Bắt bệnh điều hòa đóng băng dàn lạnh do kẹt van tiết lưu

Nội dung chính của bài viết

Mục lục bài viết

Bắt bệnh điều hòa đóng băng dàn lạnh do kẹt van tiết lưu

Trưa hè nắng vỡ đầu, khách đánh con Kia Morning vào xưởng than thở: “Em đi lúc đầu mát rượi, tầm 30 phút sau thì gió lờ lờ bưng bưng, tắt AC đi một lúc bật lại thì lại buốt”. Anh em thò tay vào cửa gió thấy gió yếu hẳn, mở nắp capo lên sờ ống về (ống to) lạnh toát, bám đầy tuyết trắng xóa từ vách máy tới tận lốc. Đây đúng bệnh điều hòa đóng băng dàn lạnh kinh điển ở xe con. Rất nhiều anh em thợ mới va vấp thường phán ngay là thiếu gas, đè ra nạp thêm vào lại càng dở, xe chạy lốc ì ạch rần rần máy. Cùng mổ xẻ xem gốc rễ do đâu, do kẹt nghẹt van tiết lưu hay do cảm biến ngắt lạnh tèo, để trị dứt điểm pan bệnh khoai này cho khách.

Điều hòa đóng băng dàn lạnh là gì và nguyên lý gây bệnh

Điều hòa đóng băng dàn lạnh là hiện tượng hơi ẩm trong không khí ngưng tụ và đóng thành một tảng băng dày đặc bao kín các cánh tản nhiệt nhôm của evaporator, làm chặn đứng hoàn toàn luồng gió từ quạt lồng sóc thổi vào cabin. Anh em cứ hình dung dàn lạnh bị bịt kín băng thì quạt gió thổi có mạnh đến mấy cũng không chui lọt qua được khe hẹp tản nhiệt. Đó là lý do khách kêu bật quạt số 4 gió vẫn yếu xìu.

Nguyên lý cốt lõi của bệnh này là nhiệt độ sôi của môi chất lạnh (gas R134a hoặc R1234yf) sau khi đi qua van tiết lưu bị tụt xuống quá thấp, dưới mức 0°C. Ở xe con bình thường, nhiệt độ giàn lạnh duy trì ở khoảng 1-4°C là đẹp. Khi vòng tuần hoàn gas gặp biến cố như nghẹt đường ống, mở hẹp van hoặc lốc chạy cày cả ngày không nghỉ, băng tuyết sẽ hình thành. Càng chạy lâu, lớp băng càng dày đặc, thậm chí đóng đá ngược dọc theo đường ống áp thấp ra tận lốc lạnh ngoài khoang máy.

Bảng thông số áp suất chẩn đoán bệnh van tiết lưu

Để bắt chính xác bệnh kẹt van tiết lưu sinh ra đóng băng, anh em bắt buộc phải cắm đồng hồ đo áp suất. Không đoán mò. Bảng thông số dưới đây áp dụng cho đa số dòng xe du lịch chạy gas R134a ở chế độ ga găng-ti (nhạc không tải), quạt gió bật số max, nhiệt độ môi trường quanh 30-35°C.

Trạng thái xe	Đồng hồ Xanh (Áp thấp – LP)	Đồng hồ Đỏ (Áp cao – HP)	Kết luận / Nguyên nhân
Hệ thống hoạt động chuẩn	30 – 40 psi	150 – 200 psi	Gas đầy đủ, van mở tốt, tản nhiệt tốt.
Gió ra yếu, ống có tuyết	Tụt sâu: 10 – 15 psi (hoặc về 0 âm áp)	Bình thường hoặc hơi thấp: 130 – 150 psi	Kẹt nghẹt van tiết lưu (mở quá hẹp) hoặc tắc phin lọc.
Ống đóng đá, lốc chạy liên tục	20 – 25 psi	150 – 200 psi	Lỗi cảm biến ngắt lạnh dàn (Thermostat chết).
Kém lạnh, sương bám nhẹ	Tụt về 15 – 20 psi	Tụt thấp: 100 – 120 psi	Thiếu gas trầm trọng, cần tìm lỗ rò rỉ.

Top 3 nguyên nhân cốt lõi gây đóng đá dàn lạnh

Bắt đúng bệnh mới kê đúng thuốc. Anh em kiểm tra kĩ 3 nguyên nhân hay gặp nhất dưới đây, tránh thay đồ oan cho khách.

