Cụm lọc tách nước và bộ châm dầu bảo vệ súng bu lông

Sáng thứ Hai đầu tuần, xưởng xe con kín bốn khoang gầm, thợ cầm khẩu tuýp 21mm ghé vào bánh chiếc Vios để đảo lốp thì khẩu súng bắn ốc chỉ kêu è è rồi khựng lại. Tháo đuôi súng ra xả thử, hơi phì ra kéo theo cả vệt nước vàng đục ngầu gỉ sét và cánh phíp bên trong xước nham nhở vì khô dầu. Lỗi không nằm ở súng dỏm mà do đường hơi từ bình tích đi thẳng vào đồ nghề mà thiếu cụm lọc tách nước và bộ châm dầu chặn ở đầu nguồn.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Máy nén khí piston và hệ thống đường hơi xưởng xe con.

Cụm lọc tách nước và bộ châm dầu là gì và cấu tạo ra sao?

Cụm lọc tách nước và bộ châm dầu là bộ thiết bị xử lý khí nén hai tầng lắp trực tiếp trên đường ống dẫn hơi của xưởng trước khi cấp vào thiết bị cầm tay. Thiết bị này đảm nhiệm hai nhiệm vụ sống còn cùng lúc: ly tâm giữ lại giọt nước cùng cặn gỉ sét từ đường ống, sau đó hòa trộn một lượng dầu bôi trơn dạng sương mịn vào luồng khí nén khô để nuôi buồng hơi.

Một bộ lọc đôi tiêu chuẩn cho xưởng dịch vụ xe con gồm ba cụm chi tiết chính kết nối liền khối:

Cốc lọc tách nước kèm van điều áp: Khí nén đi vào theo rãnh xoắn ốc tạo lực ly tâm văng hạt nước và bụi kim loại bám vào thành cốc rơi xuống đáy. Phía trên tích hợp núm vặn điều chỉnh áp lực hơi làm việc cố định từ 6–8 bar kèm đồng hồ hiển thị. Phía đáy cốc có van xả nước tự động hoặc xả tay bằng nút bấm.
Cốc châm dầu bôi trơn khí nén: Chứa dầu nhớt chuyên dụng loãng (thường là nhớt 10 chuyên cho thiết bị hơi). Khi luồng khí nén sạch đi qua cổ họng hẹp, hiện tượng chênh lệch áp suất hút dầu qua ống dẫn nhỏ giọt, đánh tơi thành sương hòa vào khí nén thổi đến đuôi súng.
Cụm gá và khớp nối nhanh: Khung kim loại bắt chết lên tường hoặc chân cầu nâng, hai đầu ren cấp hơi vào – ra thường dùng cỡ 1/4 inch hoặc 3/8 inch phù hợp với lưu lượng súng xiết ốc xe du lịch.

Nếu xưởng của anh em đang tính toán nâng cấp hệ thống máy nén khí trung tâm, hãy tham khảo thêm bài viết về cách chọn bình chứa và công suất máy nén khí theo quy mô gara để đường hơi luôn đủ lưu lượng trước khi qua cốc lọc.

Bảng tra cứu thông số cụm lọc khí nén đôi cho xưởng xe con

Bảng thông số dưới đây giúp anh em chọn đúng cỡ ren và lưu lượng lọc phù hợp với các dòng súng xiết ốc phổ biến tại gara:

Thiết bị sử dụng hơi	Cỡ chân ren cụm lọc	Lưu lượng khí phù hợp	Dải áp suất làm việc	Cấp lọc bụi nước
Súng xiết bu lông 1/2 inch (bắn ốc bánh, gầm xe con)	Ren 1/4 inch hoặc 3/8 inch	1.500 – 2.000 lít/phút	6 – 8 bar	5 – 40 micron
Súng xiết bu lông 3/4 inch (mở ốc moay-ơ, bán trục xe bán tải, SUV)	Ren 1/2 inch	2.500 – 3.500 lít/phút	6.2 – 8.5 bar	5 micron
Cóc giật hơi, súng siết ốc góc hẹp 3/8 inch	Ren 1/4 inch	800 – 1.200 lít/phút	6 – 7 bar	5 micron
Súng bắn đinh gá nẹp, bơm lốp điện tử	Ren 1/4 inch	500 – 800 lít/phút	4 – 6 bar	5 micron

Để bảo đảm áp lực hơi không bị sụt khi anh em thao tác liên tục quanh gầm xe, đường dẫn từ cốc lọc nên kết hợp cùng cuộn dây hơi tổng hợp loại tự rút có ruột ống tối thiểu phi 8mm hoặc phi 10mm.

