Xử lý tụt áp máy rửa xe tải và rỉ nước đầu bơm

Chiếc xe ben chở đất vừa lùi vào bãi rửa gầm, thợ phụ vừa bóp cò súng thì kim đồng hồ tụt thẳng từ 200 bar xuống còn hơn 80 bar, tia nước phun ra lẹt xẹt chỉ đủ ướt bùn chứ không thể bóc nổi mảng đất sét bám quanh thanh giằng. Đầu bơm phát tiếng gõ lục cục ngắt quãng, phía dưới mặt bích đồng thì từng giọt nước rỉ tong tỏng xuống sàn xi măng. Tình trạng tụt áp máy rửa xe tải này là nỗi bực mình kinh niên ở các gara dịch vụ xe thương mại, vừa làm chậm tiến độ bàn giao gầm cho thợ máy, vừa khiến mô tơ gầm rú sinh nhiệt hại điện.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Máy rửa cao áp và máy hút bụi công nghiệp cho xe tải.

tụt áp máy rửa xe tải — Tụt áp máy rửa xe tải

Nội dung chính của bài viết

Mục lục bài viết

Nguyên nhân tụt áp máy rửa xe tải và cấu tạo đầu bơm cao áp

Tụt áp máy rửa xe tải thường bắt nguồn từ cụm đầu bơm cao áp piston sứ bị hở đường nước kín, xước cổ phớt hoặc kẹt rác ở khoang van một chiều. Khi áp lực buồng nén bị lọt qua khe hở, lưu lượng nước đẩy ra đầu béc bị hụt nghiêm trọng khiến áp suất tụt không phanh.

Đầu bơm cao áp của dòng máy xịt rửa công suất lớn thường dùng cấu trúc 3 piston sứ (triplex plunger pump) dẫn động qua trục khuỷu tay biên. Buồng nén được chia làm hai khu vực làm kín riêng biệt bằng mặt bích đồng đúc:

Khoang phớt nước áp cao và áp thấp: Mỗi piston sứ được bao bọc bởi 1 bộ phớt gồm phớt chữ V chịu áp lực, phớt chặn nước áp thấp và vòng đệm gốm tự lựa. Phớt nước giữ kín buồng nén, ngăn áp lực hồi ngược về khoang nhớt trục khuỷu.
Cụm van một chiều (van hút và van xả): Gồm 6 van chia đều cho 3 xi lanh (3 van hút dưới, 3 van xả trên). Mỗi van có nắp chụp inox, lò xo nén hồi vị và đĩa van dạng côn hoặc nấm áp sát vào đế van bằng đồng để giữ áp nén một chiều.
Cụm chỉnh áp (unloader valve): Điều tiết lượng nước hồi về đường cấp khi nhả cò súng, giữ an toàn cho đường ống dây lõi thép và gioăng mặt bích.

Bảng thông số kỹ thuật phớt nước và van một chiều đầu bơm cao áp xe tải

Bảng thông số kỹ thuật tiêu chuẩn dưới đây giúp anh em tra cứu chính xác kích thước phớt và lực siết từng cụm ốc khi bảo dưỡng đầu bơm cao áp máy rửa xe tải:

Thông số kỹ thuật	Đầu bơm cốt 20mm (Công suất 5.5kW – 7.5kW)	Đầu bơm cốt 22mm / 25mm (Công suất 7.5kW – 11kW)	Hiện tượng khi sai hỏng
Kích thước phớt nước cao áp (ID x OD x H)	20 x 30 x 6 mm (hoặc 20 x 28 x 6 mm)	22 x 35 x 7 mm hoặc 25 x 36 x 7 mm	Rỉ nước rãnh thoát đáy, tụt 30 – 50% áp suất
Độ căng lò xo van một chiều	Chiều cao tự do 14 – 16 mm	Chiều cao tự do 16 – 18 mm	Lò xo gãy hoặc liệt làm rung giật cả cuộn dây áp
Lực siết bu lông mặt bích đầu bơm	38 – 42 Nm	50 – 55 Nm	Siết lệch méo gãy cổ piston sứ, siết non gây xì ron
Lực siết nắp chụp van một chiều	45 – 50 Nm	65 – 70 Nm	Nắp chụp lỏng làm cháy ren đồng, lọt khí hút
Dung tích nhớt bôi trơn trục khuỷu	0.7 – 0.9 lít (nhớt động cơ 15W40)	1.0 – 1.2 lít (nhớt công nghiệp 20W50)	Nhớt chuyển màu cà phê sữa do rách phớt dầu cổ piston

