Chiều muộn ở tiệm, chiếc Air Blade dựng trên bàn nâng xe máy thủy lực chờ thay cặp phớt phuộc trước đang xì nhớt ướt đẫm vỏ phuộc. Cậu thợ phụ loay hoay lấy cây tua vít dẹt cố cạy cái phe gài nằm sâu dưới rãnh vỏ phuộc, trượt tay một phát khiến mũi vít cày một đường dài dọc vách nhôm, phe thì cong vẹo không gắp ra nổi. Những ca mất thời gian kiểu này phần lớn do chưa nắm vững cách dùng kìm mở phe và chọn sai dáng mũi kìm ngay từ đầu. Chỉ cần bóp đúng loại kìm chuẩn cỡ, anh em lấy phe trong hốc sâu hay ngoài trục cốt chỉ mất chưa tới năm giây.
Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Chọn bộ đồ nghề cầm tay chuẩn cho thợ sửa xe máy theo tiệm.

Cách dùng kìm mở phe và phân biệt phe trong, phe ngoài
Cách dùng kìm mở phe chuẩn xác bắt đầu từ việc nhận diện đúng chiều bung của vòng hãm kim loại (vòng phe) trước khi đưa mũi kìm vào hai lỗ tai phe. Trong kết cấu xe số và xe ga, vòng phe làm bằng thép lò xo đàn hồi dùng để chặn cố định phớt dầu phuộc, bạc đạn bánh, nhông sên dĩa hoặc cốt cần số không bị trượt dọc trục.
Nếu phân chia theo nguyên lý hoạt động của tay cầm, đồ nghề ngoài xưởng chia làm hai dòng riêng biệt hoàn toàn về cơ cấu khớp nối:
- Kìm mở phe trong (kìm bóp đóng mũi): Khi anh em bóp hai cán kìm lại, hai đầu mũi kìm sẽ khép sát vào nhau. Loại này dùng để thu nhỏ đường kính vòng phe nằm bên trong lỗ tròn, điển hình như phe chặn phớt dầu trong vỏ phuộc trước xe ga, phe giữ bạc đạn trong lốc máy hoặc phe chặn piston heo dầu phanh đĩa.
- Kìm mở phe ngoài (kìm bóp mở mũi): Khi anh em bóp hai cán kìm lại, hai đầu mũi kìm sẽ banh rộng ra hai bên. Loại này dùng để nong giãn vòng phe ôm bên ngoài trục tròn, thường gặp ở phe chặn nhông tải trước xe số, phe giữ bạc đạn trục lap xe ga hoặc phe gài trên cốt giò đạp.
- Phân loại theo góc mũi kìm: Mỗi dòng trong và ngoài lại có ba dáng mũi gồm mũi thẳng (0 độ), mũi cong 45 độ và mũi cong 90 độ. Mũi thẳng dùng cho không gian thoáng, còn mũi cong 45 độ và 90 độ sinh ra để luồn lách vào các hốc kẹt sát sườn xe hoặc đáy vỏ phuộc sâu.
Để làm chủ các ca đại tu từ dàn chân tới cục máy, anh em nên trang bị sẵn bộ kìm mở phe 4 cây 7 inch chuyên dụng ngay trên xe đẩy đồ nghề thay vì dùng một cây kìm đa năng thay đầu dễ rơ lỏng. Việc sở hữu đủ bộ đồ nghề trong nhóm thiết bị sửa chữa – bảo dưỡng xe máy giúp thợ thao tác dứt khoát, không làm biến dạng vòng phe zin của khách.