Kẹt nghẹt van tiết lưu (Expansion Valve)

Khi van tiết lưu bị kẹt ở trạng thái mở quá nhỏ, lượng gas lỏng phun vào dàn lạnh bị bóp nghẹt. Áp suất trong dàn tụt thảm hại, kéo theo nhiệt độ sôi của gas rớt xuống âm độ. Đa số nguyên nhân kẹt van là do hệ thống bẩn, lốc kém sinh ra mạt nhôm hoặc dầu lạnh bị cháy đen tạt thẳng lên lưới lọc của van. Một số dòng xe dùng lốc đít biến thiên (Kia Cerato, Hyundai Tucson) rất hay bị rơ tay biên lốc cày ra mạt, bít kín cụm van này.

Chết cảm biến nhiệt độ ngắt lạnh (Thermostat)

Cảm biến nhiệt độ (thermistor) cắm rễ vào dàn lạnh để đo nhiệt. Bình thường nhiệt xuống 1-2 độ là nó phải báo hộp ECU cắt ly hợp từ của lốc, hoặc điều khiển van đít lốc nhả hành trình piston về mức 0 để xả đá. Nhưng khi cảm biến chết, nó báo sai giá trị (ví dụ thực tế 0 độ nhưng nó báo 15 độ). Lúc này hộp ECU ngu ngơ bắt lốc cày cả ngày đêm. Hậu quả là đóng thành tảng băng lớn sau chặng đường dài.

Thiếu gas và hệ thống quạt gió bị bít tắc

Lọc gió cabin quá bẩn, hoặc mô tơ quạt lồng sóc chết chổi than chạy lờ đờ khiến lượng nhiệt nóng từ không khí thổi qua tản nhiệt quá ít, không đủ làm bốc hơi hết gas lạnh. Lúc này gas dư làm nhiệt độ trên ống hạ thấp bất thường. Kết hợp với việc thiếu gas nhẹ làm thay đổi dải áp suất phun, băng tuyết sẽ bắt đầu bám từ các co ống chữ U trên dàn lạnh.

Quy trình xử lý pan bệnh từng bước chắc tay

Làm điện lạnh ô tô kỵ nhất là làm mò mẫm. Anh em cứ ốp đúng quy trình 4 bước sau, đảm bảo dứt điểm bệnh, giao xe cho khách chạy đường vạn dặm không phải quay đầu.

Bước 1: Đo áp suất và bắt bệnh trực quan

Chui gầm, cắm hai đường ống áp cao áp thấp vào xe. Cho máy nổ, bật AC max. Theo dõi kim đồng hồ áp thấp. Nếu kim chúi mũi dần về mức 10 psi, dạp ga gắt kim rớt xuống chân không (âm áp), thì 100% kẹt nghẹt van tiết lưu. Anh em có thể xem lại chi tiết cách hướng dẫn đọc thông số đồng hồ áp suất gas để phán bệnh tự tin hơn.

Bước 2: Test mạch điện và cảm biến dàn

Nếu áp suất vẫn ở ngưỡng 25-30 psi mà lốc không chịu ngắt khi gắt lạnh, anh em rút rắc cắm lốc ly hợp từ ra. Cắm máy chẩn đoán vào cổng OBD2, đọc Live Data xem nhiệt độ Evaporator Temp đang báo bao nhiêu. Nếu xe đang buốt cóng bám tuyết mà máy báo 20 độ C, thì lôi ngay con cảm biến ngắt lạnh ở vách táp lô ra thay. Xe có chức năng tự động thì kiểm tra thêm cảm biến nắng và cảm biến nhiệt độ ngoài trời.

Bước 3: Tháo lắp van tiết lưu và súc rửa hệ thống

Nghẹt van thì phải tháo thay. Nhớ dùng máy thu hồi gas sạch sẽ, không xả thẳng ra môi trường. Rút cụm van tiết lưu (thường nằm sát vách ngăn khoang máy, dưới chân cần gạt mưa). Lúc tháo van ra, rọi đèn pin soi kĩ lưới lọc. Đầy mạt nhôm đen xì thì xin chia buồn, lốc đã mòn. Bắt buộc anh em phải dùng bình xịt súc rửa chuyên dụng kết hợp khí nén áp lực xịt sạch toàn bộ giàn nóng, đường ống và giàn lạnh trước khi lắp van mới.

