Phương pháp đo lọt hơi cácte động cơ diesel xe tải

Sáng nay vừa kéo vào xưởng một con xe tải hạng nặng chạy tuyến Bắc Nam, tài xế mặt mũi căng thẳng phàn nàn xe vừa ì máy lại vừa thổi dầu qua ống thông hơi. Đứng dưới gầm máy nghe tiếng bập bùng, anh em thợ thừa biết bộ hơi đã có vấn đề. Thay vì bổ máy ngay tốn thời gian và chi phí của khách, việc áp dụng đo lọt hơi cácte động cơ diesel xe tải chính là bước kiểm tra thực tế giúp khoanh vùng chính xác tình trạng lọt khí buồng đốt xuống cacte.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Hướng dẫn đo kiểm động cơ diesel xe tải toàn tập.

Đo lọt hơi cácte động cơ diesel xe tải là gì và nguyên lý hoạt động

Đo lọt hơi cácte động cơ diesel xe tải là phương pháp kiểm tra lượng khí nén rò rỉ từ buồng đốt lọt qua khe hở giữa séc-măng và thành xilanh xuống dưới cacte trong thì nổ. Khi động cơ còn ngon, séc-măng ôm khít xilanh, lượng khí lọt rất ít. Nhưng khi xe cày kéo lâu năm, vách xilanh mòn vát hoặc séc-măng gãy, kẹt, lượng khí lọt tăng vọt tạo áp suất dương lớn trong cacte. Để bắt đúng bệnh này, anh em thường cắm đồng hồ đo áp suất buồng đốt kết hợp ống đo lưu lượng khí lọt để kiểm tra mà không cần hạ máy.

Bảng tra cứu mức độ lọt hơi cácte theo thông số thực tế

Bảng thông số dưới đây tổng hợp kinh nghiệm thực tế từ xưởng giúp anh em thợ so sánh nhanh lưu lượng khí lọt và đánh giá mức độ mòn của bộ hơi:

Tình trạng động cơ	Lưu lượng khí lọt (L/phút)	Biểu hiện thực tế tại xưởng	Hướng xử lý kỹ thuật
Bộ hơi còn tốt	Dưới 20% định mức	Động cơ êm, ống thông hơi khô ráo	Bảo dưỡng định kỳ, kiểm tra lọc gió
Mòn nhẹ, hở séc-măng	20% – 40% định mức	Hơi thừa ra nhiều hơn bình thường	Theo dõi, kiểm tra lại sau chuyến dài
Mòn nặng, xước xilanh	Trên 40% định mức	Thổi dầu nhớt liên tục, ì máy, hao nhớt	Chuẩn bị vật tư đại tu, thay séc-măng hoặc doa lại xilanh

Top 3 nguyên nhân khiến cácte động cơ diesel bị lọt hơi lớn

Trong quá trình làm máy, anh em thợ thường gặp ba nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng lọt hơi nặng nề này:

1. Séc-măng khí bị mòn hở miệng hoặc kẹt muội than

Chạy quá số km nhưng chủ xe lười thay dầu đúng hạn khiến muội than bám đầy rãnh pít-tông. Séc-măng mất độ đàn hồi, không tì sát vào thành xilanh tạo ra khe hở lớn cho khí cháy lọt xuống dưới. Khi kiểm tra bằng đồng hồ vạn năng hoặc các thiết bị phụ trợ, áp suất tổng thể thường sụt giảm rõ rệt so với tiêu chuẩn nhà sản xuất.

2. Thành xilanh bị mòn vát hình ô-van

Do ma sát lớn trong quá trình vận hành tải nặng kéo dài, phần biên dạng xilanh không còn tròn đều mà bị mòn lệch theo phương chịu lực của thanh truyền. Lúc này, dù thay bộ séc-măng mới vào cũng không thể kín khít hoàn toàn nếu không đưa lốc máy đi xử lý lại kết hợp dùng máy ép thủy lực để đóng sơ mi mới khi cần thiết.

