Cách chọn mua máy hàn MIG và TIG cho gara ô tô con

chọn mua máy hàn MIG và TIG cho gara ô tô con

Chiều muộn ở xưởng, chiếc Mazda 3 đời 2016 bị bục cổ bô inox ngay đoạn nối bầu giảm thanh, cùng lúc ở cầu nâng bên cạnh một chiếc Hyundai Accent đang chờ vá lại phần hốc bánh sau bị rỉ mọt do ngập nước. Thợ gò mang con máy hàn que cũ ra chấm thử, vừa chạm hồ quang đã thủng một lỗ to bằng đầu ngón tay trên tấm tôn mỏng 0.8 ly, còn mối hàn trên ống xả thì đen xì, rỗ tổ ong vì không có khí bảo vệ. Đây chính là lý do anh em chủ xưởng cần nắm vững kinh nghiệm chọn mua máy hàn MIG và TIG cho gara ô tô con ngay từ đầu, tránh cảnh đầu tư sai công suất hoặc mua nhầm nguồn hàn khiến thợ làm việc cực nhọc mà mối hàn vẫn xấu, khách nhận xe không ưng ý. Bài cẩm nang này tổng hợp đầy đủ từ cấu tạo, bảng tra thông số dòng hàn theo từng độ dày kim loại trên xe du lịch cho đến cách bắt bệnh rỗ khí, kẹt dây thực tế tại xưởng.

chọn mua máy hàn MIG và TIG cho gara ô tô con
Chọn mua máy hàn MIG và TIG cho gara ô tô con
Nội dung chính của bài viết
Mục lục bài viết

Chọn mua máy hàn MIG và TIG cho gara ô tô con là gì và giải quyết việc gì ở xưởng?

Chọn mua máy hàn MIG và TIG cho gara ô tô con là việc xác định đúng chủng loại nguồn hàn hồ quang bảo vệ bằng khí trơ hoặc khí hoạt tính dựa trên đặc thù vật liệu mỏng của xe du lịch. Khác với xe tải hạng nặng dùng sắt xi dày trên 4 ly chỉ cần máy hàn que thông thường, ô tô con hiện đại cấu tạo từ tôn vỏ siêu mỏng 0.6–1.2 ly, khung phụ dập nguội 1.5–3.0 ly, đường ống xả bằng inox mỏng và hệ thống lốc máy, két nước, nắp quy lát bằng hợp kim nhôm đúc.

Nếu xưởng chỉ dùng máy hàn que truyền thống, nhiệt lượng tập trung quá lớn và thiếu lớp khí trơ che chắn sẽ làm biến dạng tôn vỏ, cháy thủng cổ bô và hoàn toàn bất lực trước các chi tiết bằng nhôm. Đầu tư đúng cặp thiết bị này giúp gara chủ động xử lý trọn gói từ phần đồng sơn gầm bệ cho đến phục hồi chi tiết máy mà không phải tháo đồ mang đi gia công bên ngoài, vừa tiết kiệm chi phí vừa rút ngắn thời gian giao xe cho khách.

Để vận hành trơn tru nhóm thiết bị này trong xưởng dịch vụ, anh em cũng cần trang bị đồng bộ hệ thống cấp khí và thiết bị nâng hạ cơ bản. Khi xử lý các vết rỉ mọt dưới gầm xe du lịch, việc đưa xe lên cầu nâng hai trụ giúp thợ đứng thẳng thao tác dễ dàng, kiểm soát góc nghiêng mỏ hàn chuẩn xác thay vì phải nằm ngửa chui gầm chịu xỉ hàn bắn vào người.

Sơ đồ cấu tạo bộ máy hàn MIG và TIG chuẩn dùng trong xưởng sửa chữa xe du lịch

Hiểu rõ từng cụm chi tiết bên trong giúp anh em thợ kiểm tra chất lượng linh kiện khi đi xem máy, đồng thời dễ dàng khoanh vùng hư hỏng nếu máy gặp trục trặc giữa chừng. Một bộ máy hàn khí bảo vệ hoàn chỉnh phục vụ gara xe con bao gồm 5 cụm bộ phận cốt lõi phối hợp nhịp nhàng với nhau.

Nguồn hàn Inverter và bo mạch điều khiển xung

Nguồn hàn là trái tim của cả hệ thống, làm nhiệm vụ biến đổi dòng điện xoay chiều 220V hoặc 380V thành dòng hàn một chiều hoặc xoay chiều tần số cao. Trên dòng máy đời mới dùng công nghệ IGBT, bo mạch điều khiển cho phép điều chỉnh vô cấp điện áp, dòng hàn và tần số xung xuống mức cực thấp từ 10A đến 20A để hàn tôn mỏng không bị lủng. Nếu bo mạch này kém chất lượng hoặc tản nhiệt yếu, hồ quang sẽ chập chờn khi thợ hàn chấm điểm liên tục, làm mối hàn đóng cục và ngấu không đều.

