốn trang bị xưởng theo đúng kinh nghiệm trên, anh em tham khảo đồ nghề gara Alotools.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì cần xịt rửa vệ sinh két tản nhiệt một lần?

Trong môi trường xưởng làm đồng sơn hoặc xưởng xe tải nhiều bụi đất, anh em nên xịt bụi két tản nhiệt hằng tuần bằng vòi xịt khí nén khô. Nếu két bị đóng váng dầu dính bụi bẩn cứng đầu, cần dùng hóa chất tẩy dầu mỡ chuyên dụng xịt ngâm 15 phút rồi dùng súng nước áp lực nhẹ rửa xuôi theo chiều nan nhôm để tránh làm móp méo két.

Có thể dùng dầu động cơ xe tải để đổ cho máy nén khí trục vít không?

Tuyệt đối không được đổ dầu động cơ vào máy nén khí trục vít dưới bất kỳ hình thức nào. Dầu động cơ ô tô sinh nhiều bọt khí và bị keo hóa rất nhanh ở môi trường nén nhiệt cao liên tục, sẽ làm nghẹt ruột lọc tách nhớt chỉ sau vài chục giờ chạy và có nguy cơ gây bó kẹt cặp trục vít chính.

Dấu hiệu nào cho thấy lọc tách nhớt của máy trục vít đã hỏng?

Dấu hiệu rõ ràng nhất là mức dầu làm mát ở mắt thăm nhớt hao hụt nhanh bất thường dù xung quanh thân máy không hề bị xì dầu. Đồng thời, khi mở van xả đáy bình tích khí hoặc xịt súng hơi ra ngoài, anh em sẽ thấy luồng hơi nén mang theo nhiều hạt sương dầu màu vàng bám ướt đẫm tay cầm.

Quên bảo dưỡng máy nén khí trục vít quá số giờ quy định có bị sao không?

Chạy quá hạn bảo dưỡng khiến dầu làm mát bị cháy biến chất thành lớp keo dẻo quánh bám chặt vào bề mặt cặp trục ren và vòng bi đỡ. Khi các đường dẫn dầu bị keo chặn kín, trục vít sẽ bị ma sát trực tiếp dẫn đến nhiệt độ tăng vọt, gây xước mặt tiếp xúc và dẫn đến cháy kẹt cụm đầu nén với chi phí phục hồi rất tốn kém.

2 / 2