Top 3 pan bệnh súng bu lông do khí nén bẩn và thiếu dầu

Súng bắn ốc hỏng hóc tới 80% không phải do mòn búa thép mà xuất phát từ việc khí nén cấp vào có lẫn nước đọng và không được tra dầu mỡ thường xuyên.

Súng bắn ốc bị yếu hơi, gõ búa lẹt đẹt không bung được ốc moay-ơ

Hiện tượng này cực kỳ phổ biến khi anh em mở ốc tắc kê bánh xe hoặc tán moay-ơ bánh trước xe sedan. Khí nén mang theo hơi nước làm rỉ sét lòng xilanh nhôm, đồng thời bụi than tạo thành lớp bùn kẹt cứng rãnh rotor khiến cánh phíp không bung hết ra được. Buồng hơi bị lòn khí nén qua khe hở làm lực siết tụt từ 600Nm xuống chưa đầy 200Nm, súng chỉ kêu è è mà không sinh lực búa.

Cánh phíp bị mẻ gãy, xước lòng xilanh buồng hơi

Khi không có lớp sương dầu bôi trơn làm mát, cánh phíp phíp sợi hoặc carbon ma sát khô với vách xilanh ở tốc độ quay trên 7.000 vòng/phút sinh nhiệt cực nhanh. Cánh phíp bị cháy xém cạnh, giòn gãy văng mảnh vụn vào khoang búa gây kẹt chết trục quay. Lúc này thợ bóp cò chỉ nghe tiếng xì hơi thẳng ra lỗ thoát khí dưới tay cầm.

Kẹt van điều tốc và rò rỉ khí nén ở cò bấm

Nước đọng có tính axit nhẹ tích tụ lâu ngày làm chai cứng sin cao su O-ring bên trong van điều tốc và ty cò súng. Cò bấm trở nên nặng trịch, bóp vào không tự nảy ra hoặc súng tự xì hơi liên tục làm bình chứa tụt áp nhanh, bắt máy nén khí phải đề nổ cày cả ngày liên tục.

Quy trình lắp cụm lọc tách nước và bộ châm dầu chuẩn kỹ thuật

Quy trình lắp đặt cụm lọc khí nén đôi đòi hỏi thao tác đúng chiều dòng khí và khoảng cách đường ống để súng đạt lực siết danh định.

Bước 1: Chọn vị trí gắn cố định gần khu vực làm việc
Bắt chắc chắn khung gá của cụm lọc lên cột trụ xưởng hoặc dầm chân cầu nâng ở độ cao cách mặt đất khoảng 1,2–1,5m để thợ dễ quan sát mức dầu và bấm xả nước đáy cốc. Không lắp cụm lọc sát ngay đầu ra máy nén khí vì khí nén vừa nén xong còn rất nóng, hơi ẩm chưa ngưng tụ thành giọt nước nên màng lọc không giữ lại được.

Bước 2: Kết nối đường hơi vào và ra đúng chiều mũi tên
Quấn băng tan kỹ các chân ren để chống rò rỉ khí nén. Nhìn kỹ ký hiệu mũi tên dập nổi trên thân nhôm: đầu IN nối với ống dẫn hơi chính từ máy nén dẫn về, đầu OUT dẫn ra cuộn dây hơi cấp cho đồ nghề. Nếu lắp ngược chiều, dầu bôi trơn sẽ bị luồng khí thổi ngược về làm hỏng lõi lọc giấy.

Bước 3: Châm dầu và chỉnh lưu lượng giọt bôi trơn
Tháo cốc chứa bên phải châm dầu máy chuyên dụng cho đồ hơi (nhớt 10 không phụ gia ăn mòn sin cao su) đến vạch Max rồi vặn chặt cốc lại. Cắm tải hơi, bấm giữ cò súng không tải và quan sát nắp kính nhỏ giọt phía trên cụm châm dầu: xoay vít chỉnh kim dầu sao cho cứ khoảng 30–45 giây súng chạy liên tục sẽ rơi 1 đến 2 giọt dầu sương là chuẩn.