Bộ cấp dây tự động và con lăn dẫn dây (đặc trưng trên máy hàn MIG)

Cụm cấp dây nằm gọn trong khoang máy hàn MIG, bao gồm mô tơ kéo dây, hệ thống bánh răng ép và con lăn có rãnh chữ V hoặc chữ U. Nhiệm vụ của bộ phận này là đẩy cuộn dây hàn đường kính 0.8 mm hoặc 1.0 mm đi xuyên qua ruột gà tới đầu bép hàn với tốc độ ổn định tuyệt đối. Nếu mô tơ yếu hoặc rãnh con lăn bị mòn, dây hàn sẽ bị trượt, giật cục, gây ra hiện tượng cháy ngược dính chặt dây vào đầu bép đồng ngay khi thợ vừa bóp cò.

Súng hàn MIG, mỏ hàn TIG và hệ thống kẹp mát

Súng hàn MIG tích hợp ống dẫn dây, đường dẫn khí bảo vệ và công tắc cò bóp, kết thúc bằng chụp khí và bép đồng dẫn điện. Trong khi đó, mỏ hàn TIG sử dụng điện cực Vonfram không nóng chảy để mồi hồ quang, đòi hỏi thợ phải cầm tay trái châm que bù vật liệu và tay phải điều khiển mỏ hàn. Đi kèm với súng hàn là dây kẹp mát bằng đồng bện tiết diện lớn; nếu kẹp mát tiếp xúc kém hoặc bị rỉ sét, dòng điện hồi về không đủ sẽ khiến hồ quang yếu ớt và phát sinh tia lửa bắn tóe khắp bề mặt tôn.

Bình khí bảo vệ, đồng hồ giảm áp và van điện từ

Lớp khí bảo vệ là yếu tố sống còn ngăn không cho oxy và nitơ trong không khí xâm nhập vào vũng hàn đang nóng chảy. Tùy vật liệu mà xưởng dùng bình khí CO2 tinh khiết, khí Argon nguyên chất hoặc khí trộn Argon + CO2, đi qua đồng hồ điều áp có gắn sấy nhiệt để ổn định lưu lượng ở mức 8–15 lít/phút. Van điện từ bên trong máy sẽ đóng mở tự động theo nhịp bóp cò súng; nếu van này kẹt bụi bẩn không đóng kín, khí sẽ rò rỉ làm hết sạch bình chỉ sau một đêm.

Hệ thống làm mát mỏ hàn và phụ kiện tiêu hao

Với những xưởng chuyên hàn lốc máy nhôm hoặc hàn đắp chi tiết dày liên tục bằng dòng cao trên 180A, mỏ hàn TIG giải nhiệt bằng khí thông thường rất dễ nóng bỏng tay và chảy vỏ nhựa cách điện. Khi đó, máy cần đi kèm bộ làm mát tuần hoàn bằng nước giúp giải nhiệt trực tiếp cho đầu mỏ hàn. Ngoài ra, hộp phụ tùng tiêu hao gồm sứ chia khí, kẹp kim Vonfram, bép hàn đồng và mỡ chống dính xỉ là những món bắt buộc phải có sẵn trên xe đẩy dụng cụ.

Nguyên lý hoạt động của hàn MIG và hàn TIG trên vật liệu ô tô mỏng

Nắm vững nguyên lý sinh nhiệt và cơ chế bảo vệ vũng hàn giúp anh em biết khi nào nên vác súng MIG ra kéo đường dài và khi nào phải dùng mỏ TIG để tỉa từng vảy cá tinh xảo. Về bản chất, cả hai phương pháp đều dùng hồ quang điện để làm nóng chảy kim loại cơ bản và kim loại bổ sung dưới lớp màn chắn khí bảo vệ, nhưng cách thức tạo hồ quang hoàn toàn khác nhau.

Ở phương pháp hàn MIG (Metal Inert Gas), dây hàn đóng vai trò vừa là điện cực dẫn điện, vừa là vật liệu bù tự động điền đầy khe hở. Khi thợ bóp cò, van khí mở trước khoảng 0.5 giây để đẩy không khí ra khỏi vùng hàn, sau đó mô tơ đẩy dây chạm vào phôi tạo đoản mạch và kích phát hồ quang. Dòng điện làm nóng chảy đầu dây hàn thành các giọt kim loại mịn chuyển dịch vào vũng hàn, cho tốc độ thi công cực nhanh, rất hợp để hàn chấm điểm tôn vỏ hoặc kéo đường dài trên khung gầm.

Ngược lại, hàn TIG (Tungsten Inert Gas) sử dụng một kim điện cực Vonfram chịu nhiệt cực cao để duy trì hồ quang mà bản thân kim này không bị nóng chảy. Nhiệt lượng từ hồ quang làm chảy bề mặt hai mép kim loại cần nối, lúc này thợ mới chủ động đưa que hàn bù từ bên ngoài vào vũng chảy theo từng nhịp đều đặn. Đặc biệt, khi chuyển sang chế độ dòng xoay chiều (AC) trên máy TIG AC/DC, nửa chu kỳ dương của dòng điện sẽ bắn phá và bóc tách lớp màng oxit nhôm cứng đầu trên bề mặt lốc máy, giúp hai mép nhôm hòa quyện vào nhau sáng bóng mà không cần dùng thuốc tẩy hóa học.

Để đảm bảo đường khí nén hoặc khí bảo vệ không bị suy giảm áp suất dọc xưởng, anh em thường kết hợp bố trí thêm các dụng cụ – thiết bị dùng khí nén đồng bộ cạnh khu vực làm đồng. Việc phân tách rõ ràng áp suất khí nén dùng cho máy mài góc, súng mở ốc với áp suất khí trơ dùng cho máy hàn giúp tránh tuyệt đối tình trạng cắm nhầm dây gây nổ ống dẫn khí.

