Đánh kích cá sấu và kê mễ kê an toàn khi chui gầm

Tháng trước tôi sang xưởng ông bạn ở Mỹ Đình, thấy cậu thợ học việc đang nằm ngửa dưới gầm con Mazda 3 tháo các-te nhớt. Nhìn vào gầm mà giật mình: đầu xe chỉ được chống lên bằng một con kích 2 tấn tã rượi, chảy dầu lép nhép, hoàn toàn không có mễ đỡ. Kích thủy lực cày cả ngày, nhỡ rách phớt tụt áp bất thình lình, gầm xe sập xuống thì xong đời. Đối với anh em thợ máy, kỹ năng Đánh kích cá sấu và kê mễ kê an toàn là bài học sinh tồn đầu tiên phải thuộc làu, đặc biệt là ở những garage chưa lắp đủ cầu nâng. Một sai lầm nhỏ khi chọn điểm tì cũng đủ làm móp bệ bước, vỡ bưởng máy, hay nặng nhất là đe dọa trực tiếp tính mạng người đang cầm cờ lê dưới gầm.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Cẩm nang nâng hạ gầm xe an toàn: Setup cầu nâng, kích, mễ.

Đánh kích cá sấu và kê mễ kê an toàn là gì?

Đánh kích cá sấu và kê mễ kê an toàn là chuỗi thao tác dùng sức mạnh thủy lực nâng hổng gầm xe lên, sau đó chèn các chân chống cơ khí vào đúng điểm chịu lực của sát-xi, nhả áp kích để khung xe đè chặt lên bệ mễ. Nếu xưởng đầu tư dàn cầu nâng ô tô thì việc chui gầm cực kỳ nhàn hạ. Nhưng lúc kẹt cầu, cúp điện, hoặc xe chết máy nằm bãi không đẩy vào khoang được, anh em bắt buộc phải dùng combo kích đội và mễ kê.

Nguyên lý cốt lõi ở đây là: kích cá sấu chỉ dùng để “nâng”, tuyệt đối không dùng để “giữ”. Lực phanh của kích dựa hoàn toàn vào hệ thống van và phớt cao su ép dầu. Phớt mòn, dầu xì là kích tụt. Mễ kê (người thợ hay gọi là mễ chân voi, ngựa sắt) mới là thiết bị khóa cứng bằng chốt thép đặc xuyên lỗ hoặc ngàm răng cưa, chịu được hàng tấn đè lên mà không biến dạng. Kê mễ chuẩn là thợ cứ kê cao gối chui gầm, thoải mái ngửa cổ dùng súng xiết bu lông bắn ốc gỉ cứng đầu mà không sợ rung lắc.

Bảng tra cứu điểm tì kích và mễ cho các dòng xe con

Điểm tì kích sai là nguyên nhân số một gây móp gầm. Mỗi dòng xe có kết cấu chịu lực khác nhau, anh em lưu lại bảng sau để áp dụng cho nhanh.

Dòng xe / Khung gầm	Điểm đánh kích cá sấu (Nâng)	Điểm kê mễ an toàn (Đỡ)
Sedan / Hatchback (Unibody) Vios, Accent, Mazda 3, Fadil	Càng chữ A trước, dầm ngang đỡ động cơ (tránh cúp-ben móp), dầm xoắn cầu sau.	Mép chữ V (ba-lê / pinch weld) dưới lườn cửa (bắt buộc dùng cao su xẻ rãnh lót).
CUV / SUV liền khối CR-V, Tucson, CX-5, SantaFe	Khung phụ (subframe) phía trước, giá đỡ tay đòn dưới, bầu vi sai cầu sau (tránh nắp nhôm).	Gốc bệ càng A, khung giằng dọc chịu lực chính của gầm.
SUV / Bán tải khung rời (Body-on-frame) Everest, Ranger, Fortuner	Dầm cầu trước, dầm cầu cứng phía sau, móc kéo cứu hộ, nhíp sau (vị trí bắt bát quang).	Trực tiếp lên hai thanh sắt-xi thép hộp hình thang chéo dưới gầm.

