Kiểm tra bugi xe máy và lọc gió trị dứt điểm hụt ga

Chiếc xe tay ga Lead 125 ghé tiệm lúc xế trưa, anh khách than xe chạy lì máy, mỗi lần thốc ga là hụt hơi như sắp chết máy, leo dốc hầm chung cư cứ giật giật. Tháo nắp hộp gió ra thì xốp lọc bám đặc một lớp bụi đất trộn hơi nhớt đen sì, còn chấu bugi mòn vẹt, đóng muội than đen kịt. Nhiều anh em mới vào nghề chỉ lau chùi qua loa rồi giao xe, chạy vài bữa khách lại quay lại phàn nàn. Việc kiểm tra bugi xe máy kết hợp vệ sinh lọc gió định kỳ là bước căn bản nhưng quyết định trực tiếp tới khả năng đốt sạch nhiên liệu và độ bốc của tay ga.

Kiểm tra bugi xe máy và lọc gió là gì trong quy trình bảo dưỡng?

Kiểm tra bugi xe máy và bầu lọc gió là khâu đánh giá độ thông thoáng của đường nạp khí cùng khả năng phóng tia lửa điện của hệ thống đánh lửa động cơ. Lọc gió có nhiệm vụ chặn cát bụi lọt vào buồng đốt gây xước lòng xilanh, còn bugi cung cấp tia lửa điện đốt cháy hòa khí ở cuối kỳ nén. Khi hai bộ phận này gặp trục trặc, tỷ lệ hòa khí xăng và gió bị sai lệch nghiêm trọng, làm giảm công suất máy, hao xăng và đóng cặn muội than buồng đốt. Để quy trình chuẩn chỉnh, các tiệm hiện nay đều trang bị máy móc chuyên dụng trong thiết bị sửa chữa – bảo dưỡng xe máy để đo kiểm thực tế thay vì chỉ nhìn bằng mắt thường.

Bugi xe máy gồm chấu mass, cực tâm bằng hợp kim, sứ cách điện và ren ốc bắt vào đầu bò. Bầu lọc gió xe máy thường chia làm ba loại chính: lọc gió giấy khô, lọc giấy tẩm dầu và tấm mút xốp lọc gió tẩm dầu chuyên dùng cho các dòng xe số đời cũ.

Bảng thông số kỹ thuật tiêu chuẩn cho bugi và lọc gió xe máy

Thợ làm máy cần nắm chắc các con số định mức để căn chỉnh khe hở chấu điện cực và xác định thời điểm cần thay thế phụ tùng cho khách:

Hạng mục kiểm tra	Thông số kỹ thuật tiêu chuẩn	Dấu hiệu hư hỏng cần thay mới	Dụng cụ đo kiểm
Khe hở điện cực bugi tiêu chuẩn	0,6 – 0,7 mm (xe số phổ thông)	Khe hở lớn hơn 0,9 mm do mòn cực tâm	Thước lá đo khe hở cơ khí
Khe hở bugi xe ga / phun xăng Fi	0,8 – 0,9 mm (bugi Nickel hoặc Iridium)	Chấu mòn vẹt, méo đầu cực, sứ nứt vỡ	Thước lá đo khe hở cơ khí
Lực siết ốc chân bugi vào đầu bò	12 – 15 Nm (ren nhôm M10 – M12)	Trờn ren nắp quy-lát, cháy ren	Cần xiết lực cân lực 3/8 inch
Màu sắc chấu đánh lửa bugi	Màu nâu đỏ gạch non (hòa khí chuẩn)	Đen muội ướt (ăn nhớt) hoặc trắng bệch (thiếu xăng)	Máy kiểm tra bugi xe máy 2 lỗ
Áp suất khí nén vệ sinh lọc gió	3 – 4 bar (thổi từ mặt trong ra ngoài)	Tấm giấy rách mép, biến dạng, bết dầu	Súng xì khô đầu dài kết hợp bình nén khí
Định kỳ bảo dưỡng và thay thế	Vệ sinh mỗi 4.000 km, thay lọc 12.000 km	Xe ỳ máy, nhả khói đen khi thốc ga	Đồng hồ bấm giờ và dưỡng tra thông số

Top 3 pan bệnh thường gặp khi bugi và lọc gió xe máy có vấn đề

Dưới đây là 3 tình trạng thực tế mà anh em thợ sửa xe máy gặp phải nhiều nhất trong ca làm việc hàng ngày:

Xe khó nổ máy vào buổi sáng và hụt ga đầu khi kéo tải

Hiện tượng này bắt nguồn từ việc lọc gió bị nghẹt bụi khiến lượng oxy nạp vào buồng đốt quá ít, kết hợp cực tâm bugi bị đóng muội than làm tia lửa điện phóng ra yếu ớt. Khi động cơ nguội qua đêm, hòa khí đậm đặc khó bắt lửa khiến thợ hoặc khách phải đạp cần đạp hoặc đề dai dẳng gây chai bình ắc quy. Khi kéo ga đột ngột, lượng gió thiếu hụt làm xe bị hẫng ga, giật khựng rồi mới từ từ bắt tốc độ.