Bảng tra nhanh thông số chọn máy hàn MIG và TIG theo độ dày vật liệu xe con

Việc chọn sai công suất máy hoặc chỉnh lệch thông số dòng điện, tốc độ dây là nguyên nhân có tiếng khiến tôn vỏ xe con bị thủng hoặc mối hàn lồi cục mất thẩm mỹ. Dưới đây là bảng thông số thực chiến được tổng hợp từ kinh nghiệm làm đồng và sửa chữa máy trên các dòng xe du lịch phổ biến tại Việt Nam, anh em có thể lưu lại để đối chiếu sổ tay hãng xe khi thao tác.

Vị trí trên xe du lịch Loại vật liệu Độ dày phổ biến Loại máy phù hợp Dòng hàn khuyến nghị Đường kính dây / kim Khí bảo vệ & Lưu lượng Kỹ thuật thao tác chuẩn
Tôn vỏ ngoài (cánh cửa, tai xe, nắp capo) Thép carbon thấp, tôn mạ kẽm 0.6 – 0.9 mm Máy hàn MIG (chế độ hàn chấm / xung) 35 – 65 A Dây thép đặc 0.8 mm 80% Argon + 20% CO2 (8–10 lít/phút) Hàn chấm điểm ngắt quãng 1–2 giây, di chuyển xen kẽ để tản nhiệt chống mo tôn
Sàn xe, hốc bánh, bệ bước chân Thép tấm dập nguội 1.0 – 1.5 mm Máy hàn MIG dùng khí hoặc dây lõi thuốc 65 – 95 A Dây 0.8 – 1.0 mm CO2 100% hoặc khí trộn (10–12 lít/phút) Kéo từng đoạn ngắn 2–3 cm, mài sạch lớp sơn chống gỉ và rỉ sét trước khi hàn
Khung phụ, dầm ngang, càng chữ A Thép chịu lực cường độ cao 2.0 – 3.5 mm Máy hàn MIG công suất 200A – 250A 110 – 155 A Dây thép 1.0 mm CO2 100% (12–15 lít/phút) Vát mép chữ V 45 độ, hàn lót một lớp ngấu sâu rồi hàn phủ bề mặt
Đường ống xả, cổ bô, bầu giảm thanh Inox 304 hoặc inox 409 chịu nhiệt 0.8 – 1.5 mm Máy hàn TIG DC (có chế độ xung) 30 – 65 A Kim Vonfram 1.6 mm (đầu đỏ) Argon nguyên chất 99.99% (7–9 lít/phút) Bịt kín hai đầu ống xả và xông khí Argon bên trong để chống sùi đen mặt trong
Cổ góp nạp, két nước, giàn nóng điều hòa Hợp kim nhôm mỏng 1.0 – 2.0 mm Máy hàn TIG AC/DC 45 – 85 A Kim Vonfram 1.6 – 2.0 mm (đầu xanh/xám) Argon nguyên chất 99.99% (9–11 lít/phút) Chỉnh tần số AC 100–150 Hz để thu hẹp hồ quang, chấm que bù nhôm ER4043 nhanh tay
Lốc máy, các-te nhớt, tai bắt hộp số Nhôm đúc hợp kim Silic 3.0 – 8.0 mm Máy hàn TIG AC/DC từ 250A trở lên 110 – 180 A Kim Vonfram 2.4 – 3.2 mm Argon nguyên chất 99.99% (12–15 lít/phút) Gia nhiệt phôi lên 150°C trước khi hàn, chỉnh cân bằng làm sạch AC khoảng 30–35%
Khung ghế ngồi, thanh giằng nội thất Thép ống thành mỏng 1.2 – 2.0 mm Máy hàn MIG hoặc TIG DC 75 – 105 A Dây MIG 0.8 mm / Kim TIG 1.6 mm Khí trộn Argon + CO2 (10 lít/phút) Che chắn kỹ nội thất bằng bạt chống cháy, tháo cọc âm ắc quy trước khi bấm máy
Bu lông gãy ngầm trong lốc máy / nắp quy lát Thép hợp kim tôi cứng Đường kính M6 – M12 Máy hàn MIG hoặc TIG DC 80 – 120 A Dây MIG 0.8 – 1.0 mm Khí CO2 hoặc Argon (10 lít/phút) Đắp từng giọt kim loại cao dần lên khỏi mặt lỗ ren rồi hàn dính một con tán lên trên để vặn ra

Kỹ thuật hàn ống xả inox mỏng bằng máy hàn TIG không thủng bô đẹp mối hàn

Ống xả ô tô con làm từ inox 304 hoặc inox 409 rất mỏng, chỉ từ 0.8 đến 1.2 ly và thường xuyên chịu nhiệt độ cao kèm hơi ẩm nên rất hay nứt gãy ở cổ bô hoặc mối nối bầu giảm thanh. Nếu dùng máy hàn que hoặc máy hàn MIG thông thường, nhiệt độ cao sẽ làm cháy thủng thành ống ngay lập tức và khiến mối hàn rỉ sét lại chỉ sau vài tuần sử dụng.

