Vam cảo tháo vòng bi và rotuyn xe con đúng cách

Xe Vios 2018 vào xưởng rơ lỏng lái, gầm kêu lục cục khi qua gờ giảm tốc. Cậu thợ trẻ mới vào nghề vác ngay búa tạ với đục sắt định gõ thẳng vào ắc rotuyn trụ để đẩy chốt nón ra ngoài. Thấy vậy, tôi quát dừng tay ngay lập tức. Làm gầm xe con hiện đại mà phang búa bừa bãi chỉ làm toét đầu ren, rách chụp cao su chắn bụi và méo ngỗng moay-ơ của khách. Muốn làm nhanh, nhàn thân và bàn giao xe chuẩn chỉ, anh em thợ nhất thiết phải dùng đúng vam cảo tháo vòng bi và rotuyn chuyên cho từng vị trí.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Tủ đồ nghề và dụng cụ cầm tay cho gara ô tô con.

Vam cảo tháo vòng bi và rotuyn là gì và cấu tạo

Vam cảo tháo vòng bi và rotuyn là dụng cụ gá kẹp sử dụng lực ren trục vít hoặc piston thủy lực để nén, đẩy các chi tiết lắp chặt như khớp cầu, ngỗng trục và vòng bi ra khỏi vị trí mà không làm hỏng bề mặt làm việc. Khi làm việc dưới gầm xe du lịch, hai loại vam cảo này giúp thợ dứt điểm công việc nhẹ nhàng, bảo vệ tuyệt đối chụp cao su chắn bụi và bát ngỗng lái.

Anh em sửa xe con thường dùng hai nhóm vam cảo chính sau:

Cảo rotuyn kiểu đòn bẩy chữ C hoặc càng kẹp: Cấu tạo gồm ngàm chữ U luồn khít dưới đáy chụp cao su, tay đòn tì lên đỉnh bu-lông rotuyn và một trục ren siết bằng thép tôi cứng. Khi siết trục ren, lực ép dồn thẳng trục để tách phần côn nón ra khỏi lỗ ngỗng lái.
Cảo tháo vòng bi moay-ơ dạng đĩa hoặc bát ép: Gồm hai nửa bán nguyệt kẹp chặt rãnh sau ca trong bạc đạn, thanh giằng hai bên và cầu ngang mang trục ren trung tâm. Loại nâng cao hơn sử dụng bộ ống lót đa năng kết hợp ty rút ren dài để rút vòng bi trực tiếp trên xe.

Để sắm đủ bộ đồ nghề phục vụ dàn gầm, anh em có thể tham khảo thêm tại danh mục dụng cụ sửa chữa gầm xe nhằm trang bị các loại khẩu tuýp và vam ép đồng bộ.

Bảng tra cứu các loại vam cảo tháo vòng bi và rotuyn xe con

Mỗi vị trí gầm xe con yêu cầu một loại ngàm và kích thước vam cảo riêng biệt để tránh cấn góc lái hoặc làm toét ren chi tiết. Dưới đây là bảng thông số chọn vam cảo phù hợp cho từng công việc cụ thể tại xưởng:

Vị trí thi công	Dụng cụ vam cảo phù hợp	Độ mở ngàm / Kích cỡ	Lực siết áp dụng	Hậu quả khi gõ búa thủ công
Rotuyn lái trong, lái ngoài	Cảo rotuyn kiểu đòn bẩy	18 – 22 mm	Tay vặn hoặc tròng 19mm	Rách chụp cao su, vẹo khớp cầu
Rotuyn trụ đứng (càng A)	Cảo rotuyn chữ C chân sâu	20 – 24 mm	Tròng 21mm hoặc tuýp ngắn	Móp bát moay-ơ, chờn ren đầu ắc
Vòng bi moay-ơ bánh trước	Bộ cảo giật bạc đạn chuyên dụng	Ống ép 60 – 85 mm	Siết đai ốc ty rút M18 – M22	Vỡ ca bi, xước nòng ngỗng trục
Bạc đạn puly lốc lạnh, máy phát	Cảo cơ khí 3 chấu đa năng	3 inch – 4 inch	Cờ lê tròng 14 – 17 mm	Vênh mép puly, đứt dây curoa

Bên cạnh đồ gầm, việc sắp xếp gọn gàng các đầu tuýp mở ốc moay-ơ cùng bộ vam trên tủ đồ nghề 5 ngăn 7 ngăn lưu động sẽ giúp anh em lấy đồ nhanh, không mất thời gian tìm kiếm khi đang chui gầm xe.