Top 3 rủi ro sập gầm, xệ cửa khi thao tác ẩu

Đội nát ba-lê, bẹp mép chữ V dưới lườn cửa

Nhiều anh em thợ mới thấy mép thép gập dọc dưới lườn xe (ba-lê) liền lùa ngay đĩa kích bằng thép trần vào nâng. Tôn xe con đời mới mỏng, áp lực cục bộ từ đĩa kích cứng sẽ làm mép chữ V bẹp dúm, gập ngang. Thậm chí xệ luôn khung, kẹt cửa không mở được. Khi thao tác ở vị trí này, kỹ thuật lót đệm cũng khó tính y như cách kê bệ tì tay cầu 2 trụ chuẩn xác, bắt buộc phải có cục đệm cao su xẻ rãnh để ngậm vừa mép thép, chia đều lực ra hai bên lườn.

Kích trượt ngang do nền xưởng lồi lõm, trơn nhớt

Khi cánh tay đòn của kích cá sấu nâng lên cao, để giữ cho hướng nâng luôn thẳng đứng, bốn bánh xe của con kích bắt buộc phải tịnh tiến bò về phía trước. Nếu nền bê tông xưởng lồi lõm, bánh xe vấp phải hòn sỏi lõm không lăn được, đĩa kích sẽ bị giật ngược ra sau, trượt khỏi điểm tì gầm. Còn nếu nền dính mỡ bò, trơn nhớt, kích sẽ bị văng ngang. Xe rơi tự do xuống đất.

Kê mễ chân voi nhầm vào bưởng máy hoặc thước lái

Gầm xe rất chật hẹp, tối tăm. Nhiều lúc sốt ruột, anh em nhét vội mễ kê vào sát mép các-te nhớt hoặc thanh răng thước lái, tưởng đó là dầm cầu ngang. Khi xả van nhả áp kích, toàn bộ xác xe 1.5 tấn tì lên cái bưởng máy bằng hợp kim nhôm giòn. Vỡ bưởng, cong thước lái, tiền công sửa xe chả bõ tiền đền. Khách nhìn thấy vũng dầu lênh láng dưới nền là mất uy tín vĩnh viễn.

Quy trình kê kích 4 bước chuẩn thợ máy

Bước 1: Chèn lốp, phanh tay, ngắt máy

Xe vào xưởng phải kéo căng phanh tay, gạt cần số về P (số tự động) hoặc gài số 1 (số sàn). Sau đó, phải lấy cục chèn lốp cao su chèn chặt hai bánh xe ở trục không được nâng. Nâng đầu xe thì chèn chặt lốp sau. Nâng đuôi xe thì chèn cứng bánh trước. Tuyệt đối không dùng viên gạch vỡ chèn lốp vì xe trôi sẽ cán nát gạch ngay.

Bước 2: Tìm điểm chịu lực, tì kích cá sấu

Anh em dùng đèn soi gầm chiếu sáng, xác định đúng dầm cầu chính hoặc khung subframe. Lùa kích cá sấu thân dài sâu vào gầm. Chỉnh đĩa kích nằm ngay ngắn dưới điểm chịu lực. Cắm ống tuýp, vặn khóa van xả dầu thật chặt. Bắt đầu nhồi tay bơm đều đặn. Nâng cao vượt mức cần thiết khoảng 5 phân để lấy khoảng trống đưa mễ vào.

Bước 3: Lùa mễ kê và xỏ chốt an toàn

Kéo thân mễ kê lên độ cao phù hợp. Nếu là mễ xỏ chốt, phải xuyên cái chốt thép đặc qua hai lỗ đối xứng, đảm bảo chốt nằm phẳng. Lùa mễ vào đúng mép chịu lực (sắt-xi hoặc gốc càng A). Tránh xa ống xả, đường ống dầu phanh, dây điện. Đặt mễ phải thẳng đứng, bốn chân bám vững trên mặt sàn.

Bước 4: Hạ áp và rung thử tải

Xoay cán tuýp từ từ để xả van áp suất, cho đĩa kích lún dần xuống. Cảm nhận xem khung xe đã ngàm êm ái vào tai của mễ kê chưa. Khi toàn bộ trọng lượng đã đặt lên mễ, anh em không chui vào vội. Hãy bám tay vào tai xe hoặc cản trước, tì vai rung lắc mạnh vài cái. Nếu mễ đứng im phăng phắc, xe không kêu cọt kẹt, lúc đó mới yên tâm lết bảng chui gầm để tháo ốc rốn dầu thực hiện quy trình bảo dưỡng nhanh ô tô con hay vặn bulong hộp số.

