Cẩm nang bắt bệnh tiếng kêu hệ thống gầm xe du lịch

Mới tuần trước, xưởng nhận con Kia Cerato đời 2019 của khách quen. Khách phàn nàn dạo này xe đi qua gờ giảm tốc cứ phát ra tiếng “lục cục” ở bánh trước bên phụ. Thợ trẻ của xưởng leo lên chạy thử, về lật đật phán hỏng bát bèo, định bề ra tháo phuộc. Tôi cản lại, đánh xe lên cầu nâng, lấy xà beng nạy thử vào góc càng chữ A thì phát hiện hóa ra chỉ là rách cao su đòn ngang và rơ nhẹ quả rotuyn cân bằng. Anh em thấy đấy, làm gầm mà không soi kỹ là tháo oan đồ của khách ngay. Bài viết này, tôi sẽ chia sẻ ngón nghề bắt bệnh tiếng kêu hệ thống gầm chuẩn xác nhất cho xe con, giúp anh em khoanh vùng đúng chỗ, trị bệnh dứt điểm mà không phải tháo ra lắp vào nhiều lần.

1. Tiếng kêu hệ thống gầm là gì và sinh ra từ đâu?

Tiếng kêu hệ thống gầm là âm thanh phát ra khi các chi tiết kim loại dưới gầm xe va đập trực tiếp vào nhau do mất đi lớp đệm cao su đàn hồi, hoặc mỡ bôi trơn trong các ổ khớp bị khô cạn. Ở ô tô con, hệ thống gầm bệ phải gánh toàn bộ trọng lượng máy móc và thân vỏ, đồng thời triệt tiêu lực dội từ mặt đường thông qua ba cụm chính: cụm treo (lò xo, phuộc nhún, càng A), cụm lái (thước lái, rotuyn lái) và cụm cân bằng.

Khi xe chạy cày cả ngày trên đường xấu, lội nước ngập, bùn đất sẽ luồn vào các khe hở. Những chụp bụi cao su bảo vệ khớp quả táo lâu ngày bị ải, rách toạc ra. Nước mưa rửa trôi mỡ bò bên trong, làm viên bi ngỗng gỉ sét và mài mòn yếm nhựa. Chi tiết mất đi độ mút ban đầu sẽ sinh ra khoảng rơ lỏng. Từ một độ rơ chỉ vài milimet, lực vặn xoắn của thân xe sẽ khuếch đại lên thành những tiếng động gõ lụp cụp, cọt kẹt dội thẳng lên sàn xe, làm người ngồi trong cabin cảm thấy rất khó chịu.

2. Bảng tra cứu âm thanh khoanh vùng bệnh gầm xe con

Kinh nghiệm làm nghề cho thấy, anh em cứ vểnh tai nghe kỹ loại âm thanh và để ý thời điểm phát ra tiếng kêu là đã đoán trúng đến 80% pan bệnh. Dưới đây là bảng tổng hợp các ca thường gặp nhất:

Âm thanh nghe được	Thời điểm phát ra	Vị trí hỏng hóc nghi ngờ nhất
Tiếng lụp cụp, lục cục	Chạy qua ổ gà nhỏ, gờ giảm tốc vạch sơn	Rơ rotuyn cân bằng, lỏng bu-lông gầm, rách cao su đòn ngang càng A.
Tiếng cọt kẹt, két két	Leo vỉa hè chéo bánh, nhún xe lên xuống	Khô mỡ cao su thanh giằng chữ U, lão hóa cao su bát bèo phuộc trước.
Tiếng lạch cạch đều	Xe đứng im, đánh lái chết sang hai bên	Mòn răng trục vít thước lái, rotuyn lái ngoài chờn ren, gãy bi bát bèo.
Tiếng u u, o o	Xe chạy tốc độ trên 60km/h, tiếng rào dội lên	Rỗ mặt bi moay-ơ (bạc đạn bánh xe) do nước vào hoặc khô mỡ bò.
Tiếng rít kim loại chói tai	Đạp nhè nhẹ chân phanh khi rà xe	Má phanh mòn trơ tới tấm thép báo mòn, kẹt ắc phanh làm bó cùm heo.