Để xử lý triệt để pan bệnh này, anh em phải sử dụng máy hàn TIG dòng một chiều (DC) có tích hợp chức năng hàn xung (Pulse). Chế độ xung cho phép dòng hàn nhấp nháy luân phiên giữa dòng đỉnh để làm chảy kim loại và dòng nền để vũng hàn kịp nguội bớt, giữ cho bề mặt ống inox không bị cháy đen hay biến dạng cong vênh.

Trước khi mồi hồ quang, khâu làm sạch quyết định 70% độ bền mối hàn. Thợ cần dùng máy nén khí cấp hơi cho máy mài khuôn mini đánh sạch hoàn toàn lớp muội than, đất cát và rỉ sét bám quanh vết nứt trên thân ống xả. Một mẹo cực hay của thợ lâu năm là dùng băng keo giấy bịt kín hai đầu ống bô, chọc một lỗ nhỏ và luồn thêm một dây dẫn khí Argon phụ vào bên trong lòng ống với lưu lượng nhẹ khoảng 3–4 lít/phút để bảo vệ mặt sau mối hàn không bị sùi xỉ đen gây cản trở dòng khí thải.

Khi thao tác, anh em giữ đầu kim Vonfram cách bề mặt ống khoảng 1.5–2 mm, nghiêng góc 75 độ và di chuyển đều tay theo nhịp xung. Quy trình tháo lắp bầu bô, cách chỉnh thông số xung và kỹ thuật xông khí mặt trong từng bước em viết riêng trong bài kỹ thuật hàn ống xả inox mỏng bằng máy hàn TIG không thủng bô đẹp mối hàn.

Cách chỉnh dòng và khí bảo vệ trên máy hàn TIG AC/DC hàn lốc máy két nước nhôm

Xe du lịch gặp tai nạn va chạm phần đầu rất hay bị nứt tai bắt lốc máy, vỡ các-te nhớt hoặc thủng vai két nước, giàn nóng điều hòa bằng nhôm. Thay mới cả cụm lốc máy hay két nước chính hãng tốn kém hàng chục triệu đồng, nên dịch vụ hàn phục hồi chi tiết nhôm tại gara mang lại biên lợi nhuận rất cao nếu thợ làm chủ được công nghệ.

Hàn nhôm khó hơn hàn sắt và inox gấp nhiều lần vì bề mặt nhôm luôn phủ một lớp màng oxit nhôm có nhiệt độ nóng chảy lên tới hơn 2.000°C, trong khi phần lõi nhôm bên dưới đã chảy lỏng ở mức 660°C. Nếu dùng máy hàn TIG một chiều thông thường, hồ quang không thể phá vỡ lớp màng oxit này khiến nhôm cứ vón cục lại mà không chịu ngấu. Bắt buộc xưởng phải đầu tư dòng máy hàn TIG AC/DC tích hợp chế độ dòng xoay chiều.

Khi chuẩn bị hàn lốc máy hoặc két nước, anh em cần tẩy sạch dầu nhớt bám sâu trong các kẽ nứt, sau đó dùng máy gia nhiệt cảm ứng hoặc khò ga gia nhiệt sơ bộ vùng nhôm dày lên khoảng 120–150°C để tránh hiện tượng sốc nhiệt gây nứt tiếp sang vùng bên cạnh. Trên bảng điều khiển máy TIG AC/DC, thợ chỉnh thông số AC Balance (cân bằng làm sạch) ở mức 30–35% để hồ quang đủ lực bóc sạch lớp oxit đen mà không làm tòe đầu kim Vonfram, đồng thời nâng tần số AC lên 120–150 Hz cho các chi tiết két nước mỏng để tập trung tia lửa gọn vào khe nứt.

Lưu lượng khí Argon bảo vệ cho hàn nhôm cần mở lớn hơn hàn inox một chút, dao động từ 10–14 lít/phút tùy độ rộng chụp sứ, kèm thời gian khí trễ sau khi ngắt hồ quang tối thiểu 5–7 giây để kim Vonfram không bị oxy hóa đen đầu. Hướng dẫn chi tiết cách vặn từng núm chỉnh tần số, xung và chọn que bù ER4043 hay ER5356 anh em xem kỹ trong bài cách chỉnh dòng và khí bảo vệ trên máy hàn TIG AC/DC hàn lốc máy két nước nhôm.

Dùng máy hàn MIG dây lõi thuốc hàn khung phụ gầm xe và vá mọt tôn vỏ xe du lịch

Ở điều kiện khí hậu nóng ẩm mưa nhiều như Việt Nam, các dòng xe du lịch chạy trên 7–10 năm thường xuyên bị rỉ mọt phần bệ bước chân, sàn xe, hốc lốp sau và khung phụ đỡ máy. Khi đưa xe vào làm đồng, thợ cần một giải pháp hàn nhanh, ngấu chắc và linh hoạt ở mọi tư thế hàn ngửa dưới gầm.

Nhiều anh em thợ mới mở xưởng hoặc thường xuyên đi cứu hộ lưu động rất chuộng dòng máy hàn MIG không dùng khí sử dụng dây hàn lõi thuốc (Flux-Cored). Bên trong lõi sợi dây hàn này chứa sẵn bột thuốc tạo khí bảo vệ khi cháy, giúp thợ vác máy ra làm việc ngay ngoài sân xưởng có gió thổi mạnh hoặc chui xuống gầm xe mà không phải lỉnh kỉnh kéo theo bình khí nặng nề.

