Trong quá trình đại tu máy cho các dòng xe tải nặng như Shacman, Howo, Faw hay Chenglong, việc thực hiện đúng cách đặt cam động cơ Weichai (các thế hệ động cơ WP10, WP10H, WP12, WP13 tiêu chuẩn Euro 2 đến Euro 5) là bước kỹ thuật quyết định trực tiếp đến độ êm, công suất kéo và độ bền của động cơ. Nếu thực hiện sai cách đặt cam động cơ Weichai hoặc chỉnh sai khe hở xupap, động cơ sẽ phát sinh tiếng gõ dàn cò, khó khởi động, xả khói đen mù mịt, thậm chí gây cong gãy xupap khi piston va đập. Nắm vững cách đặt cam động cơ Weichai cùng phương pháp cân chỉnh khe hở nhiệt xupap 2 vòng quay trục khuỷu giúp anh em thợ thao tác nhanh chóng và đạt độ chính xác tuyệt đối.Cách đặt cam động cơ Weichai WP10 WP12 và cân chỉnh khe hở nhiệt xupap

1. Nguyên lý và cách đặt cam động cơ Weichai WP10, WP12 theo dấu bánh răng

Hệ thống phân phối khí trên động cơ Weichai sử dụng trục cam đặt trong thân máy (OHV), dẫn động qua cụm bánh răng trung gian theo tiêu chuẩn chế tạo cơ khí SAE J1939. Khi áp dụng cách đặt cam động cơ Weichai, anh em cần kiểm tra kỹ các cặp dấu ăn khớp:

Vị trí các dấu bánh răng trục khuỷu, bánh răng trung gian và bánh răng trục cam khi thực hiện cách đặt cam động cơ Weichai

Quy tắc đối chiếu dấu bánh răng trong cách đặt cam động cơ Weichai:

  • Dấu bánh răng trục khuỷu (Crankshaft Gear): Bánh răng cốt máy có khắc dấu số 0 hoặc . (1 chấm) phải ăn khớp chính xác vào giữa hai dấu 0 0 hoặc : (2 chấm) của bánh răng trung gian lớn.
  • Dấu bánh răng trung gian (Idler Gear): Bánh răng trung gian truyền chuyển động lên bánh răng trục cam và bánh răng bơm cao áp.
  • Dấu bánh răng trục cam (Camshaft Gear): Dấu đơn 0 trên bánh răng trục cam phải khớp hoàn toàn vào rãnh đôi 0 0 tương ứng của bánh răng trung gian để đảm bảo đúng cách đặt cam động cơ Weichai.
  • Dấu bánh răng bơm cao áp (Fuel Pump Gear): Đối với dòng máy Common Rail, bánh răng bơm không bắt buộc đặt dấu phun như bơm cơ, nhưng đối với máy cơ Euro 2 cần canh đúng góc phun sớm (12° – 18° trước ĐCT).

Lưu ý quan trọng: Sau khi hoàn tất cách đặt cam động cơ Weichai, anh em thợ phải quay tay trục khuỷu đủ 2 vòng ($720^\circ$) để kiểm tra xem các dấu có hồi về vị trí chuẩn hay không, đồng thời đảm bảo không có hiện tượng cấn kẹt cơ khí giữa xupap và đỉnh piston.

2. Bảng thông số khe hở nhiệt xupap khi thực hiện cách đặt cam động cơ Weichai

Sau khi hoàn thành cách đặt cam động cơ Weichai, việc cân chỉnh khe hở nhiệt xupap phải được thực hiện ở trạng thái động cơ nguội (dưới $35^\circ\text{C}$). Bảng thông số chuẩn áp dụng cho dòng máy WP10 và WP12:

