Bó thắng lốc kê xe tải Thaco Auman: Cách bắt pan và xử lý

Chiếc xe tải nặng Thaco Auman vừa lết vào sân xưởng trong tình trạng tăng bua nóng ran, khét lẹt mùi bố thắng, tài xế mặt mày bơ phờ than thở xe cứ vào số nhả phanh tay là lặc lè kéo lê bánh sau. Chui xuống gầm nghe ngóng, tiếng xì hơi phì phì phát ra liên tục từ cụm van chia phanh phía sau dầm cầu. Bệnh bó thắng lốc kê xe tải Thaco Auman là pan kinh điển của dòng xe phanh hơi lốc kê khi hệ thống khí nén bị tụt áp hoặc van phân phối kẹt cặn bẩn, khiến lò xo trong bầu tích năng bung ra ép chặt má phanh vào tang trống.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Cẩm nang bảo dưỡng gầm máy xe tải Thaco Ollin Auman Forland.

Nội dung chính của bài viết

Mục lục bài viết

Bó thắng lốc kê xe tải Thaco Auman là gì và sơ đồ cấp khí nén

Bó thắng lốc kê xe tải Thaco Auman là tình trạng áp lực khí nén trong khoang phanh dừng của bầu lốc kê không đủ thắng lực đẩy của lò xo tích năng, khiến cơ cấu phanh luôn ở trạng thái ép chặt vào tăng bua dù tài xế đã nhả tay phanh lốc kê trên cabin. Trong hệ thống phanh hơi xe tải nặng, đường khí nén chia làm hai nhánh độc lập: nhánh phanh chính phục vụ phanh chân và nhánh phanh dừng tích năng (phanh lốc kê) luôn cần áp suất khí nén từ 6,5 bar đến 8 bar để nén cứng lò xo lại trong suốt quá trình xe chạy trên đường.

Khí nén từ máy nén khí đi qua bình lọc sấy, nạp vào các bình tích khí nén sơ cấp và thứ cấp qua van bảo vệ bốn ngả. Khi tài xế hạ phanh tay lốc kê, van điều khiển phanh tay mở cho luồng khí nén áp suất cao chạy thẳng qua van xả nhanh và van rơ-le (van chia) phía sau dầm cầu, cấp thẳng vào cửa số 12 của bầu phanh lốc kê để nén lò xo giải phóng bánh xe. Nếu bất kỳ mắt xích nào trên đường cấp khí bị xì rò, rách màng cao su bầu phanh, hoặc van chia bị kẹt đường xả, áp suất giữ lò xo tụt dưới ngưỡng cho phép khiến lò xo bung ra ghì chặt bố thắng ngay lập tức. Sau khi anh em bảo dưỡng thay thế các chi tiết phanh, cần kết hợp quy trình bảo dưỡng gầm xe ben Thaco để xả cặn nước đáy bình hơi, tránh làm hỏng các van khí nén mới thay.

Bảng tra cứu áp suất chuẩn và nguyên nhân bó thắng lốc kê

Bảng thông số kiểm tra áp suất khí nén tiêu chuẩn giúp anh em thợ chẩn đoán chính xác vị trí mất áp gây bó phanh xe tải Thaco Auman.

Vị trí đo kiểm	Áp suất tiêu chuẩn	Triệu chứng tụt áp	Nguyên nhân thực tế tại xưởng
Bình tích khí nén tổng	7,5 – 8,5 bar	Đồng hồ cabin dưới 6 bar, còi báo động	Bơm hơi mòn séc măng, hở van điều áp, rò đường ống chính
Đường cấp phanh lốc kê (cửa 12 bầu phanh)	6,8 – 8,0 bar	Dưới 5,5 bar, bánh xe sau bị ghì chặt	Rách màng bầu phanh, rò rỉ rơ le phanh dừng, gãy ống hơi
Cửa xả van chia phanh (van rơ-le)	0 bar (khi nhả phanh tay)	Có khí xì liên tục ra lỗ xả đáy	Hỏng gioăng cao su, kẹt ty van rơ-le do cặn bẩn, lòn khí ngược từ bầu lốc kê
Hành trình ti đẩy bầu phanh	35 – 45 mm	Ti thò dài quá 50 mm, chạm cùm phanh	Mòn má phanh quá mức, kẹt cóc phanh tự động, chờn ren ốc căn

Top 3 pan bệnh bó thắng lốc kê xe tải Thaco Auman thường gặp

Hệ thống phanh hơi xe tải Thaco Auman khi vận hành tải nặng thường phát sinh 3 sự cố then chốt làm xe lết bánh hoặc xì hơi liên tục dưới gầm.