Top 3 pan bệnh thường gặp khi tháo vòng bi và rotuyn

Hầu hết các hư hỏng nặng ở dàn gầm xe du lịch xuất phát từ việc thao tác sai lực hoặc sử dụng sai kích thước ngàm vam cảo. Dưới đây là 3 sự cố anh em thợ hay gặp nhất tại xưởng dịch vụ:

Chụp cao su rotuyn bị dập rách rò rỉ mỡ bôi trơn

Nguyên nhân do anh em dùng ngàm cảo quá chật hoặc đút mỏ vam chưa lọt hẳn vào chân khớp côn đã vội siết ren. Mép càng kẹp cấn ngang thân cao su chắn bụi làm rách toạc vỏ chắn. Khi bụi bẩn và nước lọt vào trong, khớp rotuyn sẽ bị rơ lỏng chỉ sau vài tuần vận hành.

Chờn ren và tòe đầu ắc bu-lông khớp côn

Hiện tượng này xảy ra khi mũi tì trục ren của vam cảo không đặt đúng tim tâm lỗ định vị trên đỉnh bu-lông rotuyn. Khi dùng cờ lê xiết gượng ép, lực ép bị lệch tâm làm trượt giác ren ngoài. Nếu không có bộ taro ren để cứu vãn, anh em buộc phải móc tiền túi đền cả cây rotuyn mới cho khách.

Bó kẹt ca trong vòng bi dính chặt vào cổ trục ngỗng lái

Những xe lội nước lâu ngày thường bị rỉ sét ăn sâu khiến ca trong bạc đạn ôm chặt lấy ngỗng trục. Nếu dùng đục nhọn đóng chéo góc, vết lồi lõm xuất hiện trên bề mặt trục làm vòng bi mới lắp vào lập tức bị đảo, phát ra tiếng hú gió rào rào khi xe chạy tốc độ cao trên cao tốc.

Quy trình tháo vòng bi và rotuyn an toàn từng bước

Để quy trình hạ moay-ơ và tháo gỡ khớp cầu diễn ra trơn tru, chuẩn xác, anh em hãy thực hiện tuần tự theo 4 bước bài bản sau:

Bước 1: Nâng xe và tháo rời bánh xe an toàn
Đưa xe vào khoang cầu, điều khiển cầu nâng 2 trụ nâng xe lên tầm ngang ngực để thao tác dễ dàng. Dùng súng xiết bu lông 1/2 inch dùng pin bắn toàn bộ ốc tắc-kê bánh xe và cùm phanh, sau đó treo cụm heo dầu lên lò xo phuộc bằng móc thép để tránh kéo căng dây dầu phanh.

Bước 2: Xịt dung dịch phá rỉ sét và làm sạch chân ren
Trước khi tháo ốc chốt chẻ, xịt dung dịch tẩy rỉ sét vào chân ren rotuyn và mép bạc đạn. Dùng bàn chải sắt chà sạch đất cát bám ở các khe hẹp để trục vam xoay trơn tru, hạn chế nguy cơ kẹt ren trong quá trình ép nén.

Bước 3: Vam tháo rotuyn trụ và rotuyn lái
Mở lỏng ê-cu hãm rotuyn nhưng giữ lại vài ren ở đỉnh để bảo vệ đầu ren bu-lông. Đưa cảo rotuyn kiểu đòn bẩy luồn sâu vào đáy ngàm, căn chỉnh mũi chống tâm của vam tì chính xác vào giữa đỉnh ắc rotuyn. Dùng tròng vặn đều tay trục ren; khi đạt độ căng, khớp nón sẽ phát ra tiếng tách giòn rụm và rời hẳn khỏi ngỗng lái.

