Cách phục hồi xilanh mâm xoay máy tháo vỏ và thay chấu

Đang cày cả ngày ở xưởng, chiều muộn có con Kia Morning tạt vào vá lốp. Đưa bánh lên mâm, đạp pedan cấp hơi mà chấu kẹp cứ trượt lạch cạch, không ôm nổi la-zăng. Khách thì sốt ruột giục nhanh, thợ thì toát mồ hôi vì chấu kẹp giật ngược, tí nữa thì xước mặt mâm đền ốm tiền. Bệnh này y chóc là do rách phớt hoặc mòn cơ khí ở ngàm trượt. Bài viết này tôi sẽ chỉ anh em cách phục hồi xilanh mâm xoay máy tháo vỏ và thay chấu kẹp chuẩn kỹ thuật, khắc phục triệt để tình trạng trượt mép lốp, đảm bảo ăn tiền êm ái mà không hành xác thợ.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Cẩm nang đầu tư và vận hành dàn máy làm lốp ô tô con.

Phục hồi xilanh mâm xoay máy tháo vỏ là gì và sơ đồ cấu tạo

Phục hồi xilanh mâm xoay máy tháo vỏ là quy trình rã máy để thay thế hệ thống phớt chặn khí nén và vệ sinh nòng piston, nhằm phục hồi lực ép tối đa cho hệ thống ngàm kẹp la-zăng. Hệ thống mâm xoay này tuy chui gầm khuất mắt nhưng lại gánh chịu toàn bộ lực vặn xéo của cần móc lốp trong suốt quá trình làm việc.

Sơ đồ cấu tạo của cụm mâm kẹp rất thực chiến, bao gồm: mâm xoay thép chữ thập, 2 xilanh hơi tác động kép (dùng khí nén đẩy 2 chiều), 4 chấu kẹp trượt trên ray và cụm van chia hơi dạng trục xoay ở giữa. Khi anh em đạp nhả pedan, khí nén từ bình chứa sẽ luân chuyển qua lỗ chia hơi, tống piston đẩy chấu kẹp bung ra hoặc rút vào.

Khí nén xì ở bất cứ điểm nối nào cũng làm lực ép yếu đi trông thấy. Để rã máy, anh em thợ chỉ cần xách súng xiết bu lông 1/2 inch, một bộ lục giác và kìm mở phe trục là có thể tự chiến ngay tại xưởng. Chỉ khi cụm van và khung gầm của máy ra vào lốp ô tô đã quá nát tã, anh em mới phải tính phương án lên đời máy mới.

Bảng thông số kiểm tra mâm xoay và chấu kẹp

Dưới đây là bảng thông số ép mâm tiêu chuẩn trên các dòng máy dùng cho xe du lịch. Anh em đo kiểm trước khi quyết định rã xilanh:

Hạng mục kiểm tra	Thông số tiêu chuẩn	Mức cảnh báo cần thay thế
Áp suất khí nén cấp vào	Thường 8–10 bar	Dưới 6 bar (lực kẹp không đủ)
Độ mòn răng chấu kẹp	Sắc cạnh, ngậm sâu	Mòn lõm lỳ bề mặt > 1.5mm
Độ rơ mặt mâm xoay	Chắc nịch	Lắc tay rơ rão > 2mm
Hành trình xilanh hơi	Êm ái, ra vào đều 4 góc	Có tiếng xì rít, mũi trượt sượng

Top 3 pan bệnh thường gặp khiến mâm cặp kẹt trượt

Kẹt chấu kẹp, ngậm lốp không chặt

Chấu kẹp cày cả ngày với la-zăng bám đầy bùn đất, dầm mưa dãi nắng nên rãnh trượt rất nhanh khô mỡ, đóng cặn bẩn. Khi đó, piston đẩy ra nhưng ngàm trượt bị sượng, lực phân bổ ra 4 góc không đều. Biểu hiện rõ nhất là lúc anh em hạ cần móc, la-zăng bị xoay lết tròn trên mâm thép, kêu ken két rất xót ruột. Ngoài ra, việc ngậm vành thép gỉ lâu ngày làm răng chấu mòn nhẵn, dẫn đến hiện tượng mũi trượt không giữ được vành.

Xì hơi xilanh, piston đẩy yếu

Dấu hiệu bắt bệnh rất dễ: cứ đạp pedan ngậm mâm là nghe tiếng xì hơi phì phì dưới gầm bàn xoay, lấy tay vịn nhẹ lốp là mâm kẹp đứng hình. Nguyên do nằm ở bộ lọc tách nước của xưởng không hoạt động, nước ngậm trong hơi đi thẳng vào nòng xilanh nhôm gây rỗ mặt và cào rách mép phớt cao su. Xilanh không giữ được hơi kín thì lực ép coi như bỏ.

