Máy Bắn Trấu Vệ Sinh Họng Nạp Và Xupap Xe Tải Chuẩn Xưởng

Chiếc xe tải 8 tấn chạy tuyến Tây Bắc ghé xưởng tôi lúc chập tối, tài xế than xe leo đèo ì ạch, đạp lút ga chỉ thấy khói đen cuộn mù mịt mà xe không chịu vọt. Tháo cổ hút ra soi đèn, muội than trộn hơi nhớt từ van EGR đóng bánh đặc quánh dày cả phân, bít gần nửa đường gió vào buồng đốt, thân nấm xupap kẹt cứng cặn cacbon. Thời nay thợ mình không còn phải ôm bàn chải sắt ngồi cạo còng lưng hay rã cả cụm mặt quy lát vừa mất công vừa tốn tiền ron của khách. Giải pháp trị dứt điểm pan này ngay tại chỗ chính là dùng máy bắn trấu vệ sinh họng nạp để làm sạch sâu đường nạp và xupap nạp mà không cần hạ máy.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Thiết bị vệ sinh họng nạp buồng đốt và test kim phun diesel.

Máy bắn trấu vệ sinh họng nạp là gì và nguyên lý làm việc

Máy bắn trấu vệ sinh họng nạp là thiết bị chuyên dùng luồng khí nén áp lực cao đẩy các hạt vỏ hạt óc chó nghiền mịn (cát trấu) đập trực tiếp vào bề mặt đóng cặn cacbon trong họng nạp và nấm xupap. Hạt trấu có góc cạnh cứng vừa đủ để bẻ gãy liên kết muội than cháy dính lâu ngày nhưng lại mềm hơn nhôm và gang, nhờ đó đánh bay cặn bẩn sạch bóng mà không gây xước lòng họng nạp hay mòn thân xupap.

Một bộ thiết bị hoàn chỉnh gồm bình chứa hạt trấu chịu áp, vòi phun lõi thép dài uốn lọt khe hẹp, phễu cao su ôm khít cổ hút và đầu hút thu hồi bụi nối liền. Khi bóp cò, vòi phun thổi trấu tán nhỏ muội than, đồng thời lực hút chân không lập tức gom toàn bộ cát trấu lẫn cặn muội hồi ngược về bình lọc bụi khép kín. Họng nạp sạch trơn trong vài phút mà buồng đốt hoàn toàn không dính dị vật. Trong lúc bảo dưỡng đường nạp, anh em nên tư vấn tài xế kết hợp thực hiện theo hướng dẫn toàn tập quy trình bôi trơn và thay nhớt xe tải nặng cho gara để khối động cơ diesel hoạt động đồng bộ và bền bỉ nhất.

Bảng so sánh các phương pháp xử lý muội than họng nạp xe tải

Mỗi phương pháp làm sạch cổ hút diesel đều có ưu và nhược điểm riêng về thời gian thi công, độ an toàn cùng chi phí đầu tư đồ nghề tại xưởng.

Phương pháp	Thời gian xử lý	Độ sạch cặn muội	Rủi ro kỹ thuật	Thiết bị cần dùng
Cạo thủ công bằng hóa chất tẩy rửa	4 – 6 tiếng	60% – 70% (khó lọt khe sâu)	Dung dịch lọt buồng đốt gây kích nổ, xước kim loại	Bàn chải sắt, móc cạo, bình xịt hóa chất
Rã toàn bộ mặt máy đem đi súc	1 – 2 ngày	95% – 100%	Thay ron quy lát mới, sai lệch góc cam khi ráp	Cẩu móc động cơ, khẩu tuýp mở ốc mặt máy
Dùng máy bắn trấu vệ sinh họng nạp	45 – 60 phút	95% – 98%	Bụi trấu lọt nếu không quay kín xupap (rất thấp)	Máy bắn trấu vệ sinh họng nạp, máy nén khí piston

Top 3 pan bệnh muội than EGR bít kín đường nạp xe tải

Muội than sinh ra từ hệ thống tuần hoàn khí thải EGR trộn với hơi dầu tubor lâu ngày sẽ làm tê liệt đường nạp qua 3 triệu chứng điển hình dưới đây.

