Bảo dưỡng hệ thống phanh, láng đĩa và xả gió ABS xe con

Sáng sớm đầu tuần, xưởng vừa mở cửa thì một chiếc CX-5 đỗ xịch trước sân. Khách báo tình trạng cứ đạp phanh ở tốc độ 70km/h là vô lăng rung bần bật, kèm tiếng két két nhức tai. Kéo xe lên cầu nâng 2 trụ tháo bánh ra, đĩa phanh gờ lên từng rãnh, ắc heo kẹt cứng do thợ cũ dùng sai mỡ bò. Bệnh này không thể chỉ thay má phanh là xong. Hôm nay tôi sẽ chia sẻ chi tiết với anh em quy trình bảo dưỡng hệ thống phanh kết hợp láng đĩa trực tiếp và xả gió cụm ABS, dứt điểm bệnh phanh rơ, kẹt heo trên các dòng xe du lịch.

Bảo dưỡng hệ thống phanh là gì và các chi tiết cốt lõi

Bảo dưỡng hệ thống phanh là việc tháo rời cụm heo phanh bánh xe, làm sạch cặn mạt, bôi trơn chuyên dụng và đo kiểm độ mòn của đĩa, má phanh. Phanh xe con hiện nay đa số dùng phanh đĩa kết hợp cụm chia dầu điện tử ABS.

Anh em thợ cần tập trung xử lý 4 chi tiết cốt lõi: piston phanh, ắc phanh (chốt trượt), má phanh và đĩa phanh. Khác với xe tải xài hệ thống phanh hơi cồng kềnh, xe con xài phanh thủy lực nhỏ gọn. Nếu để lọt bọt khí vào đường ống hoặc bơm ABS thì đạp chân phanh sẽ nhẹ hều, tuột áp, nổ máy khó ăn phanh. Điểm này anh em phải cực kỳ cẩn thận ngay từ khâu dùng cảo ép piston thụt về.

Bảng thông số giới hạn mòn đĩa phanh xe con

Anh em đừng láng đĩa mù quáng. Đĩa phanh xe du lịch mỏng, láng quá tay là nứt đĩa, bể đĩa khi khách chạy rà phanh đổ đèo. Dưới đây là thông số độ dày tối thiểu tham khảo cho mấy dòng xe hay vào xưởng:

Dòng xe con	Độ dày đĩa trước tiêu chuẩn	Giới hạn láng mỏng tối đa (Minimum Thickness)
Toyota Vios / Yaris	22 mm	20 mm
Mazda CX-5	28 mm	26 mm
Hyundai SantaFe	30 mm	28.4 mm
Kia Morning	18 mm	16 mm

Top 3 pan bệnh thường gặp ở cụm phanh đĩa và ABS

Đạp phanh rung vô lăng, giật thân xe

Đây là bệnh kinh điển do đĩa phanh bị cong vênh hoặc mòn không đều. Nhiệt độ cao lúc rà phanh liên tục cộng với việc xịt vòi nước lạnh rửa xe đột ngột làm đĩa biến dạng. Nhiều trường hợp anh em đi đường dằn xóc còn nghe lạch cạch, có sự liên quan mật thiết với tiếng kêu hệ thống gầm – treo – lái trên ô tô con do chấn động truyền ngược từ ngỗng trục lên tay lái.

Kẹt ắc phanh, ăn mòn má phanh một bên vát

Cao su chụp ắc bị rách, nước bùn chui vào làm gỉ sét chốt trượt. Cụm heo phanh lúc này chỉ ép nhả được một bên má, dẫn đến má phanh mòn vát, bó kẹt mâm bánh, chạy xe nghe mùi khét lẹt. Lỗi này 90% do thợ trước lười vệ sinh hoặc bôi mỡ bò thường chịu nhiệt kém, đi một thời gian mỡ chảy hoặc đóng vón.

Đèn ABS báo sáng, chân phanh sượng hoặc rơ

Báo đèn cá vàng ABS ở táp-lô thường do cảm biến tốc độ bánh xe bám quá nhiều mạt sắt từ đĩa phanh văng ra. Còn hiện tượng chân phanh rơ, nhồi 2-3 phát mới ăn là do thao tác xả dầu để e (bọt khí) lọt vào bên trong bộ chấp hành ABS. Xả gió bằng cách đạp nhồi chân cơ học thông thường không bao giờ đẩy hết bọt khí ở van từ này ra được.

Quy trình xử lý từng bước: Láng đĩa trên xe và xả gió ABS

Làm phanh xe con cần tỉ mỉ. Việc láng đĩa trực tiếp trên xe (on-car) giúp loại bỏ sai số dồn của moay-ơ và bạc đạn, đảm bảo đĩa phanh quay đồng tâm tuyệt đối so với trục bánh, trị dứt điểm rung vô lăng.