Bước 4: Cài đặt áp lực khí nén làm việc
Kéo núm điều áp màu đen trên đỉnh cốc lọc lên, xoay theo chiều kim đồng hồ để tăng áp hoặc ngược chiều kim đồng hồ để giảm áp. Nhìn mặt đồng hồ chỉnh áp về mức 6,3 bar (khoảng 90 PSI) – đây là mức áp suất tiêu chuẩn của hầu hết súng bắn bu lông xe con. Chỉnh xong ấn khóa núm điều áp tụt xuống để cố định vị trí.

Nếu trong xưởng có dùng thêm các dòng dụng cụ – thiết bị dùng khí nén khác như máy chà nhám hơi hay súng sơn dặm góc, anh em nên trích riêng đường hơi trước cốc dầu vì bụi sơn dính sương dầu sẽ làm hỏng bề mặt sơn lót.

Lưu ý khi vận hành và bảo dưỡng cốc lọc khí nén xưởng xe

Anh em cần tập thói quen kiểm tra cốc xả nước mỗi sáng trước khi vào ca làm việc để tránh nước dâng ngập quá phao lọc tràn sang cốc dầu. Nếu xưởng dùng cốc xả tay, chỉ cần dùng ngón tay ấn nhẹ đầu ti cao su dưới đáy cốc để áp suất đẩy toàn bộ cặn nước bẩn ra ngoài dẻ lau.

Định kỳ 3–6 tháng một lần, tháo cốc lọc dùng dầu diesel rửa sạch muội than và bụi kim loại bám trên lõi lọc xốp hoặc lõi đồng thiêu kết. Tuyệt đối không dùng cồn, xăng thơm xịt rửa vỏ cốc bằng nhựa polycarbonate trong suốt vì dung môi mạnh sẽ làm nứt vỡ cốc chịu áp lực. Khi sửa chữa thay lốp hoặc bảo dưỡng gầm xe con trên cầu nâng, anh em thợ nhớ kê dụng cụ sửa chữa gầm xe chắc chắn trước khi dùng súng bắn ốc giật mạnh các cụm rotuyn và càng chữ A.

Xưởng đang thiếu món nào trong bài, anh em ghé cửa hàng Alotools xem đủ các dòng máy.

Câu hỏi thường gặp

Nên đổ loại dầu nào vào cốc châm dầu khí nén?

Anh em chỉ được dùng dầu bôi trơn khí nén chuyên dụng hoặc dầu thủy lực độ nhớt thấp ISO VG 10 đến VG 32 không chứa chất tẩy. Tuyệt đối không đổ nhớt động cơ thừa hay dầu hộp số 90 vì nhớt quá đặc không thể phun tơi thành sương sương, lâu ngày bám cặn làm kẹt cánh phíp súng hơi.

Có thể dùng chung một cốc châm dầu cho súng bắn bu lông và súng phun sơn không?

Không được dùng chung. Súng sơn và súng thổi bụi yêu cầu khí nén phải khô ráo và sạch dầu 100%, nếu dính sương dầu vào bề mặt kim loại sẽ gây lỗi mắt cá và rộp sơn ngay lập tức. Anh em phải chia nhánh chữ T trước cốc châm dầu để cấp hơi riêng cho phòng sơn.

Áp lực hơi qua cụm lọc bao nhiêu là đủ cho thợ làm gầm xe con?

Áp suất hơi làm việc ổn định trên đồng hồ điều áp nên cài đặt ở mức 6,2 bar đến 7 bar. Để áp thấp dưới 5 bar thì súng bắn ốc bị đuối lực không ra được ốc gỉ, còn để áp vọt trên 8,5 bar sẽ làm búa đập quá tải gây toét đầu khẩu tuýp và nhanh rách phốt chắn bụi.

Bao lâu thì cần tháo lõi của cốc lọc tách nước ra vệ sinh?

Tùy theo tần suất hoạt động của xưởng, thông thường sau khoảng 1 đến 2 tháng anh em nên mở cốc kiểm tra lõi lọc một lần. Nếu thấy màng lọc chuyển sang màu vàng xám sẫm hoặc xịt súng thấy đồng hồ tụt áp sâu bất thường thì phải tháo lõi ra xịt bụi hoặc thay lõi mới.

Đầu tư cụm lọc tách nước và bộ châm dầu đồng bộ là bước căn bản giúp gara giữ được độ bền đồ nghề, giúp súng xiết bu lông luôn giữ nguyên lực đập khỏe khoắn và tránh phát sinh chi phí sửa chữa không đáng có.