3. Top 4 pan bệnh gầm thường gặp nhất ở xưởng

3.1. Rơ ổ khớp rotuyn lái và rotuyn cân bằng

Rotuyn là khớp cầu chịu lực vặn xoắn nhiều nhất dưới gầm. Tuổi thọ của nó phụ thuộc hoàn toàn vào cái chụp bụi cao su. Khi chụp rách, cát chui vào cọ xát như giấy nháp làm xước viên bi ngỗng. Anh em kích bánh xe lên hẫng khỏi mặt đất, dùng tay lắc ngang bánh ở góc 3h – 9h, nếu thấy bánh sượng lỏng và phát tiếng cạch cạch ở trục lái thì đích thị là rơ rotuyn lái ngoài. Còn rotuyn cân bằng thì cầm tay lắc mạnh dọc thân tăm, nếu nó dão trượt lên xuống là phải thay mớ.

3.2. Lão hóa và rách đứt cao su càng A

Càng A là khung xương đỡ bánh xe. Hai đầu càng chốt vào xát-xi bằng các cục cao su ép chặt. Đi đường xóc nhiều, tải nặng, tầm 7-10 vạn km là cao su bắt đầu chai cứng, nứt chân chim. Nặng hơn là đứt lìa phần lõi sắt bên trong. Lúc này kim loại của càng A đập trực tiếp vào tai gầm sinh ra tiếng kêu gắt. Khi tháo càng A ra ép lại cao su mới, anh em phải nhớ đánh dấu chiều rãnh cao su, lắp ngược chiều là chạy vài bữa vặn xe lại đứt phựt ngay.

3.3. Chảy dầu ty giảm xóc và gãy lò xo

Phuộc nhún (giảm xóc) làm nhiệm vụ ghì lò xo lại, không cho xe nảy tưng tưng. Khi phớt cản dầu ở cổ ty bị xước do bụi bẩn, dầu thủy lực rỉ ra ướt đẫm vỏ phuộc. Phuộc cạn dầu sẽ mất áp suất nén. Đi qua hố sâu, bánh xe rớt xuống kéo tuột ty phuộc đập kịch sàn tạo tiếng “khục” rất xót ruột. Nhiều trường hợp mục luôn cả cao su tăm bông chống kịch, anh em vớt phuộc ra phải tư vấn khách thay luôn nguyên bộ cho đồng bộ.

3.4. Khô mỡ ắc phanh và lỏng phe gài má phanh

Nhiều khi xe đi qua đường gạch xóc nhẹ nghe tiếng leng keng như mâm nhôm rớt, nhưng rà nhẹ chân phanh lại im lìm. Pan này 90% là do lỏng phe gài má phanh hoặc mỡ ở hai cây ắc phanh heo cái bị khô quánh lại, làm cùm phanh rơ lỏng cọ xát vào đĩa. Bệnh này tháo lốp ra, xịt RP7 vệ sinh sạch hốc phanh, bôi lại mỡ chịu nhiệt chuyên dụng vào ắc phanh là êm ru.

4. Quy trình xử lý từng bước cho thợ máy

Làm gầm không lười được, phải làm kỹ từng bước để cô lập tiếng kêu. Anh em cứ bám sát 4 bước thực chiến sau:

Bước 1: Chạy thử và ép gầm. Lên xe đi cùng chủ xe, chọn đoạn đường vắng có ổ gà hoặc gờ giảm tốc. Tắt sạch nhạc, hạ kính cửa sổ. Cho xe lội qua gờ bằng từng bánh một (trái trước, phải trước rồi đến bánh sau) để xác định xem tiếng kêu phát ra từ góc nào.

Bước 2: Nâng hẫng gầm kiểm tra chụp bụi. Đưa xe vào cầu nâng 2 trụ, nhấc hẫng 4 bánh lên. Dùng đèn pin soi dọc các cây thước lái, chụp láp, cổ phuộc và gầm máy xem có chỗ nào ướt dầu mỡ hay rách cao su lòi sắt ra không.

Bước 3: Lắc bánh và dùng xà beng nạy chèn. Một người ôm bánh lắc dọc (12h – 6h) xem bi moay-ơ có rơ không. Lắc ngang (3h – 9h) soi dàn rotuyn lái. Tiếp đó dùng cây xà beng dẹt tì chèn vào các khe đệm cao su càng A, nạy mạnh. Nếu mép cao su xộc xệch bung ra, khe hở loét lớn thì báo giá khách hạ càng làm ngay.

