Cách chỉnh puly dây curoa máy khoan bàn khoan thép dày

cách chỉnh puly dây curoa máy khoan bàn

Chiều hôm qua ở xưởng, cậu thợ phụ nhận kèo gia công bốn tấm bản mã sắt dày 16 ly để bắt pat treo bình hơi cho chiếc xe đầu kéo. Cậu lắp mũi khoan phi 18, để nguyên tua máy đang khoan tôn mỏng từ sáng rồi kéo cần xuống ép lực. Chỉ sau mười giây, khói bốc lên nghi ngút, đầu mũi khoan đỏ rực rồi tù vẹt, kéo theo dây curoa trượt rít lên ầm ĩ và trục chính đứng khựng lại. Đa phần lỗi cháy mũi, đứng máy khi gia công thép dày ở gara đều bắt nguồn từ việc anh em chưa nắm vững cách chỉnh puly dây curoa máy khoan bàn để hạ tua và tăng mô-men xoắn.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Kinh nghiệm chọn máy khoan bàn cho xưởng xe tải cày sắt dày.

cách chỉnh puly dây curoa máy khoan bàn
Cách chỉnh puly dây curoa máy khoan bàn

Cách chỉnh puly dây curoa máy khoan bàn và nguyên lý truyền động

Cách chỉnh puly dây curoa máy khoan bàn thực chất là việc thay đổi tỷ số truyền giữa puly trục động cơ và puly trục chính thông qua các rãnh bậc thang để điều chỉnh tốc độ vòng quay (RPM) và lực kéo của mũi khoan.

Trên nắp hộp đầu máy khoan bàn thường có 2 đến 3 cụm puly bậc thang (puly động cơ, puly trung gian và puly trục chính). Nguyên lý truyền động cơ học ở đây rất đơn giản: puly đầu vào nhỏ kéo puly đầu ra lớn sẽ làm giảm tốc độ vòng quay nhưng tăng lực kéo (mô-men xoắn) lên gấp nhiều lần.

Khi anh em cần khoan lỗ lớn trên thép bản mã dày hay sắt xi xe tải, mũi khoan chịu lực cản cắt gọt rất nặng. Nếu để dây curoa nằm ở tầng puly cho tua nhanh, động cơ không đủ mô-men thắng lực cản, dẫn đến trượt dây đai, nóng cuộn dây và cháy me mũi khoan ngay lập tức.

Ngược lại, khi chuyển dây curoa xuống tầng có tốc độ thấp nhất (puly động cơ ở rãnh nhỏ nhất, puly trục chính ở rãnh lớn nhất), lực kéo dồn xuống mũi khoan khỏe như số 1 của xe tải leo dốc. Lúc này mũi khoan ăn phoi sắt cuộn thành từng dây dài liên tục mà động cơ vẫn chạy êm, không hề có hiện tượng ghì máy hay nóng puly.

Bảng tra tốc độ vòng quay máy khoan bàn theo đường kính mũi và vật liệu

Để chọn đúng vị trí rãnh puly trước khi bấm nút khởi động, anh em cần đối chiếu đường kính mũi khoan và độ cứng của phôi thép theo bảng thông số chuẩn dưới đây.

Tốc độ cắt của mũi khoan thép gió (HSS) hoặc mũi hợp kim phụ thuộc trực tiếp vào chu vi vòng quay. Mũi càng to thì vận tốc dài ở mép ngoài lưỡi cắt càng lớn, nên bắt buộc phải hạ số vòng quay (RPM) xuống thấp để tránh sinh nhiệt quá mức làm non thép mũi khoan.