Tuy nhiên, để mối hàn trên tôn vỏ mỏng 0.8 ly không bị cháy lủng, thợ phải nắm rõ nguyên tắc đảo cực tính trên máy: với dây lõi thuốc không dùng khí, kẹp mát phải cắm vào cực dương (+) và súng hàn cắm vào cực âm (-) để giảm bớt nhiệt lượng tập trung vào tấm tôn mỏng. Trước khi cắt ghép miếng tôn mới vá vào hốc bánh, anh em nên kê chắc chắn xe bằng mễ kê chân voi tải trọng 3–6 tấn để đảm bảo an toàn tuyệt đối khi thao tác cắt mài và gò nắn dưới gầm. Khi chấm hàn, thợ bóp cò nhả nhịp nhanh 1 giây rồi nghỉ 2 giây, hàn theo nguyên tắc đối xứng từ ngoài vào trong để tấm tôn không bị co rút gây lồi lõm bề mặt trước khi bả matit.

Trường hợp xe cần tháo rời cả cụm dầm cầu hoặc hạ hộp số để xử lý vết nứt khung phụ bên trong, anh em nên sử dụng thêm kích nâng hộp số chuyên dụng để đỡ cụm truyền động an toàn thay vì dùng kích tay chênh vênh. Kinh nghiệm chọn cỡ dây lõi thuốc 0.8 mm hay 1.0 mm, cách chỉnh tốc độ ra dây và mẹo xử lý khói thuốc khi hàn gầm em đã phân tích rất sâu tại bài dùng máy hàn MIG dây lõi thuốc hàn khung phụ gầm xe và vá mọt tôn vỏ xe du lịch.

Bắt bệnh máy hàn MIG bị rỗ khí kẹt dây hàn và cách chọn bình khí Argon chuẩn xưởng

Đang dở tay vá phần sườn xe cho khách mà súng hàn cứ phát ra tiếng nổ lẹt đẹt như rang ngô, mối hàn nổi bọt khí rỗ li ti như tổ ong hoặc dây hàn đột ngột kẹt cứng trong ruột gà là nỗi ám ảnh chung của rất nhiều anh em thợ đồng. Nếu không tìm đúng gốc rễ mà cố tình mài đi hàn đè lên, lớp xỉ khí ngậm bên trong sẽ làm mối hàn bung ra chỉ sau vài tháng xe chạy rung xóc.

Bệnh rỗ khí trên máy hàn MIG phần lớn xuất phát từ việc mất lớp màn chắn khí bảo vệ tại vũng hàn. Nguyên nhân có thể do hết khí trong bình, van giảm áp bị đóng băng nghẹt đường dẫn khi dùng khí CO2 nguyên chất vào mùa lạnh, chụp khí bám quá nhiều xỉ hàn làm cản dòng khí thoát ra, hoặc gioăng cao su ở khớp nối súng hàn với mặt máy bị rách gây rò khí dọc đường ống. Ngoài ra, nếu bề mặt tôn vỏ còn dính sơn, dầu chống gỉ hoặc nước ẩm chưa sấy khô, khi gặp nhiệt độ cao các tạp chất này bốc hơi đột ngột cũng tạo thành lỗ rỗ bên trong mối hàn.

Với hiện tượng kẹt dây hàn, thủ phạm số một là dùng sai cỡ bép đồng (ví dụ lắp dây 0.8 mm nhưng lại vặn bép 1.0 mm gây đánh lửa bên trong bép), ruột gà dẫn dây bị gập khúc hoặc bám đầy mạt sắt do lâu ngày không thổi bụi. Bên cạnh đó, việc chọn đúng dung tích bình khí (bình 14 lít cho xe đẩy di động hay bình 40 lít đặt cố định) và kiểm tra độ tinh khiết khí Argon 99.99% cũng quyết định trực tiếp đến độ sáng bóng của mối hàn. Toàn bộ quy trình kiểm tra rò rỉ khí, cách vệ sinh ruột gà và mẹo nhận biết bình khí chuẩn xưởng được chia sẻ chi tiết trong bài bắt bệnh máy hàn MIG bị rỗ khí kẹt dây hàn và cách chọn bình khí Argon chuẩn xưởng.

Lịch bảo dưỡng định kỳ máy hàn MIG và TIG tại gara ô tô

Của bền tại người, một con máy hàn Inverter chuẩn công nghiệp có thể cày liên tục 7–10 năm ở xưởng đồng sơn nếu anh em duy trì thói quen vệ sinh và kiểm tra định kỳ. Môi trường gara ô tô rất nhiều bụi mạt sắt từ máy mài góc và bụi bả matit; nếu lượng bụi dẫn điện này hút vào bo mạch công suất sẽ gây chập nổ linh kiện IGBT rất tốn kém.