3. Pít-tông bị cháy hoặc xước sâu do thiếu nhớt

Trường hợp bơm nhớt yếu hoặc hệ thống bôi trơn gặp sự cố làm pít-tông bị bó kẹt nhẹ trong xilanh, để lại các vết xước dọc sâu hoắm. Khí nén áp suất cao từ buồng đốt sẽ theo các rãnh xước này thổi thẳng xuống cacte làm bật nắp dầu hoặc đẩy nhớt ra đường ống thông hơi.

Quy trình đo lọt hơi cácte động cơ diesel xe tải chuẩn thợ

Để thực hiện thao tác đo đạt kết quả chính xác nhất, anh em cần tuân thủ trình tự các bước kỹ thuật tại xưởng:

• Bước 1: Nổ máy cho động cơ đạt nhiệt độ làm việc bình thường, sau đó tắt máy và tháo toàn bộ sấy hoặc kim phun các xilanh.
• Bước 2: Kết nối ống dẫn khí từ nguồn nén vào xilanh cần kiểm tra qua đầu chờ chuyên dụng, đồng thời bịt kín ống thông hơi cacte bằng nút cao su gắn ống dẫn áp. Trong quá trình thao tác dưới gầm và khoang máy, anh em cần dùng thêm dụng cụ sửa chữa gầm xe để kê chống an toàn.
• Bước 3: Đưa thiết bị đo lưu lượng khí lọt vào hệ thống, quan sát độ sụt áp trên đồng hồ để xác định tỷ lệ phần trăm khí thất thoát ra ngoài cacte.
• Bước 4: Rút kinh nghiệm từ các quy trình bảo dưỡng liên quan như dụng cụ sửa chữa điện – điều hòa ô tô khi cần kiểm tra thêm hệ thống điện điều khiển động cơ phun dầu điện tử, đảm bảo xe hoạt động đồng bộ sau khi ráp máy.

Lưu ý quan trọng khi kiểm tra và đánh giá độ mòn bộ hơi

Khi tiến hành đo đạc, anh em thợ cần lưu ý động cơ phải ở trạng thái đủ nhiệt độ vận hành vì lúc nguội, khe hở nhiệt chưa ổn định sẽ cho thông số sai lệch lớn. Bên cạnh đó, việc chuẩn bị sẵn dụng cụ cầm tay gọn gàng trong quá trình tháo lắp bu-lông nắp máy sẽ giúp công việc diễn ra nhanh chóng, tránh làm chờn ren hoặc rơi rớt vật lạ vào trong động cơ gây hư hại nặng thêm cho buồng đốt.

Câu hỏi thường gặp

Đo lọt hơi cácte có cần phải tháo dỡ động cơ ra không?

Hoàn toàn không cần tháo máy. Phương pháp này chỉ yêu cầu tháo kim phun hoặc bugi sấy để đưa áp suất khí nén vào buồng đốt, từ đó đo lượng khí thoát ra ở ống thông hơi cacte.

Tỷ lệ khí lọt bao nhiêu phần trăm thì bắt buộc phải đại tu máy?

Nếu kết quả đo cho thấy lượng khí lọt vượt quá 35% đến 40% so với tiêu chuẩn kỹ thuật của nhà sản xuất kèm theo hiện tượng hao nhớt nặng, xe đã ì thì anh em nên tư vấn khách hàng đại tu bộ hơi.

Tại sao xe mới thay dầu mà áp suất cacte vẫn cao?

Việc thay dầu chỉ giải quyết vấn đề bôi trơn tạm thời, nếu bề mặt xilanh và séc-măng đã mòn vát cơ học thì dầu mới cũng không thể bịt kín được khe hở lớn giữa các chi tiết.

Có thể dùng máy chẩn đoán lỗi để phát hiện lọt hơi cacte không?

Máy chẩn đoán chỉ đọc được dữ liệu điện tử, cảm biến áp suất đường ống hoặc độ cân bằng công tác giữa các máy chứ không trực tiếp đo được khe hở cơ học của bộ hơi.