Đường kính mũi khoan (mm) Thép bản mã dày, sắt xi xe tải (Vòng/phút) Thép kết cấu trung bình, sắt hộp dày (Vòng/phút) Nhôm, đồng, gang xám (Vòng/phút) Chiến thuật khoan thực tế tại xưởng
3 – 5 mm 1.200 – 1.500 1.800 – 2.200 2.500 – 3.000 Khoan mồi trực tiếp, nhấp nhả tay đòn đều để thoát phoi
6 – 8 mm 800 – 1.000 1.200 – 1.500 1.800 – 2.000 Dùng làm lỗ mồi lần 1 cho các lỗ lớn từ 14 mm trở lên
10 – 12 mm 500 – 650 800 – 1.000 1.200 – 1.500 Bắt buộc tưới nước làm mát liên tục, không ép tay quá mạnh
14 – 16 mm 350 – 450 550 – 700 900 – 1.100 Khoan mồi trước bằng mũi 6 mm, chỉnh puly về nấc chậm
18 – 22 mm 220 – 320 350 – 450 600 – 800 Khoan mồi 2 cấp (6 mm rồi 12 mm), hạ puly về nấc thấp nhất
25 – 32 mm 150 – 220 250 – 320 450 – 600 Chỉ dùng máy công suất lớn, kẹp chặt phôi bằng ê tô bàn

Anh em lưu ý: bảng trên áp dụng cho mũi khoan thép gió HSS tiêu chuẩn. Nếu dùng mũi khoan phủ Coban (HSS-Co) hoặc mũi khoan từ hợp kim để trị các loại thép chịu lực cao như chọn máy khoan bàn xưởng tải nặng khoan tai nhíp, anh em có thể giữ nguyên dải tua thấp này để kéo dài tuổi thọ mũi lên gấp đôi.

Top 3 pan bệnh thường gặp khi chỉnh sai puly và khoan thép dày

Trong quá trình cày cả ngày ở xưởng sửa chữa gầm bệ, việc lắp sai rãnh puly hoặc căn chỉnh dây curoa thiếu chuẩn xác thường gây ra ba sự cố hư hỏng trực tiếp cho cả máy lẫn mũi khoan.

1. Cháy đỏ đầu mũi khoan, tù lưỡi cắt chỉ sau vài giây

Nguyên nhân chính là anh em để dây curoa nằm ở tầng puly tốc độ cao (trên 1.000 vòng/phút) khi đang dùng mũi khoan đường kính lớn trên 12 mm. Tốc độ ma sát quá lớn sinh ra nhiệt lượng cục bộ vượt ngưỡng chịu nhiệt của thép gió, làm đầu mũi biến màu xanh tím và mất độ cứng.

Khi mũi đã bị non nhiệt, dù anh em có mài lại thì lớp thép bên ngoài cũng đã biến tính, khoan thêm vài lỗ là tiếp tục cùn vẹt. Cách khắc phục duy nhất là hạ puly về đúng nấc chậm theo bảng tra và cắt bỏ phần đầu mũi đã bị cháy trước khi mài góc thoát phoi mới.

2. Đứng trục chính, dây curoa trượt rít và bốc mùi khét

Hiện tượng này xảy ra khi dây curoa bị chùng sau thời gian dài sử dụng, hoặc anh em đặt dây curoa chéo tầng (lệch mặt phẳng giữa puly trước và puly sau). Khi mũi khoan ăn sâu vào bản mã dày 15–20 ly, lực cản xoắn tăng đột ngột khiến dây đai trượt trên rãnh puly nhôm.

Nếu cố tình giữ tay đòn ép xuống lúc máy đã đứng trục, mô-tơ sẽ bị ngâm điện quá tải, dẫn đến om cuộn dây đồng hoặc nhảy rơ-le nhiệt. Anh em cần nhả tay đòn ngay, tắt nguồn và căng lại độ chùng của dây curoa cho chuẩn.

3. Vỡ lỗ rãnh then puly hoặc cong trục chính do kẹt phôi

Khi khoan xuyên qua mặt dưới của tấm bản mã dày, me mũi khoan thường mắc kẹt vào ba-via lỗ thoát. Nếu tốc độ vòng quay đang quá cao hoặc phôi thép không được kẹp cố định bằng ê tô, tấm bản mã sẽ bị giật xoay tròn theo mũi khoan.

Cú giật đột ngột này không chỉ gây nguy hiểm cho tay người thợ mà còn tạo lực phản hồi cực mạnh làm nứt puly gang, chờn ren ốc hãm hoặc cong trục chính. Trước khi khoan xuyên lỗ, anh em phải giảm bớt lực tì tay đòn và luôn khóa chặt phôi xuống bàn máy.