Hạng mục kiểm tra Chu kỳ thực hiện Công việc thợ cần làm
Chụp khí, bép hàn MIG và đầu sứ, kim Vonfram TIG Hàng ngày (cuối ca làm việc) Cạo sạch xỉ hàn bám trong chụp khí, nhúng mỡ chống dính, mài nhọn lại đầu kim Vonfram đúng chiều dọc trục kim.
Con lăn đẩy dây và lực ép lò xo bộ cấp dây Hàng tuần Vệ sinh mạt đồng bám trong rãnh con lăn, kiểm tra độ trơn tru của trục quay cuộn dây và chỉnh lại lực ép vừa đủ không làm bẹp dây.
Ruột gà dẫn dây (Liner) trong súng hàn MIG Mỗi 1 tháng (hoặc sau khi hàn hết 2 cuộn dây 15kg) Tháo ruột gà ra khỏi súng, dùng súng xì hơi áp lực cao thổi sạch bụi sắt tích tụ bên trong, thay mới nếu ruột gà bị gấp gãy.
Hệ thống đường ống khí, van điện từ và đồng hồ giảm áp Mỗi 3 tháng Dùng nước xà phòng kiểm tra rò rỉ tại các cổ dê, gioăng cao su nối súng; kiểm tra bộ sấy nhiệt của đồng hồ khí CO2.
Bo mạch điện tử, quạt tản nhiệt và cọc nối cáp mát Mỗi 6 tháng Tháo vỏ máy, dùng khí nén khô thổi sạch bụi mạt sắt bám trên tản nhiệt và bo mạch; siết chặt lại các đầu cốt dây kẹp mát.

Thiết bị cần có theo quy mô xưởng đồng sơn và sửa chữa ô tô con

Không phải gara nào mới mở cũng cần dồn vốn mua ngay những dàn máy hàn công nghiệp đắt đỏ nhất. Tùy theo lưu lượng xe du lịch vào xưởng mỗi ngày và định hướng dịch vụ (chuyên gò hàn đồng sơn hay kiêm cả đại tu động cơ, hộp số), anh em chủ xưởng có thể cân đối danh mục thiết bị theo 3 mức quy mô dưới đây.

Hạng mục thiết bị Thợ lẻ / Tổ đồng sơn nhỏ (1–2 khoang) Gara sửa chữa tổng hợp vừa (3–5 khoang) Xưởng dịch vụ & Đồng sơn lớn (Trên 6 khoang)
Máy hàn MIG chủ lực 1 máy hàn MIG đa năng 200A (chạy được cả dây lõi thuốc không khí và dây có khí, cuộn 5kg) 1 máy hàn MIG công nghiệp 250A dùng cuộn dây 15kg, có chế độ hàn xung cho tôn mỏng 2 máy hàn MIG 250A–300A (1 máy lắp dây thép 0.8mm hàn vỏ, 1 máy lắp dây 1.0mm hàn khung gầm)
Máy hàn TIG chuyên dụng 1 máy hàn TIG DC 200A có chức năng xung (chuyên hàn ống xả inox và chi tiết sắt mỏng) 1 máy hàn TIG AC/DC 250A xung vuông (hàn được cả ống xả inox lẫn lốc máy, két nước nhôm) 1 máy hàn TIG AC/DC 315A tích hợp bộ làm mát nước tuần hoàn cho mỏ hàn chạy liên tục
Hệ thống khí bảo vệ 1 bình khí trộn Argon/CO2 14 lít + 1 bình khí Argon tinh khiết 14 lít đặt trên xe đẩy 1 bình CO2 40 lít + 1 bình Argon 40 lít kèm đồng hồ giảm áp có sấy nhiệt 36V Hệ thống bình khí 40 lít đôi có van đảo chiều tự động, đi đường ống dẫn khí cố định tới từng khoang
Thiết bị nâng hạ & hỗ trợ thao tác Kích cá sấu 3 tấn thân thấp kèm cặp mễ kê an toàn để nâng gầm vá mọt cơ bản Cầu nâng hai trụ cổng trên 4 tấn kết hợp xe đẩy đồ nghề hàn di động Hệ thống cầu nâng 2 trụ và cầu nâng cắt kéo nâng bụng chuyên biệt cho khoang đồng sơn
Dụng cụ đo kiểm & hoàn thiện mối hàn Máy mài góc cầm tay, máy mài khuôn khí nén, đồng hồ vạn năng kiểm tra thông mạch sau khi hàn Bộ máy rút tôn giật điểm, máy mài đai nhám, thiết bị kiểm tra rò rỉ két nước sau khi hàn nhôm Dàn kéo nắn khung xe tai nạn, máy cắt Plasma, đầy đủ dụng cụ sửa chữa gầm xe chuyên sâu

Để sắm sửa trọn gói từ bộ đồ nghề cầm tay tháo lắp cản, vè bánh xe cho đến các thiết bị phục vụ khoang gầm, anh em có thể tham khảo thêm danh mục dụng cụ sửa chữa gầm xe chuẩn xưởng đang được nhiều gara tin dùng.

Những sai lầm thợ hay mắc khi chọn mua và sử dụng máy hàn tại gara

Trong quá trình tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật cho hàng trăm xưởng dịch vụ trên toàn quốc, đội ngũ kỹ thuật nhận thấy rất nhiều anh em mắc phải những sai lầm cơ bản khiến máy hàn nhanh xuống cấp hoặc chất lượng mối hàn không đạt yêu cầu. Tránh được 4 lỗi dưới đây sẽ giúp xưởng tiết kiệm được cả chục triệu đồng tiền sửa máy và vật tư tiêu hao.