Bước 4: Tháo dỡ và siết ốc tiêu chuẩn. Ốc gầm dính bùn nước hay bị gỉ cứng đầu, anh em xịt dưỡng tháo gỉ chờ 10 phút hãy bắn. Tuyệt đối không dùng mỏ lết vặn bậy bạ làm toét đầu vít. Khi lắp đồ mới xong, xe đang lơ lửng trên cầu chỉ gá ốc hờ. Phải hạ bánh chạm đất, cho hệ thống treo chịu tải rồi mới dùng cờ lê lực siết cứng, tránh làm xoắn rách cao su gầm vừa thay.

5. Lưu ý khi làm gầm và bài toán đồ nghề

Đồ dưới gầm ô tô con thường nhỏ, khít và rất dễ móp méo nếu thợ làm ẩu. Nhiều anh em thợ phụ lười lấy vam, nhổ rotuyn ra khỏi ngàm cứ vác búa sắt giã ầm ầm vào tai lái. Đóng kiểu này xui xui vỡ luôn củ táo hoặc cong ty thước lái, đền ốm đòn.

Làm nghề thời nay đồ đạc phải chuẩn chỉ. Để móc cụm rotuyn nhàn hạ, anh em cứ sắm bộ dụng cụ sửa chữa gầm xe. Kẹp ngón vam vào viền cao su, bắn súng tạch tạch vài vòng là củ táo nhảy ra cái “cạch”, êm ái mà không làm xước rotuyn xịn của xe.

Khi tháo phuộc nhún để thay bát bèo, bắt buộc phải kẹp cảo cơ khí hai bên lò xo ép chùng xuống rồi mới vặn đai ốc ty phuộc. Lò xo xe con nén lực rất căng, vặn sống ốc ty mâm phuộc giật ngược văng vào mặt là mất nghề như chơi. Với xưởng chật chưa có cầu nâng, anh em dùng kích cá sấu đội gầm lên thì luôn nhớ phải chèn ngay đôi mễ kê chết vào bệ xát-xi rồi mới chui gầm. Tuyệt đối không giao tính mạng cho một con đội thủy lực duy nhất.

Đọc tiếp trong cụm này

Câu hỏi thường gặp

Tại sao xe chạy gờ giảm tốc lại phát ra tiếng lụp cụp dưới gầm?

Tiếng lụp cụp này chủ yếu do rotuyn cân bằng bị rơ ngỗng hoặc cao su đệm thanh giằng bị ải vỡ. Khi bánh xe lên xuống gờ xóc, lực đẩy không được cao su triệt tiêu mà đập kim loại thẳng vào nhau sinh ra tiếng gõ.

Thay càng A, rotuyn lái xong có phải đi cân chỉnh chụm không?

Đây là việc bắt buộc anh em nhé. Chỉ cần nới ốc camber hoặc tháo rotuyn lái ra là góc đặt bánh xe đã sai lệch. Phải lên máy cân chỉnh độ chụm bánh xe căn lại thông số về mo, nếu không khách chạy vài bữa là xỉa lái, ăn mòn vát một bên lốp ngay.

Ty phuộc nhún rỉ mồ hôi dầu có cần thay ngay chưa?

Nếu soi đèn thấy cổ ty chỉ rỉ màng mồ hôi mỏng, nhún xe thử vẫn ghì êm thì anh em vệ sinh sạch rồi bảo khách theo dõi thêm. Nhưng nếu dầu chảy thành dòng ướt đẫm vỏ phuộc, xe chạy bồng bềnh như đi thuyền thì ty đã chết hẳn áp suất, phải thay mới.

Tiếng kêu hệ thống gầm có tự hết khi đi đường nhựa phẳng không?

Chắc chắn là không. Khi hệ thống cơ khí đã mòn rơ hoặc rách cao su, bệnh chỉ có nặng thêm chứ không thể tự lành. Chạy đường phẳng nhẵn tiếng ồn có thể lẩn đi một chút, nhưng cứ vào đường xấu là lại kêu réo ầm ĩ, để lâu còn phá hỏng lây sang các chi tiết treo khác.