Bảng tra cứu các loại kìm mở phe theo vị trí trên xe máy
Mỗi chi tiết trên xe số và xe ga có độ sâu hốc rãnh và đường kính lỗ tai phe khác nhau nên đòi hỏi cỡ mũi kìm tương ứng. Bảng dưới đây tổng hợp các vị trí hay tháo lắp nhất tại tiệm để anh em chọn đúng cây kìm ngay lần cầm đầu tiên:
| Vị trí tháo lắp trên xe | Loại vòng phe | Loại kìm và dáng mũi phù hợp | Đường kính mũi kìm |
|---|---|---|---|
| Phe chặn phớt dầu phuộc trước (Wave, Exciter, Air Blade, SH) | Phe trong (nằm trong rãnh vỏ phuộc) | Kìm mở phe trong mũi thẳng dài hoặc mũi cong 45 độ | 1.3mm – 1.8mm |
| Phe giữ tổng phanh tay dầu (heo dầu trên) | Phe trong (nằm sâu dưới cốc cao su chắn bụi) | Kìm mở phe trong mũi thẳng thân dài chuyên dụng | 1.0mm – 1.3mm |
| Phe chặn nhông tải trước (xe số phổ thông) | Phe ngoài (ôm rãnh trục nhông) | Kìm mở phe ngoài mũi thẳng 0 độ | 1.5mm – 1.8mm |
| Phe giữ bạc đạn trục bánh / trục sơ cấp hộp số | Phe ngoài hoặc phe trong tùy đời máy | Kìm mở phe mũi thẳng hoặc cong 90 độ | 1.8mm – 2.0mm |
| Phe gài ắc piston trong đầu lòng | Phe dây tròn không lỗ tai | Dùng mũi nhọn dẹt chuyên dụng, không dùng kìm phe lỗ | Không áp dụng |
Top 3 sự cố thường gặp khi tháo phe phuộc và bạc đạn xe máy
Rất nhiều anh em thợ mới vào nghề thường làm hỏng chi tiết xung quanh hoặc gãy đồ nghề chỉ vì nóng vội khi gặp phe gỉ sét lâu ngày. Dưới đây là ba tình huống hay gặp nhất ở xưởng và cách khắc phục triệt để:
1. Gãy mũi kìm hoặc toét lỗ tai phe do chọn sai cỡ mũi
Vòng phe zin theo xe Honda, Yamaha có thép rất cứng và lỗ tai phe nhỏ chỉ khoảng 1.5mm. Nếu anh em cố nhét mũi kìm quá to vào lỗ nhỏ, đầu mũi chỉ bám hờ ở mép ngoài nên khi bóp mạnh lực dồn hết vào chóp mũi gây gãy tức thì.
Ngược lại, nếu dùng mũi kìm quá nhỏ so với lỗ tai phe, khi bóp lực nặng mũi kìm sẽ bị uốn cong và trượt khỏi lỗ làm toét mép phe. Anh em cần chọn đầu mũi vừa khít 80–90% đường kính lỗ tai phe và cắm ngập hết phần đầu trụ của mũi kìm vào lỗ trước khi bóp.
2. Phe gỉ sét dính chết vào rãnh nhôm vỏ phuộc
Những chiếc xe chạy vùng ngập nước hoặc lâu năm không bảo dưỡng phuộc thường bị bùn đất lọt qua phớt chắn bụi, làm vòng phe thép gỉ sét và đóng cặn trắng dính chặt vào rãnh hợp kim nhôm. Nếu cố dùng kìm mở phe trong mũi thẳng bóp hết sức ngay lập tức, phe không nhúc nhích mà còn làm gãy tay cầm hoặc cong mũi.
Gặp ca này, anh em xịt dung dịch phá rỉ sét vào quanh rãnh phe, chờ 3–5 phút rồi dùng đầu đột nhỏ gõ nhẹ quanh mặt phe để làm vỡ lớp cặn bám. Sau khi vòng phe xoay nhẹ được trong rãnh thì đưa kìm vào bóp thu lại là lấy ra nhẹ nhàng.
3. Vòng phe bật văng mất hoặc làm trầy xước ty phuộc
Thép lò xo của vòng phe có độ đàn hồi rất cao nên khi đang ép căng mà bị tuột mũi kìm, vòng phe có thể bắn văng ra góc xưởng rất khó tìm hoặc quệt ngang làm xước bề mặt mạ crom của ty phuộc. Chỉ một vết xước nhỏ trên ty phuộc cũng khiến cặp phớt mới thay vào bị xì nhớt lại sau vài ngày chạy.
Để tránh tình trạng này, khi tháo phe phuộc mà chưa rút ty ra khỏi vỏ, anh em nên quấn một vòng băng keo điện hoặc lót giẻ sạch quanh đoạn ty sát miệng vỏ phuộc. Đồng thời luôn đặt một ngón tay trỏ tựa nhẹ lên lưng vòng phe lúc bóp kìm để giữ phe nằm yên khi nhấc lên.