Ham mua máy hàn công suất quá lớn để hàn tôn vỏ ô tô con

Nhiều chủ xưởng có tâm lý mua hẳn máy hàn MIG 350A hoặc 500A cho khỏe để sau này làm việc nặng không sợ quá tải. Thực tế, các dòng máy công nghiệp xác lớn thường có dòng hàn tối thiểu khởi điểm từ 50A–60A trở lên, rất khó tinh chỉnh xuống mức 25A–35A. Khi đưa vào hàn tôn vỏ xe du lịch mỏng 0.7 ly, dòng điện quá mạnh làm thủng tôn liên tục dù thợ đã vặn núm chỉnh về mức thấp nhất. Với gara chuyên xe du lịch, dải công suất đẹp nhất cho máy MIG là 200A–250A có hỗ trợ dòng hàn thấp ổn định.

Dùng chung một loại dây hàn hoặc một bình khí cho tất cả vật liệu

Một số xưởng vì muốn tiết kiệm chi phí đổi bình khí nên dùng khí CO2 100% để hàn tất cả mọi thứ từ khung gầm dày đến tôn vỏ mỏng, thậm chí dùng máy MIG lắp dây inox với khí CO2 để hàn cổ bô. Khí CO2 tinh khiết cho độ ngấu sâu và rẻ tiền nhưng lại sinh nhiệt lớn và bắn tóe xỉ rất nhiều, làm biến dạng tôn vỏ mỏng và đốt cháy hợp kim chống rỉ của inox. Chuẩn nhất là dùng khí trộn (80% Argon + 20% CO2) cho tôn vỏ mỏng và dùng khí Argon nguyên chất 99.99% cho hàn TIG inox và nhôm.

Quên ngắt cọc bình ắc quy và hộp điều khiển ECU trước khi hàn trên xe

Ô tô con đời mới trang bị dày đặc các hộp điều khiển điện tử như ECU động cơ, hộp điều khiển túi khí, hộp ABS và hệ thống giải trí. Dòng điện tần số cao khi mồi hồ quang trên máy hàn TIG hoặc dòng ngắn mạch trên máy hàn MIG có thể xông ngược qua thân xe làm cháy bo mạch các hộp này. Trước khi kẹp mát lên xe, thợ bắt buộc phải tháo cọc âm bình ắc quy, dùng máy kiểm tra ắc quy hoặc thiết bị nuôi nguồn dự phòng đúng chuẩn, đồng thời kẹp dây mát càng gần vị trí hàn càng tốt để dòng điện không chạy xuyên qua các vòng bi moay-ơ hay thước lái điện.

Đặc biệt, với các dòng xe Hybrid hoặc xe thuần điện đang ngày càng phổ biến vào xưởng làm đồng sơn, việc thao tác hàn gần khu vực pin cao áp đòi hỏi quy trình cách ly cực kỳ nghiêm ngặt. Anh em cần tham khảo kỹ hướng dẫn về quy trình tháo giắc ngắt điện cao áp an toàn trước khi đưa bất kỳ thiết bị sinh nhiệt hay hồ quang điện nào lại gần khung gầm xe điện.

Bỏ qua trang bị bảo hộ mắt và hệ thống hút khói hàn

Tia cực tím phát ra từ hồ quang hàn TIG và MIG mạnh gấp nhiều lần hàn que, chỉ cần lơ là không đeo mặt nạ hàn tự động vài lần là thợ sẽ bị đau mắt đỏ rát, chảy nước mắt suốt đêm không ngủ được. Bên cạnh đó, khói sinh ra khi hàn tôn mạ kẽm hoặc dây lõi thuốc chứa nhiều oxit kim loại độc hại; xưởng cần trang bị mặt nạ hàn cảm biến ánh sáng nhạy, găng tay da chống cháy dài cổ và quạt thông gió cục bộ tại khoang làm đồng.

Toàn bộ dụng cụ nhắc trong bài đều có sẵn ở thiết bị gara Alotools, anh em cần tư vấn cứ nhắn.

Câu hỏi thường gặp

Gara ô tô con mới mở nên mua máy hàn MIG hay máy hàn TIG trước?

Nếu ngân sách ban đầu chỉ cho phép đầu tư một máy, gara chuyên làm đồng sơn nên ưu tiên mua máy hàn MIG đa năng 200A–250A trước. Máy hàn MIG xử lý cực nhanh các công việc chiếm 80% khối lượng tại xưởng như vá mọt tôn vỏ, hàn chấm điểm sườn xe và gia cố khung gầm. Khi xưởng có thêm lượng khách sửa chữa máy gầm nhiều hơn, anh em hãy đầu tư thêm máy hàn TIG AC/DC để làm ống xả inox và hàn phục hồi lốc máy nhôm.

Máy hàn MIG không dùng khí (dây lõi thuốc) có hàn được tôn vỏ mỏng 0.7 ly của xe con không?