Quy trình chỉnh puly dây curoa và khoan thép bản mã dày từng bước

Để thực hiện đúng kỹ thuật, anh em tuân thủ lần lượt năm bước thao tác dưới đây nhằm đảm bảo an toàn và đạt hiệu suất cắt gọt cao nhất.

Bước 1: Ngắt nguồn điện và mở nắp hộp puly. Anh em rút phích cắm hoặc ngắt aptomat cấp điện cho máy khoan bàn trước khi chạm tay vào khoang truyền động. Mở nắp che phía trên đầu máy và xem sơ đồ tốc độ dán ở mặt trong nắp hộp để xác định vị trí rãnh puly tương ứng với số vòng quay cần dùng.

Bước 2: Nới lỏng ốc hãm và đẩy cụm động cơ về phía trước. Dùng cờ lê nới lỏng hai bu lông khóa thanh trượt của bệ động cơ ở hai bên thân máy. Sau đó đẩy nhẹ mô-tơ tiến về phía trước để làm chùng toàn bộ hệ thống dây curoa, giúp việc nhấc dây ra khỏi rãnh puly nhẹ nhàng mà không làm rách mép dây đai.

Bước 3: Chuyển dây curoa sang tầng puly tốc độ thấp. Nhấc dây curoa chuyển sang rãnh nhỏ nhất trên puly trục động cơ và rãnh lớn nhất trên puly trục chính (hoặc đi qua puly trung gian theo đúng sơ đồ nấc chậm nhất). Kiểm tra bằng mắt thường đảm bảo dây curoa nằm thẳng hàng trên một mặt phẳng ngang, tuyệt đối không để dây bị vặn xoắn hay lệch tầng.

Bước 4: Căng chỉnh độ chùng dây curoa và khóa chặt bệ máy. Kéo lùi cụm động cơ về phía sau để tạo lực căng cho dây đai, dùng ngón tay ấn vào khoảng giữa của dây curoa thấy độ võng khoảng 8–10 mm là đạt chuẩn. Siết chặt bu lông hãm bệ mô-tơ, dùng dụng cụ cầm tay kiểm tra lại toàn bộ ốc cố định đầu máy trước khi đóng nắp hộp.

Bước 5: Khoan mồi nhiều cấp và làm mát liên tục. Kẹp chặt tấm thép bản mã vào ê tô trên bàn khoan, sau đó dùng mũi khoan 6 mm khoan xuyên một lỗ dẫn hướng. Tiếp tục nâng lên mũi 12 mm rồi mới đưa mũi chính (ví dụ 18 mm hoặc 20 mm) vào doa rộng lỗ, đồng thời xịt nước làm mát pha dầu cắt gọt liên tục vào vùng tiếp xúc. Sau khi khoan xong và chuẩn bị đưa bản mã lên khung xe, anh em có thể dùng máy nén khí thổi sạch mạt sắt quanh lỗ khoan để chuẩn bị cho công đoạn hàn gá tiếp theo.

Nếu gara của anh em thường xuyên làm đồng thời cả khâu gia công cơ khí lẫn hàn lắp đặt lên khung gầm xe tải, anh em nên tham khảo thêm bài chọn máy hàn que công suất lớn hàn khung sắt xi rơ moóc để đồng bộ thiết bị từ khâu khoan lỗ đến khâu hàn chịu lực.

Lưu ý quan trọng khi vận hành và bảo dưỡng hệ thống truyền động máy khoan bàn

Nắm vững cách điều chỉnh tốc độ mới chỉ giải quyết được một nửa vấn đề; để máy khoan bàn hoạt động bền bỉ qua nhiều năm cày kéo tại xưởng, anh em cần lưu ý thêm bốn điểm kỹ thuật sau:

