Bắt pan trượt côn AT bằng đồng hồ đo áp suất đường dầu

Khách đánh xe vào xưởng mặt hầm hầm, than phiền đạp ga máy gầm gừ nhưng xe không vọt, sáng ra lùi dốc hầm chung cư lết không nổi. Nhiều anh em thợ mới bắt bệnh theo thói quen, vội vàng cẩu máy hạ số bổ vỉ ngay lập tức, tới lúc thay đủ thứ đồ ráp lên vẫn bị y chang. Thực tế việc đầu tiên và sống còn nhất phải làm ở tình huống này là cắm đồng hồ đo áp suất đường dầu để kiểm tra lực ép lá bố, lá thép bên trong. Bài này tôi sẽ chỉ anh em cách đo áp suất hộp số AT xe con chuẩn chỉ, chốt hạ nhanh bệnh mòn bố hay do kẹt solenoid hụt áp, tránh làm mò đền tiền oan.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Cẩm nang pan bệnh hộp số tự động xe con: Giật số, trượt côn.

1. Đồng hồ đo áp suất đường dầu hộp số AT là gì?

Khi hộp số có biểu hiện trượt côn, giật số, việc cắm máy đọc lỗi đôi khi không báo mã lỗi (DTC) rõ ràng hoặc chỉ báo lỗi chung chung. Lúc này, thiết bị cơ học như đồng hồ đo áp suất đường dầu là công cụ bắt buộc phải có để soi tận gốc hệ thống thủy lực. Bộ đồ nghề này bao gồm một mặt đồng hồ cơ học độ bền cao, thang đo thường thiết kế lên đến 300 psi hoặc 400 psi để chịu được áp lực cực lớn ở dải tay số lùi.

Đi kèm với mặt đồng hồ là một sợi dây tuy ô chịu nhiệt, chịu áp lực dài khoảng 1.5 đến 2 mét, giúp anh em luồn dây từ gầm xe lên tận cabin để dễ quan sát khi đạp ga. Kèm theo đó là chùm cút nối ren bằng đồng thau với đủ các bước ren to nhỏ khác nhau, dùng để xoáy vừa khít vào các cổng đo (Line pressure test port) nằm rải rác trên thân hộp số.

Việc đo áp cơ học này phản ánh chính xác tình trạng sức khỏe của bơm dầu, độ kín của các sim phớt cụm pít tông ép. Kết hợp quy trình đo này cùng với bước xem Data Live hộp TCM, xưởng sẽ chẩn đoán khoanh vùng cực chuẩn pan bệnh đang nằm ở phần điện (van điện từ mở sai) hay phần cơ khí (lọt áp, mòn bố).

2. Bảng thông số áp suất dầu hộp số tự động tham khảo

Mỗi dòng xe con (từ Kia Morning, Toyota Vios cho tới Mazda 3, Honda City) đều có một dải áp suất tiêu chuẩn do nhà máy quy định. Anh em thợ cày nghề bắt buộc phải tra phần mềm cẩm nang sửa chữa (như AllData, Mitchell) của đúng đời xe để có số liệu chính xác. Tuy nhiên, bảng thông số dưới đây là dải tham khảo nền tảng cho phần lớn các dòng xe du lịch cỡ nhỏ và vừa hiện nay:

Trạng thái hoạt động	Vị trí cần số	Áp suất tiêu chuẩn (psi)
Cầm chừng (Idle)	P, N	50 – 65 psi
Cầm chừng (Idle)	D, R	60 – 85 psi
Ép ga (Stall test)	D	150 – 200 psi
Ép ga (Stall test)	R	200 – 300 psi

Nhìn vào bảng trên, anh em thấy ngay dải số lùi (R) luôn đòi hỏi áp lực dầu cao gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi dải số tiến (D). Do đó, khi bơm dầu bắt đầu yếu hoặc phớt bao kín bị chai rách, số lùi thường là tay số đầu tiên có hiện tượng trượt côn, lết bố do không đủ lực ép.