Để đảm bảo hiệu quả làm sạch gầm bệ xe hạng nặng sau khi đại tu đầu bơm xong, anh em có thể tham khảo thêm cách dùng máy rửa cao áp lưu lượng lớn xịt bay đất sét đóng tảng gầm xe ben để phối hợp đúng béc phun và góc bắn, tránh lãng phí áp lực nén của máy.

Top 3 pan bệnh tụt áp và rỉ nước thường gặp ở đầu bơm xe tải

Các pan bệnh tụt áp thường có dấu hiệu nhận biết rất rõ rệt qua tiếng gõ đầu bơm, độ rung của dây áp và tình trạng rỉ nước tại các rãnh xả.

Phớt nước mòn rách, cổ phớt xơ cứng làm rỉ nước rãnh xả

Sau vài tháng xịt rửa cát sạn liên tục, hạt cát mịn lọt qua lưới lọc chà xát vào lòng phớt tạo thành các vết xước dọc. Nước áp lực cao men theo rãnh xước bắn thành tia nhỏ hoặc rỉ thành dòng qua 3 rãnh hở ở đáy mặt bích. Khi phớt nước rách hẳn, áp lực buồng bơm tụt từ 220 bar xuống dưới 100 bar, đồng thời hơi nước len lỏi qua phớt dầu làm nhớt trong các-te biến thành màu trắng đục như sữa chua ngâm nước.

Kẹt cát sỏi hoặc mòn rỗ đế van một chiều gây rung giật dây áp

Nguồn nước giếng khoan ở bãi xe thường chứa cặn đá vôi và mạt cát lọt qua cốc lọc thô, kẹt vào khe đĩa nấm van một chiều. Khi một trong sáu van bị kênh hở, áp lực nước không được nén kín mà bị dội ngược về đường hút, khiến dây áp giật bần bật như đập dây thừng xuống đất. Kim đồng hồ áp suất lắc lư liên tục từ 50 bar lên 180 bar, mô tơ kéo có tiếng gằn từng nhịp nặng nề.

Cổ piston sứ nứt vỡ hoặc xước rãnh sâu

Lỗi này xảy ra do thợ ép nước quá mức bằng béc phun quá nhỏ, hoặc siết mặt bích không đều làm nghiêng tâm piston sứ. Vết nứt trên thân sứ chém nát mép cao su của phớt nước mới chỉ sau vài giờ vận hành. Đầu bơm phát ra tiếng gõ cộc cộc khô khốc, sờ tay vào nắp bích đồng thấy nóng ran trên 70 độ C.

Quy trình tháo thay phớt nước và rà van một chiều chuẩn bài tại gara

Quy trình phục hồi áp suất đầu bơm đòi hỏi sự tỉ mỉ, làm sạch tuyệt đối từng khoang nén và siết đều tay các góc ốc cân lực.

Trước khi bắt tay vào rã mặt bích, anh em cần ngắt hẳn cầu dao điện, xả sạch áp tồn trên súng xịt và đóng van cấp nước. Khu vực bàn nguội phải được xịt sạch bụi bẩn bằng dụng cụ – thiết bị dùng khí nén nhằm tránh tuyệt đối mạt kim loại hay cát bụi rơi ngược vào cụm xilanh đồng.