  • Không dùng tua vít nạy dây curoa khi đang căng: Hành động dùng vật sắc nhọn bẩy dây đai qua rãnh puly sẽ làm đứt các sợi bố chịu lực bên trong dây curoa, khiến dây nhanh giãn và đứt ngang khi đang tải nặng.
  • Kiểm tra độ rơ trục chính định kỳ: Sau mỗi tháng làm việc, anh em hạ trục chính xuống khoảng 50 mm và dùng tay lắc ngang đầu mang ranh. Nếu thấy có độ rơ ngang, cần chỉnh lại ốc hãm bạc đạn hoặc thay vòng bi mới để tránh làm oval lỗ khoan.
  • Vệ sinh mạt sắt trên bàn máy và trụ đứng: Mạt thép khi khoan bản mã rất sắc và dễ bám dầu mỡ. Anh em nên dùng máy hút bụi công nghiệp hút sạch phoi sắt quanh rãnh chữ T trên bàn khoan thay vì dùng tay không gạt, tránh đứt tay và ngăn mạt sắt lọt vào làm xước trụ nâng hạ.
  • Trang bị đầy đủ đồ nghề đo kiểm và siết lực: Khi lắp ghép bản mã vào khung gầm xe tải bằng bu lông cường độ cao sau khi khoan, anh em cần dùng cần siết lực để kiểm soát đúng lực căng bu lông theo tiêu chuẩn, tránh tình trạng siết quá tay gây chờn ren hoặc siết non làm lỏng pat treo khi xe chạy đường xóc.

Đồ nghề cho các bước trong bài anh em chọn tại Alotools — hàng có sẵn, tư vấn theo đúng việc.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao đã chỉnh puly máy khoan bàn về nấc chậm nhất nhưng khoan thép dày vẫn bị đứng máy?

Tình trạng này thường do dây curoa đã bị giãn hoặc mòn vẹt mặt hông nên trượt trong rãnh puly khi gặp tải nặng. Ngoài ra, nếu lưỡi cắt của mũi khoan bị cùn hoặc mài sai góc thoát phoi (góc đỉnh không đạt 118–135 độ), mũi khoan sẽ tì đè lên mặt thép thay vì cắt gọt, làm tăng lực cản đột ngột khiến mô-tơ bị ghì đứng.

Khoan thép bản mã dày 20mm có bắt buộc phải khoan mồi nhiều cấp không?

Bắt buộc phải khoan mồi ít nhất 2 cấp nếu lỗ khoan cuối cùng có đường kính từ 14 mm trở lên. Phần lõi tâm của mũi khoan lớn có tiết diện rất dày và không có khả năng cắt gọt mà chỉ ép nén kim loại; khoan mồi bằng mũi 6 mm và 12 mm trước sẽ loại bỏ phần lõi cản này, giúp mũi lớn cắt nhẹ nhàng và thẳng tâm hơn.

Nên dùng dầu nhớt thải hay dung dịch làm mát chuyên dụng khi khoan thép dày?

Anh em nên dùng dầu cắt gọt pha nước (nước làm mát chuyên dụng) thay vì dùng nhớt thải động cơ. Nhớt thải có độ nhớt cao, dễ bốc khói độc hại khi gặp nhiệt độ cao ở đầu mũi khoan và làm bết mạt sắt trong rãnh thoát phoi, trong khi dung dịch làm mát chuyên dụng vừa giải nhiệt nhanh vừa bôi trơn tốt cho me cắt.

Khi nào cần thay dây curoa mới cho máy khoan bàn?

Anh em cần thay dây curoa mới ngay khi thấy bề mặt cao su xuất hiện các vết nứt chân chim, tưa sợi bố ở hai bên mép hoặc khi đã kéo hết hành trình tăng đưa của bệ mô-tơ mà dây vẫn bị chùng. Dây curoa mòn quá sâu sẽ tụt hẳn xuống đáy rãnh puly chữ V, làm mất ma sát bám bên hông và gây trượt liên tục.

Thiết bị dùng cho việc này: Cách chỉnh puly dây curoa máy khoan bàn

Cần tư vấn chọn máy đúng nhu cầu gara? Gọi 0868.833.232 hoặc chat Zalo.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Home Cart Sale Sale
Chat Facebook Messenger Goi tu van: 0868.833.232 Zalo Chat Zalo tu van nhanh