3. Top 4 pan bệnh trượt côn hộp số AT thường gặp

Cài số D đạp ga xe giật cục, không bám

Bệnh này xưởng gặp cày cả ngày. Khách vào phàn nàn xe đi có đà một lúc mới sang số được, khi đề ba vòng tua máy lên vọt rất cao mà xe ì ạch bò đi từng mét. Đây là dấu hiệu cơ bản cho thấy bề mặt lá bố và lá thép trong bô côn số tiến đã bị mòn nhẵn. Khi áp suất dầu đẩy pít tông ép lốc bố, do vật liệu ma sát bị lết, không còn độ bám dính nên sinh ra trượt.

Mất số lùi (R) hoặc lùi dốc cực yếu

Xe tiến đi chợ bình thường nhưng cài R để lùi vào bãi thì xe đứng im, hoặc phải mớm ga thật mạnh xe mới giật lùi được một đoạn. Như đã phân tích ở bảng thông số, côn số lùi yêu cầu áp suất dầu rất cao. Nếu bơm dầu hộp số yếu, hoặc sim chỉ pít tông số lùi bị nứt rách, áp dầu sẽ tụt luồn qua lỗ xả, ép không chặt lá bố khiến xe mất số lùi.

Chuyển số sượng, vòng tua òa lên trước khi nhảy số

Hiện tượng vòng tua máy đột ngột vọt lên cao rồi xe mới giật khục sang số (tiếng thợ hay gọi là òa ga nhảy số). Nguyên nhân sâu xa thường là van điều áp (solenoid) mở chậm hoặc kẹt, làm áp dầu tới cụm ly hợp bị trễ nhịp. Lúc này bố và thép cọ xát bốc sinh nhiệt cháy khét lẹt, làm dầu hộp số thoái hóa chuyển màu đen đặc, có mùi khét đặc trưng.

Sôi dầu hộp số, trào bọt qua ống thở

Khi lá bố bị trượt liên tục do thiếu áp dầu, ma sát sinh ra nhiệt lượng khổng lồ vượt quá khả năng làm mát của két tản nhiệt. Dầu ATF bị nấu sôi, mất hết đặc tính bôi trơn, tạo bọt sùi trào ngược ra ngoài lỗ thông hơi hộp số. Pan này nếu chạy cố thêm vài chục cây số chắc chắn sẽ vỡ nát cụm bánh răng hành tinh bên trong.

4. Quy trình đo áp suất đường dầu bắt bệnh trượt côn

Để bắt chính xác lỗi do thủy lực hay do cơ khí, anh em tiến hành đo áp theo trình tự sau, cẩn thận từng bước vì lúc ép ga lực máy rất lớn.

Bước 1: Đưa xe vào khoang phẳng. Dùng kích cá sấu đội lốp xe lên, kê bộ mễ kê chân voi thật chắc chắn dưới hai dầm chịu lực. Chui gầm soi đèn tìm con ốc bịt cổng đo áp suất chính (Line Pressure Port) thường nằm ngay trên sườn vỏ hộp số, gần khu vực vỉ van.
Bước 2: Lót khay hứng dầu ở dưới. Dùng cờ lê hoặc tay vặn tuýp tháo con ốc bịt ra. Chọn cút nối ren phù hợp trong hộp thiết bị vặn chặt vào lỗ đo. Nối dây dẫn đồng hồ vào cút ren, kéo dây luồn lên khoang máy và vòng qua kính lái, tuyệt đối không để dây vướng vào quạt tản nhiệt hay dây curoa.
Bước 3: Hạ xe xuống chạm đất, rút mễ kê ra. Đề nổ máy cho dầu hộp số tuần hoàn nóng lên đạt nhiệt độ làm việc (khoảng 70 – 80 độ C). Kéo căng phanh tay, chèn cục căn lốp ở cả 4 bánh cho an toàn.
Bước 4: Thợ phụ hoặc chính thợ chính ngồi trong cabin, chân trái đạp chết phanh chân không buông. Gạt cần số lần lượt qua các vị trí P, R, N, D và đọc chỉ số ở chế độ cầm chừng.
Bước 5: Thực hiện bài test ép ga (Stall test) – chân trái giữ chặt phanh chân, chân phải đạp lút ga dứt khoát trong vòng tối đa 3 giây ở tay số D và R để xem kim đồng hồ bung lên được mức áp tối đa là bao nhiêu. Ghi chép lại so sánh với bảng thông số gốc.