Bước 4: Hút chân không sâu và nạp định lượng

Thay van, lắp lốc xong xuôi. Phải cắm máy hút chân không chạy ít nhất 15-20 phút để rút kiệt hơi ẩm trong hệ thống, nếu không nước sót lại sẽ lại tiếp tục làm nghẹt ngã ba van tiết lưu. Sau đó châm thêm 30-50ml dầu lạnh loại xịn, nạp gas R134a đúng gram theo thông số dán trên nắp capo (thường từ 450g đến 600g tùy xe Vios hay CX-5). Đừng nạp áng chừng. Anh em tham khảo thêm cẩm nang chẩn đoán pan bệnh điều hòa ô tô con để nắm vững quy trình nạp.

Lưu ý khi làm nghề và chọn đồ nghề xưởng

Làm lạnh xe con khoai nhất là khâu tháo táp lô thay dàn lạnh hoặc van tiết lưu bên trong. Gặp xe ốc gỉ cứng đầu, ốc nhựa ải mủn, anh em tháo không khéo là toét đầu vít, gãy lẫy ngàm táp lô đền ốm tiền.

Nên đầu tư các bộ dụng cụ nậy nhựa tháo nội thất chuẩn, sắm mễ kê lót sàn đàng hoàng để tránh làm trầy xước xe khách. Với đường ống gas, phải có bộ cờ lê xẻ rãnh để siết ecu không bị chờn ren, giật ngược. Xưởng nào làm chuyên điện lạnh thì nên sắm một bộ đo kiểm chuẩn trong danh mục dụng cụ sửa chữa điện – điều hòa, cộng thêm một con máy nạp ga tự động có chức năng tự súc rửa, hút nạp định lượng. Khách nhìn xưởng máy móc đàng hoàng họ giao xe mới yên tâm.

Xưởng đang thiếu món nào trong bài, anh em ghé cửa hàng Alotools xem đủ các dòng máy.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao thiếu gas lại gây ra tình trạng điều hòa đóng băng dàn lạnh?

Khá ngược đời vì anh em nghĩ thiếu gas thì chỉ kém mát. Nhưng khi gas thiếu ở một ngưỡng nhất định, áp suất đường hồi (áp thấp) bị tụt sâu. Theo đặc tính nhiệt động lực học, áp suất giảm kéo theo nhiệt độ chớp cháy/nhiệt độ sôi của gas giảm mạnh xuống dưới 0°C ngay khi rời khỏi van tiết lưu. Độ ẩm trong luồng khí đi qua dàn lạnh gặp mức nhiệt âm này sẽ ngưng tụ và đóng băng ngay lập tức.

2. Xe chạy lốc biến thiên (lốc đít) có dễ bị kẹt van tiết lưu không?

Rất hay bị. Lốc biến thiên hoạt động bằng cách thay đổi độ nghiêng của đĩa cam bên trong thông qua van đít lốc điều khiển điện tử (PWM). Khi dầu lạnh hết hạn biến chất, các xi lanh và đĩa nghiêng bị xước rơ sẽ sản sinh ra một lượng mạt nhôm liti. Đống mạt này bơm tuần hoàn và mắc kẹt tại lưới lọc siêu nhỏ của van tiết lưu, làm tắc nghẽn hoàn toàn đường truyền gas.

3. Đang chạy cao tốc mà bị đóng băng chặn hết gió thì xử lý tạm thế nào?

Anh em hướng dẫn khách tắt ngay nút công tắc AC, nhưng vẫn để quạt gió bật ở mức to nhất và lấy gió ngoài. Mục đích là hút hơi nóng tự nhiên từ môi trường đẩy qua tản nhiệt dàn lạnh để xả đá (rã đông). Tầm 15-20 phút sau, khi băng tan hết, gió sẽ ùa ra cửa gió mạnh trở lại. Lúc này dặn khách thi thoảng mới bật AC vài phút cho mát rồi lại tắt để lết về xưởng.

4. Súc rửa đường ống bằng khí nén trần có sạch được mạt lốc không?

Chắc chắn là không. Khí nén từ bình hơi xưởng thường lẫn cả nước và dầu tạp, xịt vào hệ thống chỉ làm mọi thứ tệ đi. Muốn thổi bay mạt nhôm kẹt trong các ống mao dẫn của dàn nóng và van tiết lưu, anh em phải dùng hóa chất súc rửa điều hòa R141b chuyên dụng ngâm cho rã cặn. Sau đó dùng khí Nitơ áp lực cao thổi đuổi đẩy hóa chất ra ngoài, hệ thống mới trắng sạch tinh tươm được.