Bước 4: Cảo rút vòng bi moay-ơ ra khỏi bát ngỗng
Tháo cụm moay-ơ đặt lên bệ thao tác, gắp phe gài hãm ca bi ngoài. Lắp bộ cảo giật bạc đạn chuyên dụng với bát chặn có đường kính vừa khít mép ngoài ca bi. Vặn đều tay ty ren để kéo trượt ổ bi cũ ra khỏi ngỗng moay-ơ nhẹ nhàng. Sau khi vệ sinh sạch nòng ổ chứa, anh em đưa bát ngỗng sang đặt lên máy ép thủy lực 20 tấn để ép vòng bi mới vào đúng cữ hãm một cách êm ái, bảo đảm độ đồng tâm tuyệt đối.

Lưu ý khi thao tác vam cảo tháo vòng bi và rotuyn

Làm đồ gầm đòi hỏi sự kiên nhẫn và cẩn thận trong từng đường ren siết của vam cảo.

Một số kinh nghiệm thực chiến anh em cần ghi nhớ:

Luôn bôi mỡ bò vào trục ren vam: Ren trục cảo chịu lực ma sát cực lớn. Trước khi siết, quét một lớp mỡ chịu nhiệt lên ren vít để vam quay nhẹ tay, không bị mòn trượt bước ren sau nhiều lần làm việc.
Không dùng súng hơi bắn trực tiếp vào trục ren vam: Xung búa đập mạnh từ súng khí nén rất dễ làm tiện đứt ren vam hoặc bể mỏ kẹp gang. Chỉ nên dùng cờ lê tròng hoặc cần siết lực vặn tay từ từ.
Kết hợp gõ nhẹ giải tỏa ứng suất: Khi siết vam cảo đã căng tay mà khớp côn vẫn chưa chịu nhả, đừng cố dùng lực vặn tiếp. Hãy cầm búa con gõ nhẹ một nhát vào bên hông mắt ngỗng lái (vị trí vỏ ngoài ôm côn), độ rung kết hợp lực nén của cảo sẽ làm khớp nón bung ra ngay lập tức.

Muốn trang bị xưởng theo đúng kinh nghiệm trên, anh em tham khảo đồ nghề gara Alotools.

Câu hỏi thường gặp

Vam cảo tháo vòng bi và rotuyn có dùng chung cho các dòng xe con từ 4 đến 7 chỗ được không?

Đa phần các dòng xe con cỡ nhỏ như Morning, Vios đến các dòng SUV như Fortuner, SantaFe đều dùng chung được bộ cảo rotuyn kiểu đòn bẩy tiêu chuẩn. Tuy nhiên với một số dòng xe Đức có bát ngỗng dày, anh em cần dùng cảo rotuyn chân sâu chuyên dụng để ngàm cảo ôm trọn góc chữ A.

Có nên dùng súng xiết bu lông để siết trục ren của vam cảo rotuyn không?

Anh em tuyệt đối không nên dùng súng xiết bu lông để bắn trục ren vam cảo. Lực búa gõ dồn dập với vòng tua cao sẽ làm cháy ren, méo mũi tâm chống và dễ gây toác ngàm kẹp gang chịu lực của vam.

Làm sao tháo ca trong vòng bi bị dính chặt trên ngỗng trục mà không làm trầy xước trục?

Anh em hãy dùng đĩa kẹp bán nguyệt của bộ cảo cơ khí đút khít vào rãnh hở sau ca bi rồi siết chặt ốc giằng hai bên. Sau đó vặn ty ren kéo đều hai thanh giằng để nhấc ca bi ra ngoài an toàn, bảo vệ nguyên vẹn bề mặt ngỗng trục.

Khi tháo rotuyn bị xoay tròn trục ren không mở được ê-cu thì xử lý thế nào?

Khi trục ren rotuyn bị quay trơn theo đai ốc, anh em dùng kích phụ đội nhẹ phần đáy khớp cầu lên để tạo lực ép côn tạm thời vào mắt ngỗng. Khi trục côn đã được hãm chặt, anh em dùng cờ lê tròng kết hợp lục giác giữ tim đầu ắc để mở ốc ra bình thường.