Hoàn toàn hàn được nếu anh em chọn máy có dải dòng hàn thấp ổn định từ 30A trở lên và lắp cuộn dây lõi thuốc đường kính 0.8 mm. Khi thao tác trên tôn 0.7 ly, thợ bắt buộc phải đổi cực tính kẹp mát sang cực dương (+), súng hàn sang cực âm (-) và áp dụng kỹ thuật hàn chấm ngắt quãng từng điểm một. Tuy nhiên, mối hàn dây lõi thuốc sẽ có lớp xỉ mỏng bám trên bề mặt và bắn tóe nhiều hơn một chút so với hàn MIG có khí bảo vệ.

Tại sao hàn ống xả inox bằng máy hàn TIG mối hàn hay bị đen xỉ và rỗ ở mặt trong?

Hiện tượng mối hàn inox bị đen sùi và rỗ mặt trong xảy ra do mặt sau của thành ống tiếp xúc trực tiếp với oxy trong không khí khi đang nung đỏ. Để khắc phục, anh em cần bịt kín hai đầu ống xả và dẫn một đường khí Argon phụ vào bên trong lòng ống với lưu lượng nhẹ 3–4 lít/phút để đuổi hết không khí ra ngoài trước khi bấm cò hàn. Ngoài ra, hãy kiểm tra xem thời gian trễ khí (Post-flow) trên máy đã chỉnh đủ 4–5 giây để bảo vệ vũng hàn lúc đang nguội hay chưa.

Hàn lốc máy hoặc két nước ô tô bằng nhôm có dùng chung bình khí với hàn MIG sắt được không?

Tuyệt đối không được dùng chung bình khí CO2 hoặc khí trộn Argon/CO2 của máy hàn MIG sắt để hàn nhôm. Thành phần khí CO2 có tính oxy hóa mạnh sẽ làm cháy đen bề mặt nhôm ngay lập tức, gây rỗ tổ ong và phá hủy đầu kim Vonfram. Hàn nhôm bằng máy hàn TIG AC/DC bắt buộc phải sử dụng bình khí Argon nguyên chất có độ tinh khiết đạt từ 99.99% trở lên.

Nên chọn kim Vonfram màu gì để hàn inox và hàn nhôm trên ô tô con?

Khi hàn ống xả inox hoặc chi tiết thép mỏng bằng dòng một chiều (DC), anh em nên chọn kim Vonfram đầu đỏ (chứa 2% Thori) hoặc đầu tím để dễ mồi hồ quang và giữ mũi kim nhọn lâu. Ngược lại, khi hàn lốc máy, két nước nhôm bằng dòng xoay chiều (AC), thợ nên chọn kim Vonfram đầu xanh lá (Vonfram tinh khiết) hoặc đầu xám (chứa Ceri) vì chúng chịu được nhiệt độ cao ở nửa chu kỳ dương mà không bị bắn tóe hạt kim loại vào vũng hàn.

Làm sao biết máy hàn MIG đang bị thiếu khí bảo vệ hay bị lỗi tốc độ dây?

Nếu mối hàn xuất hiện nhiều lỗ rỗ li ti như tổ ong, bề mặt xỉ đen và tiếng hồ quang nổ lẹt đẹt không đều nhưng dây hàn vẫn ra trơn tru thì chắc chắn máy đang bị thiếu hoặc mất khí bảo vệ. Ngược lại, nếu dây hàn ra giật cục, đầu dây thỉnh thoảng chạm phôi rồi tự ngắt quãng hoặc dính chặt vào đầu bép đồng thì lỗi nằm ở bộ cấp dây, rãnh con lăn bị mòn hoặc ruột gà dẫn dây đang bị kẹt bẩn.

Có cần thiết phải mua máy hàn MIG/TIG tích hợp chức năng hàn xung (Pulse) cho gara xe con không?

Chức năng hàn xung cực kỳ đáng tiền đối với các gara chuyên làm xe du lịch đời mới có vỏ tôn mỏng và nhiều chi tiết hợp kim nhôm. Dòng hàn xung giúp kiểm soát lượng nhiệt truyền vào phôi ở mức thấp nhất, giảm tối đa hiện tượng cong vênh, lồi lõm bề mặt tôn vỏ và giúp mối hàn vảy cá trên ống xả inox đẹp đều mà thợ mới cũng dễ dàng làm chủ. Nếu điều kiện tài chính cho phép, anh em nên ưu tiên chọn dòng máy có tính năng này ngay từ đầu.

Khi hàn sửa chữa trên xe du lịch cần đặt kẹp mát ở vị trí nào để không hỏng linh kiện điện tử?

Nguyên tắc bất di bất dịch là đặt kẹp mát trực tiếp lên chính chi tiết kim loại cần hàn và cách điểm hàn càng gần càng tốt (lý tưởng là dưới 30 cm), sau khi đã mài sạch lớp sơn phủ tại vị trí kẹp. Tuyệt đối không kẹp mát ở đầu xe trong khi đang hàn ở đuôi xe, hoặc kẹp vào mâm bánh xe khiến dòng hàn chạy xuyên qua vòng bi moay-ơ và thước lái trợ lực điện gây rỗ bi hoặc cháy cảm biến góc lái.

Thiết bị dùng cho việc này: Chọn mua máy hàn MIG và TIG cho gara ô tô con

Cần tư vấn chọn máy đúng nhu cầu gara? Gọi 0868.833.232 hoặc chat Zalo.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Home Cart Sale Sale
Chat Facebook Messenger Goi tu van: 0868.833.232 Zalo Chat Zalo tu van nhanh