Quy trình dùng kìm mở phe tháo phớt phuộc và bạc đạn chuẩn thợ
Để tháo lắp nhanh gọn và an toàn cho cả chi tiết máy lẫn đôi tay, anh em thực hiện đúng trình tự bốn bước sau đây khi làm dàn chân hoặc phục hồi phuộc:
- Bước 1 — Vệ sinh sạch rãnh phe và lỗ tai phe: Dùng vòi xịt hơi kết hợp bàn chải sắt nhỏ cạo sạch bùn đất, cát bụi bám quanh miệng vỏ phuộc hoặc ổ bạc đạn. Việc nhìn rõ hai lỗ tai phe giúp anh em cắm mũi kìm chuẩn xác ngay lần đầu, tránh trượt tay. Nếu gặp ốc gỉ cứng ở chân phuộc trước đó, anh em có thể tham khảo thêm cách xử lý với tô vít đóng tháo ốc lốc máy để mở phần đáy phuộc trước khi xả nhớt.
- Bước 2 — Cắm ngập mũi kìm và bóp dứt khoát: Với phớt phuộc trước, đưa hai đầu mũi của kìm mở phe trong mũi thẳng cắm sâu vuông góc vào hai lỗ tai phe. Bóp đều tay cầm để vòng phe thu nhỏ đường kính lại, thoát hoàn toàn khỏi rãnh hãm trên thành vỏ phuộc rồi từ từ nhấc thẳng lên theo phương dọc trục ty.
- Bước 3 — Bẩy phớt cũ và cảo bạc đạn ra ngoài: Sau khi lấy phe ra, dùng cây nạy phớt phuộc chuyên dụng tỳ lên mép vỏ phuộc (có lót miếng nhựa hoặc cao su mỏng chống cấn móp mép nhôm) để bẩy phớt dầu cũ lên. Đối với bạc đạn bánh hoặc bạc đạn lốc máy sau khi tháo phe chặn, anh em lắp bộ cảo bạc đạn trong 2 chấu hoặc cảo giật để rút vòng bi ra đều tay, tuyệt đối không dùng búa đục trực tiếp làm mẻ ca nhôm.
- Bước 4 — Lắp phớt mới và gài phe vào đúng rãnh: Đóng phớt mới xuống qua khỏi rãnh phe khoảng 1–2mm bằng ống đóng phớt đúng cỡ. Dùng kìm bóp gọn vòng phe đưa xuống rãnh, nhả từ từ tay cầm cho phe bung đều vào rãnh hãm, sau đó dùng đầu tua vít dẹt ấn nhẹ quanh chu vi vòng phe nghe tiếng “tách” là phe đã ngậm khít hoàn toàn.
Những ca rã máy toàn bộ để ép dên, thay bạc đạn số hay đóng lại sơ mi lòng đều cần sự đồng bộ từ khâu tháo phe đến lúc ép bi. Anh em chủ tiệm có thể trang bị đầy đủ bộ đồ nghề tại danh mục thiết bị đại tu – phục hồi xe máy để rút ngắn thời gian nằm bàn nâng cho mỗi đầu xe.
Lưu ý khi chọn mua và bảo quản kìm mở phe cho tiệm sửa xe
Trên thị trường có nhiều loại kìm giá rẻ làm từ thép thường, bóp vài lần là mũi bị xoắn hoặc lò xo hồi vị gãy ngang giữa chừng. Khi chọn mua kìm mở phe để cày cả ngày ở tiệm, anh em cần kiểm tra kỹ bốn điểm sau:
- Chất liệu thép hợp kim Cr-V hoặc thép Carbon rèn cứng: Thân kìm và đầu mũi phải được tôi nhiệt đạt độ cứng cao (thường 52–58 HRC) để chịu được lực bóp lớn khi gặp phe thép lò xo cứng của xe phân khối lớn hoặc xe tay ga đời mới.
- Thiết kế đầu mũi có khía nhám chống trượt: Phần đầu mũi tiếp xúc với lỗ phe nên có độ nhám nhẹ hoặc hơi vát ngược tinh tế giúp bám chặt vào lỗ tai phe, hạn chế tối đa hiện tượng trượt mũi khi bóp căng.