Hạng mục cân chỉnh Khe hở tiêu chuẩn (Động cơ nguội) Dụng cụ & Phương pháp kiểm tra
Xupap Hút (Intake Valve) 0.30 mm (Dải cho phép: 0.25 – 0.35 mm) Dùng thước lá (căn lá) đặt giữa đuôi xupap và đầu mỏ cò; thước rút ra có cảm giác mút nhẹ.
Xupap Xả (Exhaust Valve) 0.40 mm (Dải cho phép: 0.35 – 0.45 mm) Đo giữa vít chỉnh mỏ cò và đuôi xupap xả; siết đai ốc hãm lực $40 – 50\text{ Nm}$.
Phanh phụ động cơ EVB 0.25 mm (Dòng có van hãm khí xả EVB) Chỉnh khe hở vít phụ trên mỏ cò xả để đảm bảo áp lực hãm phanh khí xả tối ưu.
Lực siết bu-lông giàn cò 60 – 70 Nm Sử dụng cần siết lực chuyên dụng để tránh làm hỏng ren nắp quy-lát.

3. Hướng dẫn chỉnh xupap theo chu kỳ 2 lần quay trục khuỷu

Động cơ Weichai WP10 và WP12 có thứ tự nổ tiêu chuẩn là: 1 – 5 – 3 – 6 – 2 – 4. Kết hợp chuẩn xác với cách đặt cam động cơ Weichai, phương pháp chỉnh xupap theo chu kỳ 2 lần quay trục khuỷu được tiến hành như sau:

Lần 1: Quay máy số 1 về Điểm Chết Trên (ĐCT) ở kỳ nén cuối

Xoay trục khuỷu theo chiều làm việc cho đến khi vạch $0^\circ$ trên bánh đà trùng với mũi tên chỉ thị trên vỏ chuông. Lúc này cả xupap hút và xả của máy 1 đều đóng kín hoàn toàn (máy 6 ở trạng thái trùng điệp):

  • Máy 1: Chỉnh cả Xupap Hút + Xupap Xả (kèm van EVB).
  • Máy 2: Chỉnh Xupap Hút.
  • Máy 3: Chỉnh Xupap Xả.
  • Máy 4: Chỉnh Xupap Hút.
  • Máy 5: Chỉnh Xupap Xả.

Lần 2: Quay trục khuỷu thêm 1 vòng ($360^\circ$) để máy số 6 về ĐCT kỳ nén

Tiếp tục xoay trục khuỷu đủ $360^\circ$ cho vạch dấu $0^\circ$ bánh đà hồi về mũi tên chỉ thị (máy 6 ở kỳ nén cuối, máy 1 ở trạng thái trùng điệp):

  • Máy 6: Chỉnh cả Xupap Hút + Xupap Xả (kèm van EVB).
  • Máy 5: Chỉnh Xupap Hút.
  • Máy 4: Chỉnh Xupap Xả.
  • Máy 3: Chỉnh Xupap Hút.
  • Máy 2: Chỉnh Xupap Xả.

4. Những sai lầm cần tránh khi thực hiện cách đặt cam động cơ Weichai

  • Đặt nhảy 1 răng cam: Máy vẫn có thể nổ nhưng tiếng nổ gắt rát, xe cực kỳ yếu tải, đạp ga xả khói đen và nhiệt độ nước làm mát tăng vọt.
  • Chỉnh khe hở xupap quá nhỏ: Khi động cơ nóng lên, xupap bị giãn nở làm hở buồng đốt, gây tụt áp suất nén và cháy rỗ bề mặt nấm xupap.
  • Chỉnh khe hở xupap quá lớn: Phát sinh tiếng gõ lạch cạch lớn ở giàn cò, làm giảm hành trình mở xupap và thiếu hụt lượng khí nạp.

Sau khi đại tu cơ khí, anh em nên dùng máy đọc lỗi kiểm tra lại thông số qua bài viết bảng mã lỗi động cơ Weichai, đối chiếu chuẩn mã lỗi SPN và FMI trên xe tải hoặc tham khảo thêm bảng mã lỗi xe HOWO, bảng mã lỗi động cơ Cummins, bảng mã lỗi xe tải Hyundai và quy trình xử lý lỗi tụt áp suất dàn Rail P0087. Xem thêm các tài liệu kỹ thuật hữu ích tại chuyên mục kiến thức sửa chữa xe tải Alotools.