Bước 1: Đo kiểm độ đảo và láng đĩa

Anh em dùng đồng hồ so gá từ tính vào vỏ phuộc, quay đĩa để đo độ đảo. Nếu độ đảo quá 0.05mm thì phải láng. Gá máy láng đĩa phanh chốt chặt vào lỗ tai bắt heo phanh. Chỉnh dao cắt hợp kim ăn sâu khoảng 0.05mm – 0.1mm mỗi lượt chạy. Chạy mô tơ quay chậm để bề mặt đĩa không bị sọc xoắn, láng đến khi bề mặt phẳng mịn là đẹp.

Bước 2: Vệ sinh ắc chốt trượt và ép cụm heo

Tháo ắc phanh, lấy nhám mịn đánh sạch gỉ sét. Dùng chai xịt vệ sinh (Brake Cleaner) xịt bay cặn đất. Sau đó bôi mỡ đồng hoặc mỡ silicon chịu nhiệt độ cao vào ắc. Dùng vam cảo ép cụm piston tụt về hết cỡ. Lúc ép nhớ mở nắp bình dầu phanh trên khoang máy, canh chừng lượng dầu để tránh trào ngược ra ngoài làm bong tróc sơn.

Bước 3: Xả gió cụm ABS bằng máy chẩn đoán

Cắm máy đọc lỗi vào cổng OBD2, chọn mục “ABS Bleeding”. Máy sẽ tự động kích hoạt bơm nhồi và mở các van điện từ bên trong cụm ABS. Anh em cần chia hai người: một người ngồi trên cabin nhồi phanh theo hiệu lệnh màn hình, một người chui gầm hứng bình dầu mỡ ở ốc xả gió bánh xe. Nguyên tắc là xả từ bánh xa bầu trợ lực nhất (thường là bánh sau bên phụ) đến bánh gần nhất (bánh trước tài).

Lưu ý khi làm phanh và chọn thiết bị xưởng

Anh em làm phanh nhớ phải cẩn thận lực siết ốc. Nhiều anh em cày cả ngày mệt, lười lấy cờ lê lực ra mà nã súng 1/2 inch số to nhất thẳng vào ốc lốp hoặc ốc cụm heo phanh. Hậu quả là toét đầu vít, chờn ren lỗ bắt ắc heo phanh, phải chạy đi taro mẻ ren mệt nghỉ.

Khi sắm dụng cụ sửa chữa gầm xe, anh em nên mua một bộ vam cảo pít-tông phanh đủ đầu ngoàm thay vì dùng xà beng nạy. Nạy bậy bạ làm xước ty, rách cúp-ben là đền tiền nguyên cụm. Lúc siết ốc lốp xe con, lực siết chỉ dao động khoảng 100-120Nm, dùng cờ lê lực siết kêu “tạch” một cái là dừng chân.

Câu hỏi thường gặp

Quá trình bảo dưỡng hệ thống phanh có bắt buộc phải láng đĩa không?

Không bắt buộc láng đĩa mỗi lần thay má phanh mới. Anh em chỉ láng khi đĩa có gờ sâu ở mép, xước rãnh hoặc đo đồng hồ so thấy độ đảo lớn. Nếu đĩa vẫn phẳng, vô lăng không rung lúc đạp phanh, anh em chỉ cần lấy giấy nhám vuốt qua bề mặt đĩa là xài tiếp ngon lành.

Xả gió phanh ABS có giống xả gió phanh cơ bình thường không?

Không giống nhau. Nếu chỉ tháo thay tuy-ô dầu hoặc ép cụm heo ngoài bánh, anh em xả cơ nhồi chân đạp phanh là đủ. Nhưng nếu đã tháo sâu vào cụm điều khiển ABS, để cạn bầu dầu lọt bọt khí vào trong, anh em bắt buộc phải dùng máy chẩn đoán để ép bơm ABS xả khí nén ra ngoài.

Dùng mỡ bò thường để bôi ắc phanh (chốt trượt) có sao không?

Tuyệt đối không. Mỡ bò công nghiệp bình thường chịu nhiệt rất kém. Khi đĩa phanh nóng lên lúc chạy, mỡ sẽ chảy loãng ra, sau đó khô lại và đóng cục bám chặt vào chốt. Hậu quả là kẹt ắc phanh, ăn mòn má phanh cực nhanh. Phải xài mỡ chịu nhiệt chuyên dụng (silicon hoặc mỡ đồng).

Ép cụm piston phanh sau của xe có phanh tay điện tử (EPB) như thế nào?

Anh em không thể dùng cảo bóp đẩy pít-tông thụt vào như phanh cơ truyền thống. Phải dùng máy chẩn đoán cắm vào xe, chọn chế độ “Brake Pad Replacement” để mô tơ điện tua nhả trục vít bên trong cụm heo phanh lùi về trước. Sau khi mô tơ nhả xong mới dùng vam ép nhẹ piston vào.