Xe hao xăng bất thường và pô nhả khói đen

Khi tấm lọc gió quá bẩn bám dính dầu nhớt thừa từ ống thông hơi vách máy đưa lên, đường gió bị bịt kín tương tự việc đóng bướm gió liên tục. Hệ thống phun xăng hoặc chế hòa khí nhận diện thiếu gió sẽ không thể tạo ra tỷ lệ hòa khí lý tưởng 14,7:1. Nhiên liệu dư thừa không cháy hết bị đẩy ra đường xả tạo thành khói đen kèm mùi xăng sống nồng nặc, làm đen nghẹt bugi trong thời gian ngắn.

Động cơ chết máy đột ngột khi chạy đường dài hoặc leo dốc

Nhiệt độ động cơ tăng cao khi vận hành liên tục làm bugi quá nhiệt nếu chấu bị mòn hoặc chỉ số nhiệt bugi không đúng dải hoạt động. Tia lửa đánh lung tung vào thành thân bugi thay vì đánh tập trung giữa hai cực, gây mất lửa ngắt quãng. Xe đang chạy êm bỗng dưng lịm máy, chờ nguội máy 15-20 phút mới có thể nổ lại được.

Quy trình xử lý từng bước kiểm tra bugi xe máy và làm sạch lọc gió

Anh em thợ làm theo trình tự 4 bước dưới đây để kiểm tra chuẩn xác, tiết kiệm thời gian và đảm bảo an toàn cho các chi tiết ren nhôm trên xe máy:

Bước 1: Đưa xe lên bàn nâng và tháo nắp hộp lọc gió
Trước tiên, anh em đưa xe vào vị trí trung tâm trên bàn nâng xe máy âm nền rồi bấm nâng lên độ cao ngang tầm tay làm việc để thao tác mở ốc nhựa mà không phải khom lưng. Dùng tô vít hoặc đầu tuýp mở toàn bộ vít giữ nắp hộp lọc gió. Khi lấy tấm lọc gió ra, quan sát bề mặt: nếu là lọc xốp trên xe số cũ, giặt sạch bằng dung dịch rửa chuyên dụng rồi vắt ráo, sau đó tẩm một lớp mỏng dầu máy sạch. Nếu là lọc giấy khô có lưới chắn, dùng súng xì khô đầu dài kết nối nguồn hơi từ 3 đến 4 bar thổi đều từ mặt sạch bên trong ra mặt dơ bên ngoài để tống khứ bụi mịn. Tuyệt đối không dùng vòi hơi áp lực 8-10 bar xịt thẳng vào mặt ngoài vì sẽ ép bụi mịn đâm xuyên qua thớ giấy làm rách màng lọc. Riêng tấm lọc giấy tẩm dầu màu đỏ hoặc xanh trên các dòng xe tay ga đời mới, khi đã đen kín bề mặt thì bắt buộc thay mới chứ không được xì hơi hay nhúng xăng.

Bước 2: Tháo bugi ra khỏi đầu bò nắp quy-lát
Rút chụp tẩu bugi thẳng hàng, tránh bẻ ngang làm nứt chụp cao su chống nước. Dùng khí nén thổi sạch cát đất đọng quanh hốc bugi trước khi tháo để tránh dị vật lọt thẳng vào lòng xilanh khi rút bugi ra ngoài. Dùng tuýp mở bugi chuyên dụng 16mm có gioăng cao su ngậm giữ thân để vặn ngược chiều kim đồng hồ. Nếu thấy ren bugi bị kẹt cứng do muội than lâu ngày, anh em xịt một chút dung dịch rỉ sét RP7, chờ 3 phút rồi mới nhích nhẹ từng chút, tránh dùng lực giật cục làm gãy chân ren trong lốc nhôm. Nếu trong ca bảo dưỡng toàn diện có kiểm tra cả phần đáy máy và rốn xả, anh em có thể tham khảo thêm dụng cụ tháo ốc rốn xe máy để tránh cấn trờn miệng ốc nhớt.

Bước 3: Đưa bugi vào buồng đo kiểm tia lửa điện
Sau khi vệ sinh nhẹ chấu bugi bằng bàn chải đồng nhỏ, cắm trực tiếp bugi cần thử vào lỗ thử số 1 của máy kiểm tra bugi xe máy 2 lỗ, đồng thời cắm một chiếc bugi mới cùng mã vào lỗ số 2 để làm đối chứng. Đậy nắp bảo vệ mica trong suốt, bật công tắc nguồn và xoay núm điều chỉnh tần số mô phỏng vòng tua máy từ 1.000 vòng/phút lên đến 5.000 vòng/phút. Nhìn qua khe quan sát: bugi đạt chuẩn phải phóng tia lửa điện màu xanh tím, đánh thẳng và dứt khoát giữa cực tâm và chấu mass dưới áp lực cao. Nếu tia lửa chuyển màu vàng hoe, đánh tòe sang mép ngoài của ren hoặc mất tia lửa khi tăng dải vòng tua máy thì bugi đã già điện, cách điện sứ bị rò rỉ, cần thay thế lập tức.