1. Kẹt ty van chia phanh rò rỉ khí nén ra lỗ xả

Hiện tượng này nhận biết rất rõ khi vừa nhả phanh tay là khí nén xì xối xả ra miệng xả đáy của van chia phanh (van rơ-le gầm sau) nhưng bánh xe vẫn khóa cứng. Nguyên nhân do mạt nhôm, rỉ sét và nước ngưng từ bình hơi lâu ngày không xả đi vào buồng van làm rách gioăng tròn cao su, hoặc lò xo hồi vị ty van bị gãy khiến cửa xả không đóng kín. Khi lỗ xả mở thông ra ngoài, áp suất cấp đến bầu lốc kê bị thất thoát toàn bộ khiến má phanh không thể nhả.

2. Rách màng cao su khoang tích năng bầu phanh lốc kê

Khi màng phanh lốc kê bị lão hóa hoặc nứt rách do làm việc cày cả ngày dưới tải trọng lớn, khí nén cấp vào để nén lò xo sẽ lòn thẳng qua khoang phanh chân rồi xì ngược về đường ống xả của van rơ-le. Pan này thường đánh lừa thợ mới vào nghề khiến anh em vội vàng tháo van chia thay mới mà bệnh vẫn y nguyên. Để phân biệt, thợ già chỉ cần gập gập từng đường ống dẫn hơi vào từng bầu phanh lốc kê hai bên cầu, bầu nào đang bị lòn khí thì tiếng xì ở van chia lập tức ngắt hẳn.

3. Kẹt trục quả đào và kẹt cơ cấu cóc phanh tự động

Áp suất khí nén đo tại cửa bầu phanh đủ 8 bar, ti đẩy đã rút hết cỡ nhưng bánh sau vẫn bó chặt tăng bua. Lúc này nguyên nhân nằm ở phần cơ khí gầm: bạc trục quả đào phanh bị cạn mỡ bò, rỉ sét bó kẹt cứng ngắc khiến guốc phanh không thu về được. Ngoài ra, cóc phanh tự động chỉnh khe hở bị trượt răng hoặc chờn ren ốc vi sai khiến má phanh ép quá sát vào lòng tang trống, sinh nhiệt dữ dội làm cháy bố thắng khi xe chạy đường dài.

Quy trình xử lý pan bó thắng lốc kê từng bước tại xưởng

Quy trình kiểm tra đòi hỏi thợ phải đo kiểm áp suất khí nén chuẩn xác trước khi tháo rã cơ cấu cơ khí phanh lốc kê dưới gầm.

Bước 1: Đo áp suất kiểm tra mạch khí nén. Chèn bánh xe an toàn, kê mễ chắc chắn dưới dầm cầu rồi cắm bộ đồng hồ đo áp suất khí nén vào đầu van chờ tại cửa cấp của bầu lốc kê. Cho nổ máy nạp đầy hơi đến khi van xả sấy hơi nhảy tách ở mức 8 bar. Gạt cần nhả phanh tay lốc kê, quan sát kim đồng hồ: nếu áp suất tại bầu lốc kê đạt từ 7 bar trở lên mà bánh vẫn bó thì xe kẹt cơ cấu cơ khí; nếu áp tụt dưới 5 bar thì kiểm tra ngay hiện tượng lòn hơi hoặc tắc nghẹt ống dẫn.
Bước 2: Xả khóa cơ khí nhả phanh khẩn cấp. Để xoay bánh xe kiểm tra độ rơ và tháo dỡ bầu phanh an toàn, thợ lắp bộ khóa tháo bầu phanh (bu lông nới cơ khí chuyên dụng) vào đuôi bầu lốc kê. Dùng cờ lê vặn siết đai ốc ren vuông của bu lông xả để kéo ép lò xo tích năng co lại bằng tay, giải phóng lực ép lên trục quả đào và làm lỏng má phanh ra khỏi tăng bua.
Bước 3: Hạ cụm tăng bua và tháo cơ cấu má phanh. Sau khi rút hết áp suất hơi và khóa lò xo bầu phanh, dùng súng xiết bu lông khí nén 1 inch bắn rời toàn bộ ốc tắc kê bánh xe và tháo rời tang trống ra ngoài. Dùng kìm móc lò xo phanh tháo guốc bố thắng, kiểm tra bề mặt tang trống xem có bị cào xước, nứt chân chim hay mòn vẹt rãnh hay không. Nếu phát hiện moay ơ lỏng rơ lắc hoặc bạc đạn gầm phát tiếng kêu rào rạo, anh em nên chuẩn bị sẵn bộ tuýp mở tán moay ơ xe tải để hạ may ơ và thay phớt mỡ bảo dưỡng tổng thể một thể.
Bước 4: Thay thế van rơ-le hoặc phục hồi cụm bầu phanh. Nếu van rơ-le bị xì, tiến hành tháo các cút nối khí, thay cụm van chia phanh mới hoặc thay ruột gioăng ty van chịu dầu. Trường hợp bầu phanh bị rách màng, thay thế bầu phanh lốc kê mới đồng bộ, tuyệt đối không dùng búa đập cạy nắp bầu phanh lốc kê khi chưa xả hết lực lò xo nén vì lò xo có lực bung cực mạnh rất nguy hiểm.
Bước 5: Căn chỉnh cóc phanh và test áp suất vận hành. Ráp lại má phanh, chỉnh ốc cóc phanh tự động để khe hở giữa má phanh và lòng tăng bua đạt chuẩn 0,4 – 0,6 mm. Lắp lại đường ống dẫn hơi, tháo bu lông nới cơ khí ra khỏi đuôi bầu lốc kê, cắm lại bộ đồng hồ đo áp suất khí nén để kiểm tra áp nhả phanh và độ kín khít của toàn bộ cút nối khi đạp phanh liên tục.