Lưu ý khi sắm sửa đồ nghề làm gầm

Đồ nghề liên quan đến sinh mạng thợ thì không được tiếc tiền. Kích tã, xì nhớt, hành trình bơm lên bị hụt hơi thì mang đi thay phớt ngay hoặc vứt đi mua mới.

Khi tham khảo các loại thiết bị nâng hạ gầm, anh em có thể xem các dòng trong danh mục kích cá sấu chuyên dụng cho xưởng. Nên chọn bản 3 tấn hoặc 3.5 tấn, có thiết kế 2 ty bơm (xi lanh kép) để nhồi nhanh nhẹ tay hơn. Về mễ kê, hãy soi kỹ phần mối hàn ở đế. Mễ xịn đường hàn vảy cá đều tắp, thép dày cộp. Loại mễ xỏ chốt an toàn hơn mễ ngàm răng cưa, vì răng cưa dùng lâu ngày bị mòn gờ, dễ xảy ra tình trạng trượt ngàm nhả khớp khi đang chịu tải rung động mạnh.

Cần sắm đồ nghề đúng cho việc này, anh em xem trọn bộ thiết bị tại Alotools.vn.

Câu hỏi thường gặp

Đánh kích cá sấu và kê mễ kê an toàn ở vị trí thân càng A được không?

Chỉ được kê vào vị trí gốc càng A, tức là điểm bắt bu lông trục trực tiếp vào khung sắt-xi gầm. Tuyệt đối không được tì đĩa kích hay tai mễ vào phần bụng giữa của thanh càng A. Càng A sinh ra để chịu lực giằng xoắn ngang và dọc của hệ thống treo, không thiết kế để chịu lực ép uốn cong từ dưới lên. Kê bậy vào giữa sẽ làm cong càng, hỏng cao su càng A, chạy xe rơ lắc, đi sai góc đặt bánh xe lập tức.

Mễ kê 3 tấn có đỡ nổi các xe SUV cỡ trung không?

Đỡ thoải mái anh em nhé. Một chiếc SUV cỡ trung như SantaFe hay Everest nặng loanh quanh 1.8 đến 2.2 tấn trải đều trên 4 bánh. Khi nâng một nửa xe (cầu trước hoặc cầu sau) và dùng 2 mễ kê để đỡ, mỗi con mễ chịu tải chưa tới 1 tấn. Mễ chuẩn 3 tấn dư sức gánh an toàn, miễn là anh em xỏ chốt chặt và nền xưởng bằng phẳng.

Mặt nền xưởng hơi dốc thì xoay sở kê kích thế nào?

Kể cả thợ già, nếu nền dốc quá thì cũng từ chối chui gầm. Còn nếu xưởng chỉ dốc nhẹ để thoát nước, nguyên tắc là đầu xe phải hướng lên đỉnh dốc. Anh em phải dùng cục chèn cao su khóa cứng bánh xe ở trục không nâng, chèn từ cả mặt trước và mặt sau lốp. Bệ mễ và kích phải cố gắng đặt ở những vị trí mặt phẳng cục bộ tốt nhất. Nhưng bực nhất là kích dễ bị trượt lùi, anh em phải cực kỳ cẩn thận lúc nâng.

Lót gạch xỉ, gạch ống thay cho mễ kê khi kẹt đồ được không?

Không. Tuyệt đối không. Gạch xỉ, gạch ống hay bê tông cốt vụn rất giòn. Khi chịu tải trọng tĩnh vài trăm cân ép xuống, cộng thêm chấn động rung giật liên tục lúc anh em cầm súng bắn bu lông hay dùng búa tạ đóng rô tuyn, gạch sẽ vỡ vụn, nát vụn bất ngờ không có dấu hiệu báo trước. Tính mạng con người giá trị hơn đôi mễ kê rất nhiều, đừng vì thiếu đồ mà cược mạng.