Đối với các gara đang muốn nâng cấp dịch vụ chuẩn chỉ, anh em nên dạo qua danh mục thiết bị đo kiểm garage để sắm đủ bộ đo áp này, tránh làm việc theo cảm tính.

5. Lưu ý khi cắm đồng hồ và đọc kết quả

Bài test ép ga (Stall test) sinh nhiệt cưỡng bức rất nhanh và tạo tải cực lớn lên biến mô. Anh em tuyệt đối không giữ ga ép quá 5 giây, nếu giữ lâu sẽ làm sôi dầu và cháy lá bố ngay lập tức. Sau mỗi lần ép, phải nhả về N chạy không tải 2 phút để làm mát dầu rồi mới test tay số tiếp theo. Cấm người đứng trước hoặc sau xe trong lúc đang đạp ga ép số.

Đọc kết quả kim đồng hồ phải thật tinh tế: nếu kim rung bần bật liên tục, có thể lọc dầu bị tắc bẩn làm bơm bị e, hút lẫn bọt khí. Nếu áp suất nổ cầm chừng thấp ở mọi tay số, khả năng cao lúp bê bơm dầu đã mòn xước. Khi mọi chỉ số đo được đều chuẩn nhưng xe vẫn lết ì ạch, 90% cụm ly hợp đã cháy rụi vật liệu ma sát, phải hạ số bổ ra thay bộ côn mới. Ngoài ra, sau khi sửa xong phần cơ khí bên trong, để dọn sạch mạt kim loại còn kẹt trong biến mô và két làm mát, xưởng nên dùng máy thay dầu hộp số tự động tuần hoàn để ép đẩy 100% dầu cũ ra ngoài.

Toàn bộ dụng cụ nhắc trong bài đều có sẵn ở thiết bị gara Alotools, anh em cần tư vấn cứ nhắn.

Câu hỏi thường gặp

Đo áp suất đường dầu thấp là do đâu?

Có rất nhiều nguyên nhân làm tụt áp bên trong hộp số. Phổ biến nhất là bơm dầu mòn mẻ bánh răng, rách hoặc chai cứng gioăng chỉ cao su cụm pít tông ép, tắc nghẽn lưới lọc đáy các te. Ngoài ra, van điều áp chính trong vỉ van bị kẹt hoặc xước lỗ van cũng làm dầu bị xả tràn về các te, không ép được lá bố.

Bơm dầu hộp số AT kêu o o có phải do thiếu áp không?

Đúng như vậy, đây là triệu chứng cực kỳ điển hình. Tiếng kêu o o thay đổi nhịp theo vòng tua máy thường do bơm dầu bị e, hút phải bọt khí vì thiếu hụt dầu, hoặc do lọc dầu quá bẩn làm nghẽn đường ống hút. Khi đó cắm đồng hồ vào sẽ thấy kim rung giật liên tục không đứng im.

Cổng test áp suất trên vỏ hộp số nằm ở vị trí nào?

Mỗi hãng xe thiết kế một kiểu, không xe nào giống xe nào. Trên hộp số dọc của xe cầu sau thường nằm hai bên hông. Hộp số ngang của xe cầu trước hay giấu gần nắp che vỉ van hoặc phía sau đuôi gần cây láp. Thợ phải mở phần mềm AllData, Mitchell để tra chính xác sơ đồ vị trí các lỗ đo.

Đồng hồ đo báo áp suất đủ nhưng xe vẫn trượt côn là sao?

Khi áp dầu tới pít tông ép báo đủ lực căng nhưng xe đạp ga không vọt, chứng tỏ bề mặt lá bố và lá thép bên trong lốc côn đã nhẵn thín hoặc cháy đen cạo ra mạt. Lực ép thủy lực có đủ nhưng độ ma sát cơ khí không còn, sinh ra trượt. Trường hợp này bắt buộc anh em phải cẩu máy rã hộp số thay bộ côn mới.