Động cơ hụt hơi, lì máy khi chở tải nặng leo dốc

Tiết diện họng nạp bị thu hẹp làm lượng khí nạp thực tế vào buồng đốt giảm nghiêm trọng. Hộp ECU nhận tín hiệu thiếu gió nhưng kim phun vẫn cấp đủ dầu theo chân ga, dẫn đến hòa khí dư thừa nhiên liệu khiến xe chạy ì ạch, đạp ga máy gầm to nhưng không sinh công suất.

Xupap nạp đóng không kín gây tụt áp suất nén buồng đốt

Cặn muội bám quanh thân nấm và miệng đế xupap làm kênh nấm, xupap không thể đóng khít vào bệ đỡ ở kỳ nén. Áp suất buồng đốt tụt giảm làm máy nổ rung giật dữ dội ở chế độ garanti, tiếng máy gõ lạch cạch và cực kỳ khó nổ vào buổi sáng trời lạnh.

Ống nạp nghẹt xả khói đen cuộn tròn đuôi pô

Dầu diesel cháy không hết do thiếu oxy nạp sẽ chuyển hóa thành muội than tự do tống thẳng ra đường xả. Không chỉ làm đen kịt đuôi pô, lượng muội than này còn quay ngược lại làm nghẹt bầu lọc DPF hoặc tắc nghẽn cánh tuabin gió của turbo tăng áp.

Quy trình dùng máy bắn trấu vệ sinh họng nạp và xupap xe tải

Thao tác làm sạch cổ hút bằng cát trấu đòi hỏi người thợ tuân thủ nghiêm ngặt từng bước quay cốt máy để tránh hạt trấu lọt vào buồng đốt.

Bước 1: Tháo cổ hút và che chắn khoang máy: Dùng súng xiết bu lông 1/2 inch khí nén bắn dứt khoát dàn ốc giữ cụm cổ hút, tháo rời két làm mát khí nạp và giắc cắm cảm biến MAP. Dùng giẻ sạch bịt tạm các đường ống gió phụ và cổng xả hơi thừa.
Bước 2: Quay cốt máy đóng kín xupap nạp: Dùng cần siết lực đầu 3/4 inch gắn đầu tuýp cắm vào ốc đầu trục khuỷu, quay máy theo chiều kim đồng hồ để đưa máy số 1 về điểm chết trên ở cuối kỳ nén. Quan sát thấy hai cò mổ nhả tự do, xupap nạp đóng kín hoàn toàn vào bệ mới được phép đưa súng bắn vào.
Bước 3: Bắn trấu làm sạch họng nạp và nấm xupap: Đổ hạt trấu kích cỡ 0.4 – 0.8 mm vào phễu chứa của máy bắn trấu vệ sinh họng nạp. Cắm đầu hút chuyên dụng ôm kín họng nạp, luồn vòi phun sâu vào trong, kích hoạt áp lực khí nén từ 6 – 8 bar. Đưa vòi phun lướt đều quanh vách họng nhôm và lưng nấm xupap trong vòng 2 – 3 phút cho đến khi muội than bong sạch trơ màu kim loại nguyên bản.
Bước 4: Thổi sạch bụi và hút vét khoang nạp: Ngắt luồng trấu, chỉ giữ luồng khí nén kết hợp mở máy hút để thu hồi triệt để bụi bẩn còn sót lại. Rút súng ra, dùng đèn soi kiểm tra độ sạch sáng của chân xupap trước khi chuyển sang quay máy làm tiếp các họng nạp còn lại.
Bước 5: Lắp ráp hoàn thiện và kiểm tra rò rỉ khí: Thay ron cổ hút mới, siết ốc đều tay theo đúng lực tiêu chuẩn nhà sản xuất rồi nổ máy chạy thử để cảm nhận độ nhạy chân ga.