- Lò xo đàn hồi bên trong khớp và tay cầm bọc nhựa nhám: Tay thợ thường xuyên dính nhớt nên cán kìm phải bọc nhựa PVC nhám hoặc cao su chống trơn trượt. Lò xo trợ lực giúp tự động trả kìm về vị trí ban đầu sau mỗi nhịp bóp, giảm mỏi cổ tay khi làm liên tục.
- Chiều dài mũi kìm đủ sâu cho phuộc xe ga: Nhiều dòng xe tay ga như SH, PCX hoặc NVX có rãnh phe nằm sâu dưới miệng vỏ phuộc hơn 15–20mm. Anh em nên chọn cây kìm có phần cổ mũi thon dài để đưa lọt xuống đáy rãnh mà không bị cấn thành vỏ phuộc. Ngoài ra, kết hợp với bộ cờ lê vòng miệng thép Cr-V chuẩn cỡ sẽ giúp bộ đồ nghề tay cầm của tiệm đồng bộ và bền bỉ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Cách dùng kìm mở phe đa năng thay đầu có bền bằng kìm rời từng cây không?
Kìm đa năng thay đầu chỉ phù hợp sửa chữa vặt tại nhà vì khớp chốt thay đầu rất dễ bị rơ lỏng và xoay mũi khi bóp những vòng phe thép cứng trên phuộc hoặc lốc máy xe tay ga. Với tiệm sửa xe làm nghề hằng ngày, anh em nên dùng bộ kìm rời 4 cây nguyên khối để đảm bảo lực truyền thẳng xuống mũi kìm, không lo gãy chốt hay trượt mũi giữa chừng.
Làm sao phân biệt nhanh kìm mở phe trong và kìm mở phe ngoài khi cầm trên tay?
Anh em chỉ cần bóp nhẹ hai cán kìm lại và quan sát chuyển động của hai đầu mũi. Nếu hai mũi khép sát vào nhau thì đó là kìm mở phe trong (dùng thu nhỏ phe nằm trong lỗ), còn nếu hai mũi banh rộng ra hai bên thì đó là kìm mở phe ngoài (dùng nong giãn phe ôm ngoài trục).
Khi lắp lại vòng phe phuộc trước xe máy nên quay mặt vát hay mặt sắc cạnh ra ngoài?
Vòng phe dập khuôn luôn có một mặt mép hơi bo tròn và một mặt mép sắc cạnh (gờ vuông). Khi lắp vào rãnh phuộc hoặc ổ bạc đạn, anh em phải quay mặt mép sắc cạnh hướng ra phía ngoài (phía chịu lực đẩy của phớt hoặc bạc đạn) để cạnh vuông găm chặt vào thành rãnh, chống bung phe khi xe vận hành qua ổ gà.
Phe gỉ sét kẹt cứng trong vỏ phuộc bóp kìm không nhúc nhích thì xử lý thế nào?
Tuyệt đối không cố dồn hết sức bóp kìm vì sẽ làm gãy mũi kìm hoặc toét lỗ tai phe. Anh em hãy xịt dung dịch tẩy rỉ sét vào rãnh phe đợi vài phút, sau đó dùng cây đột bằng đồng hoặc tua vít dẹt tỳ lên lưng phe gõ nhẹ vòng tròn để phá vỡ lớp muối nhôm bám chặt, khi phe xoay nhẹ được mới đưa kìm vào bóp lấy ra.
2 / 2
Thiết bị dùng cho việc này: Cách dùng kìm mở phe
Bộ vam tháo vòng bi đa năng 36 chi tiết – Bearing Puller Set 36 in 1 Giá gốc là: 750.000₫.650.000₫Giá hiện tại là: 650.000₫.
Hộp Dụng Cụ Đa Năng 142+2 Chi Tiết Hệ Mét | Bộ Đồ Nghề Sửa Chữa Ô Tô – Cơ Khí Chuyên Dụng Giá gốc là: 3.500.000₫.1.999.000₫Giá hiện tại là: 1.999.000₫.
Tủ Dụng Cụ Đẩy Tay 2 Ngăn Có Bánh Xe – Dễ Di Chuyển – Siêu Bền Giá gốc là: 2.500.000₫.2.300.000₫Giá hiện tại là: 2.300.000₫.
Bàn nâng xe máy khí nén Titano T300A 300kg cao 1m11.000.000₫Cần tư vấn chọn máy đúng nhu cầu gara? Gọi 0868.833.232 hoặc chat Zalo.