Bước 4: Cân chỉnh khe hở điện cực và siết chặt bugi vào động cơ
Dùng thước lá đo khe hở cơ khí lách vào giữa hai chấu để kiểm tra khoảng cách. Nếu hẹp quá hoặc rộng quá, dùng đuôi thước gõ nhẹ hoặc nạy nhẹ chấu mass để đưa về đúng mức chuẩn 0,7 – 0,8 mm. Dùng tay vặn bugi vào ren lốc máy từ 3 đến 4 ren đầu tiên để bảo đảm ren ăn khớp chuẩn xác, không bị lệch góc chéo ren. Sau đó, dùng cần xiết lực cân lực 3/8 inch đặt mức lực 14 Nm siết đến khi nghe tiếng “tách” là dừng. Không nên dùng tay siết cố quá đà vì ren đầu bò bằng nhôm rất mềm, rất dễ bị trờn ren tuôn ốc khiến thợ phải tốn công taro cấy ren sơ mi phiền toái.

Lưu ý thực tế khi thao tác và lựa chọn thiết bị đo kiểm

Kinh nghiệm thực chiến là yếu tố phân biệt tay nghề thợ lành nghề với thợ học việc. Khi kiểm tra bugi xe máy, anh em cần ghi nhớ các nguyên tắc quan trọng sau:

• Không tháo bugi khi lốc máy còn đang nóng ran sau khi xe chạy đường dài về tiệm; kim loại nhôm giãn nở nhiệt cao gặp tuýp thép vặn mạnh rất dễ làm dãn bước ren và tuôn chân ốc đầu nắp quy-lát.
• Khi dùng máy kiểm tra bugi xe máy 2 lỗ, luôn luôn hạ điện áp về mức tối thiểu trước khi ngắt công tắc và mở nắp mica để đảm bảo không bị điện cao áp giật nảy tay.
• Không dùng bàn chải sắt cứng chà thô bạo lên cực tâm của các dòng bugi Iridium hoặc Platinum vì sẽ làm bong tróc lớp kim loại quý phủ trên đầu kim đánh lửa siêu nhỏ.
• Tại các tiệm xoáy nòng, doa nòng đại tu máy, việc sắm đầy đủ đồ nghề từ thiết bị đo áp, máy kiểm tra lửa cho tới đồ gá ép sẽ giúp bắt bệnh dứt điểm mà không cần phải chạy thử nhiều lần tốn xăng nhớt. Anh em có thể tham khảo thêm các giải pháp đồng bộ trong danh mục thiết bị đại tu – phục hồi xe máy để nâng cao năng suất phục vụ.

Câu hỏi thường gặp

Lọc gió xe máy dạng giấy tẩm dầu có giặt sạch bằng xăng được không?

Tuyệt đối không giặt lọc gió giấy tẩm dầu bằng xăng, cồn hay xà phòng. Xăng sẽ hòa tan lớp dầu bẫy bụi chuyên dụng và làm tan rã các sợi giấy xếp gấp, khiến lọc mất hoàn toàn khả năng chặn cát mịn và làm xước lòng xilanh. Dòng lọc gió này khi bám bụi bết đặc chỉ có phương án duy nhất là thay mới.

Làm sao nhận biết bugi xe máy bị chết hoàn toàn hay chỉ yếu lửa?

Bugi chết hẳn sẽ không xuất hiện tia lửa điện hoặc tia lửa đánh ngược vào chân sứ bên trong thân ren. Trong khi đó, bugi yếu lửa vẫn có thể phóng tia điện mỏng manh màu đỏ cam ngoài không khí nhưng khi đưa vào buồng áp lực trên máy đo kiểm hoặc chịu áp suất nén buồng đốt sẽ lập tức bị tạt tắt lửa.

Chỉ số nhiệt bugi C6HSA và C7HSA khác nhau như thế nào?

Số càng lớn thì bugi càng nguội, khả năng tản nhiệt từ cực tâm sang nắp quy-lát càng nhanh. Bugi C6HSA là bugi nóng thích hợp cho xe chạy cự ly ngắn nội đô tốc độ thấp, còn bugi C7HSA là bugi nguội hơn dành cho xe chạy đường dài, tốc độ cao liên tục để chống hiện tượng quá nhiệt gây kích nổ sớm.

Quy trình kiểm tra bugi xe máy định kỳ nên thực hiện sau bao nhiêu km?

Theo khuyến nghị từ thợ máy, anh em nên tháo kiểm tra bugi xe máy sau mỗi 4.000 đến 5.000 km cùng kỳ thay nhớt và bảo dưỡng định kỳ. Đối với bugi tiêu chuẩn chân niken nên thay mới sau mỗi 8.000 – 10.000 km, còn dòng bugi chân kim Iridium có tuổi thọ cao hơn, thường thay sau khoảng 20.000 km vận hành.