Bước 1: Rã cụm 6 nắp chụp van một chiều

Dùng đầu tuýp 27mm hoặc 30mm kết hợp tay vặn chữ T tháo 6 nắp chụp van (3 nắp đỉnh mặt bích và 3 nắp phía trước). Không dùng kìm răng hay mỏ lết tránh toét cạnh ốc đồng. Dùng kẹp gắp hoặc móc đồng rút lò xo, nón chụp và đĩa van một chiều ra ngoài. Kiểm tra xem mặt côn có vết khuyết hình rãnh nước chảy hay không.

Bước 2: Rà phẳng mặt côn đĩa van một chiều

Nếu đĩa van bằng inox và đế van đồng chỉ bị rỗ nông, anh em bôi một lớp mỏng bột rà xupap loại mịn (bột cát số 2) lên mặt tiếp xúc. Cắt một đoạn ống ti-ô cao su cắm vào đuôi đĩa van, dùng ngón tay xoay tròn tỳ nhẹ theo chiều kim đồng hồ rồi nhấc lên xoay ngược lại, thao tác hệt như rà xupap nắp quy lát. Khi thấy vết tiếp xúc sáng bóng đều một vòng tròn không còn đốm xám là đế van đã kín khít.

Bước 3: Tháo mặt bích đồng và cạy phớt cũ

Dùng lục giác chìm 8mm hoặc 10mm tháo 8 con ốc giằng giữ đầu bích vào thân máy. Rút thẳng mặt bích đồng ra ngoài theo chiều song song với trục piston, tuyệt đối không lắc ngang làm nứt vỡ đầu piston sứ. Đặt cụm đầu bích lên bàn gỗ, dùng cây móc phớt chuyên dụng cạy bỏ các vòng phớt cao su V-packing và phớt chữ U cũ. Cạo sạch cáu cặn canxi đóng trong lòng xi lanh bằng bùi nhùi nhôm mịn thấm dầu hỏa, lau khô ráo.

Bước 4: Ép phớt nước mới vào khoang xi lanh

Trước khi gắn, nhúng các vòng phớt mới vào dầu nhớt sạch để tạo độ trơn láng. Dùng tay ấn nghiêng mép phớt lọt vào lòng xi lanh, chú ý đặt đúng chiều môi phớt: môi cao su có rãnh hứng áp phải quay về phía buồng nén nước. Để các tầng phớt ép khít sát đáy mà không làm quăn mép hay biến dạng vòng đệm gốm, anh em đưa cụm đế vào bàn của máy ép thủy lực gá nhẹ cữ ép bằng đồng gõ êm tay, hoặc dùng ống tuýp đóng bạc có đường kính ngoài nhỏ hơn lòng xi lanh 1mm để tỳ đều lên lưng phớt.

Bước 5: Lắp ráp hoàn thiện và siết ốc đối xứng

Bôi một lớp mỡ bò silicon chịu nước mỏng lên thân 3 piston sứ. Đẩy mặt bích đồng trượt nhẹ nhàng vào ngàm thân máy. Dùng tay vặn đều 8 con ốc mặt bích chạm sát mặt bích, sau đó dùng cần siết lực siết chéo góc theo hình chữ X thành 3 nấc: nấc 1 siết 20 Nm, nấc 2 siết 35 Nm, nấc cuối siết chuẩn 45 Nm. Vặn lại 6 nắp van một chiều có bọc thêm băng keo non nếu gioăng cao su chữ O bị chai cứng.

Lưu ý vận hành để đầu bơm cao áp không bị tái tụt áp

Nguồn nước bẩn và thiếu nhớt là hai kẻ thù phá hủy đầu bơm nhanh nhất tại các bãi rửa xe tải. Anh em cần tuân thủ các nguyên tắc sau để giữ máy luôn bền bỉ:

Lắp cụm lọc đôi ở đường hút: Một cốc lọc thô dạng lưới inox 80 mesh đặt chìm dưới bồn nước và một cốc lọc tinh 5 micron gắn liền kề cút nối vào máy. Lưới lọc tinh ngăn 100% hạt cát siêu nhỏ xâm nhập vào buồng phớt.
Không để máy chạy không tải quá 2 phút: Khi nhả cò súng xịt gầm, nước hồi luân chuyển liên tục trong buồng bơm kín sẽ sôi sùng sục do ma sát nhiệt. Nước nóng vượt quá 60 độ C sẽ làm quăn teo mép phớt cao su và nứt piston sứ ngay lập tức.
Định kỳ kiểm tra dầu bôi trơn trục khuỷu: Thay nhớt lần đầu sau 50 giờ cày việc đầu tiên, các lần sau định kỳ 300 giờ. Thăm nhớt luôn duy trì ngang mắt đỏ tim dầu. Khi phát hiện mặt bích hơi rỉ giọt nước, phải tháo xử lý ngay trước khi nước ép ngược qua phớt nhớt làm hỏng cả ổ bi tay dên.
Xịt rửa vệ sinh thân máy: Bùn đất bám kín lốc nhôm tản nhiệt sẽ khiến mô tơ phát nóng, giảm công suất kéo. Sau mỗi ngày làm việc, nên vệ sinh sạch sẽ máy và treo gọn cuộn dây hơi tự rút cùng dây áp lực lên giá đỡ chuyên dụng để tránh bị xe ben chèn nát đầu bấm tuy ô.

Ngoài ra, nếu gara anh em có sẵn dàn thiết bị xịt rửa chuyên dụng thì việc vệ sinh sạch bùn đất trước khi đưa xe lên cầu nâng cũng giúp hạn chế bụi cát rơi vào đường ống khí, bảo vệ tốt các phụ tùng gầm trong quá trình sửa chữa hoặc bảo dưỡng định kỳ.

Cần sắm đồ nghề đúng cho việc này, anh em xem trọn bộ thiết bị tại Alotools.vn.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao đã thay phớt nước mới nhưng máy rửa xe tải vẫn bị rỉ nước ở đáy đầu bơm?

Nguyên nhân phổ biến nhất là piston sứ đã bị xước lông tơ hoặc nứt ngầm mà mắt thường khó nhận biết, mép phớt mới trượt qua vết xước sẽ bị chém rách mép tức thì. Một trường hợp khác là thợ lắp ngược chiều rãnh phớt cao áp, hoặc lòng áo đồng giữ phớt bị mòn côn khiến nước áp lực luồn qua khe lưng phớt xì ra ngoài.

Đầu bơm cao áp bị giật nảy sợi dây áp lực là do pan bệnh gì?

Hiện tượng giật nảy liên tục kèm theo kim đồng hồ áp suất rung lắc mạnh là dấu hiệu chắc chắn của việc hở một trong ba van một chiều đường hút. Mạt cát dắt vào khe hở làm buồng nén đó bị mất áp, piston hút gió vào tạo túi bọt khí gây chênh lệch áp suất tức thời giữa ba xilanh.

Có thể dùng phớt da hoặc phớt máy cơ khí thông thường thay thế cho đầu bơm cao áp không?

Tuyệt đối không nên làm vậy vì áp lực làm việc của máy xịt gầm xe tải lên tới 180 – 250 bar, nhiệt ma sát rất lớn. Phớt dùng cho máy rửa xe cao áp bắt buộc phải là phớt sợi bố bọc hợp chất cao su NBR chịu nhiệt hoặc teflon gia cường kèm đai đồng dẫn hướng chuyên dụng mới có thể chịu được tải cày việc liên tục cả ngày.

Dấu hiệu nào cho thấy van chỉnh áp unloader bị kẹt hỏng gây tụt áp máy rửa xe tải?

Nếu van một chiều và phớt nước đều kín mà áp lực không thể lên tối đa, đồng thời khi nhả cò súng mà máy không ngắt tải hoặc mô tơ bị gầm khựng lại thì ty van chỉnh áp đã bị mòn rỗ, kẹt lò xo đè hoặc nát vòng sin chặn trong buồng hồi nước. Nước áp cao bị xả thẳng một phần về đường hồi thay vì cấp ra béc xịt, gây ra hiện tượng tụt áp máy rửa xe tải dai dẳng.

2 / 2