Lưu ý kỹ thuật khi chọn thiết bị bắn trấu cho xưởng xe tải

Muốn súng bắn trấu phát huy hết công suất khi cày liên tục cả ngày, xưởng bắt buộc phải có nguồn hơi thật khỏe và ổn định. Anh em thợ nên kết nối thiết bị với máy nén khí piston 3 piston 10HP có bình chứa từ 300 lít trở lên để duy trì áp suất tối thiểu 7 bar, tránh tình trạng bắn ngắt quãng khiến trấu tắc nghẽn trong đường ống. Ngoài ra, việc trang bị thêm các thiết bị chuyên dụng từ danh mục dụng cụ – thiết bị dùng khí nén sẽ giúp dây chuyền làm việc tại trạm dịch vụ luôn mượt mà và liền mạch.

Trước khi đưa vòi bắn vào bất kỳ họng nào, anh em phải dùng đèn pin soi thật kỹ bệ đỡ xupap. Nếu xupap còn hở dù chỉ một khe nhỏ bằng sợi tóc, hạt trấu sẽ theo khe hở chui tọt vào buồng đốt nằm đè lên xéc-măng gây xước lòng xi lanh khi nổ máy. Tuyệt đối không tái sử dụng cát trấu đã gom ra ngoài quá 3 lần vì hạt vỡ vụn mất góc cạnh ma sát, giảm hẳn khả năng phá mảng bám đóng bánh.

Đồ nghề cho các bước trong bài anh em chọn tại Alotools — hàng có sẵn, tư vấn theo đúng việc.

Câu hỏi thường gặp

Hạt trấu lọt vào buồng đốt xe tải có gây xước nòng xilanh không?

Vỏ hạt óc chó có độ cứng thấp hơn nhiều so với thành vách xi lanh bằng gang hay pít-tông hợp kim nhôm. Nếu sơ ý để lọt một vài hạt vụn nhỏ, nhiệt độ cháy cực cao trong buồng đốt diesel sẽ thiêu rụi hạt trấu thành tro mịn và tống ra đường pô mà không làm tổn hại bề mặt máy. Tuy nhiên, anh em vẫn phải quay kín xupap và hút sạch để đảm bảo an toàn cơ khí cao nhất.

Bao lâu thì xe tải cần dùng máy bắn trấu vệ sinh họng nạp một lần?

Với xe tải chạy dầu diesel tại Việt Nam có trang bị van EGR, muội than bắt đầu đóng bánh dày sau khoảng 60.000 đến 80.000 km vận hành. Những xe thường xuyên chở quá tải hoặc chạy đường đèo dốc kéo ga nhiều nên bảo dưỡng bắn trấu định kỳ mỗi 50.000 km để giữ máy luôn thoáng khí và tiết kiệm nhiên liệu.

Có thể dùng cát kỹ thuật thay cho hạt trấu để làm sạch họng nạp không?

Tuyệt đối không được dùng cát xây dựng, cát kỹ thuật hay xỉ đồng để bắn họng nạp xe tải. Cát có độ cứng rất cao sẽ làm rỗ bề mặt nhôm, xước thân xupap và phá hỏng góc vát kín khít của đế xupap, gây mất hơi động cơ ngay lập tức.

Một bình hạt trấu bắn được cho bao nhiêu xe tải?

Một bao hạt trấu tiêu chuẩn 25kg có thể làm sạch họng nạp cho khoảng 6 đến 8 xe tải cỡ lớn tùy vào mức độ nghẹt muội than. Nhờ tính năng hút chân không thu hồi và tách bụi tự động trên máy, lượng trấu hao hụt trong mỗi lần thi công là rất nhỏ.