Lưu ý an toàn khi tháo lắp bầu phanh lốc kê xe tải

Lò xo tích năng bên trong khoang phanh dừng của bầu lốc kê có lực nén tương đương vài tấn hàng đè nặng, do đó tuyệt đối cấm tháo đai ốc kẹp vỏ bầu phanh nếu không dùng bu lông khóa chuyên dụng khóa chặt lò xo lại. Nhiều thợ chủ quan dùng mỏ lết gõ hoặc lấy máy cắt sắt xẻ vỏ bầu phanh cũ hỏng đã gây ra những tai nạn bật nắp cực kỳ nguy hiểm trong xưởng gầm.

Đối với việc căn chỉnh bạc và tra mỡ gầm, xưởng cần trang bị máy bơm mỡ chuyên dụng áp lực cao để bắn mỡ chịu nhiệt vào vú mỡ trục quả đào phanh và giá đỡ bầu phanh, chống kẹt rỉ tuyệt đối khi xe chạy mưa lội bùn. Đồng thời, toàn bộ hệ thống hơi truyền lực phải được cung cấp bởi nguồn khí nén khô sạch, ổn định áp lực nhờ dàn máy nén khí công nghiệp đạt chuẩn van an toàn để tránh nạp nước ngưng tụ vào đường ống phanh xe tải.

Xưởng đang thiếu món nào trong bài, anh em ghé cửa hàng Alotools xem đủ các dòng máy.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân xe tải Thaco Auman đang chạy trên đường thì bất ngờ bị bó cứng phanh sau là gì?

Hiện tượng này thường do vỡ đường ống dẫn khí nén chính từ bình tích hơi về van phanh lốc kê, đứt dây curoa máy nén khí, hoặc rách toạc màng cao su bầu tích năng khiến áp suất hơi tụt đột ngột dưới mức 5 bar. Khi mất áp suất khí nén giữ, lò xo tích năng tự động bung hết cỡ khiến bánh xe bị lốc kê khóa cứng lại để phanh dừng khẩn cấp.

Bộ khóa tháo bầu phanh lốc kê có tác dụng gì trong xử lý pan cứu pan nằm đường?

Bộ khóa tháo bầu phanh là thanh bu lông thép chịu lực ren dài đi kèm đai ốc khóa, dùng cắm vào đuôi bầu lốc kê để nới lò xo phanh cưỡng bức bằng cơ bắp khi xe tải mất sạch hơi giữa đường. Khi vặn đai ốc kéo ti đẩy lò xo nén chặt lại, phanh dừng được nhả ra hoàn toàn giúp xe có thể lăn bánh tạm thời để kéo về xưởng xử lý mà không cần nguồn hơi cứu hộ.

Làm thế nào để phân biệt van chia phanh hỏng hay bầu lốc kê bị lòn khí nén?

Khi nhả phanh tay mà thấy khí nén xì xối xả ở lỗ xả van chia gầm sau, anh em lấy kìm bấm bẹp hoặc tháo bịt chặt từng đường ống hơi cấp vào cửa bầu lốc kê bánh xe bên trái và bên phải. Nếu bịt ống bên nào mà tiếng xì ở van chia lập tức dứt thì nguyên nhân là do bầu lốc kê bên đó rách màng cao su lòn khí ngược về; nếu bịt cả hai bầu mà van vẫn xì hơi thì 100% van chia đã kẹt hỏng cụm gioăng ty van.

Vì sao nên dùng đồng hồ đo áp suất khí nén chuyên dụng thay vì chỉ nhìn đồng hồ táp lô trên cabin?

Đồng hồ trên táp lô xe tải chỉ hiển thị áp suất tổng của bình chứa hơi chính mà không thể hiện chính xác áp suất rơi cục bộ tại đầu cấp từng bánh xe do nghẹt van hoặc gập ống hơi. Sử dụng đồng hồ đo áp suất cắm trực tiếp vào cửa kiểm tra của bầu lốc kê giúp thợ chẩn đoán chính xác xem bánh bị bó do thiếu áp suất khí nén hay do kẹt cơ khí má phanh và trục quả đào.

2 / 2