Bàn đạp pedan không nhả, kẹt ti chia hơi

Nhiều lúc thợ giật mình vì nhấc chân khỏi pedan rồi mà chấu kẹp vẫn nằm im hoặc thu về cực kỳ chậm chạp. Bệnh này nằm ở bộ chia hơi trung tâm bị kẹt phớt chia, hoặc lò xo hồi vị dưới cụm bàn đạp bị gãy vỡ. Hệ quả là khí nén cấp liên tục một chiều, xilanh bị căng hơi không thể rút về đúng hành trình ban đầu.

Quy trình xử lý từng bước thay chấu và phục hồi xilanh

Xử lý pan này cần sạch sẽ và tỉ mỉ. Trước khi chui gầm, anh em bắt buộc phải ngắt điện và xả sạch khí trong bình chứa để đảm bảo an toàn, tránh xilanh giật ngược kẹp dập tay.

Bước 1: Rã cụm mâm xoay chữ thập. Dùng tuốc nơ vít dẹt bẩy nhẹ nắp nhựa bảo vệ ở tâm mâm. Lấy kìm mở phe trục rút phe cài hãm ở ti tâm ra ngoài. Dùng tay nhấc bổng toàn bộ cụm mâm thép lên mặt bàn nguội. Ở dưới gầm, anh em sẽ thấy 2 quả xilanh hơi tác động kép nằm phơi bụng ra ngoài.
Bước 2: Rút ti xilanh và đóng phớt mới. Mở ốc hãm đuôi và tháo 2 đường ti ô cấp hơi. Dùng cờ lê vòng miệng 13mm tháo rời cụm piston. Vệ sinh sạch sẽ lỗ nòng bằng dung dịch RP7, tuyệt đối không lấy giấy nhám thô đánh cọ làm xước thành nòng. Dùng móc lấy bộ phớt chỉ, phớt chặn dầu cũ nát ra, thay bộ phớt mới chuẩn kích thước, bôi đẫm mỡ bò chịu nhiệt rồi lồng cẩn thận vào lại lỗ nòng.
Bước 3: Lên bộ chấu kẹp mới và canh tâm. Dùng chìa vặn lục giác nới lỏng ốc hãm chấu cũ. Vệ sinh bùn đất rãnh trượt, bơm mỡ tươi. Đẩy chấu mới vào hờ vị trí. Để tâm ngậm được chuẩn, anh em kéo hết 4 chấu ra viền mâm, đạp pedan cấp hơi để chúng tự thu về tâm đồng đều rồi mới dùng súng xiết bu lông bắn chặt ốc hãm.
Bước 4: Test thử áp lực khí nén. Cắm lại đường hơi từ trạm thiết bị dùng khí nén của gara, vặn cụm bùn áp trên máy về chuẩn 8 bar. Đạp nhả pedan liên tục 5-7 lần. Nếu xilanh ra vào dứt khoát, nghe tiếng đóng mâm tạch tạch đanh gọn và không có tiếng xì rít mồi hơi là anh em đã thành công.

Lưu ý khi làm và chọn thiết bị thay thế

Tuổi thọ của phớt và xilanh phụ thuộc 100% vào nguồn khí nén. Anh em thợ phải tạo thói quen mỗi tuần xả đáy bình chứa khí một lần và châm nhớt bôi trơn chuyên dụng vào cốc châm dầu của máy lốp. Nhớt sẽ hóa sương bay theo khí nén đi nuôi phớt xilanh, giúp cao su luôn mềm và không bị chờn ren ốc chia.

Gặp những con ốc bệ mâm gỉ sét cứng đầu lấu ngày không tháo, anh em cứ xịt đẫm RP7 ngâm đó 15 phút. Tuyệt đối đừng vội vàng dùng súng vặn gãy ốc cực y như cái lúc đi tháo cảm biến oxy kẹt cứng cháy ren vậy. Thà chậm một chút cho dầu thấm, còn hơn gãy ốc phải khoan nhổ lấy mũi taro ta lại lỗ ren trên thép rất mất thời gian.

Khi đặt mua chấu kẹp, phải chụp rõ kiểu ngàm trượt và đo chính xác lỗ bulong. Khi mua phớt xilanh, nhớ kẹp thước kẹp đo nòng nhôm (thường có cỡ 70mm, 75mm hoặc 80mm cho máy gầm xe con) để mua đúng loại kích thước, tránh việc mua lộn về nong không lọt lỗ.

Xưởng đang thiếu món nào trong bài, anh em ghé cửa hàng Alotools xem đủ các dòng máy.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao thay phớt xong xilanh vẫn xì hơi, chấu kẹp yếu xìu?

Lỗi này khả năng cao là do lỗ nòng xilanh nhôm đã bị rỗ mặt quá sâu do nước đọng lâu ngày ăn mòn, hoặc lúc tháo lắp thợ thao tác sai làm cày xước xilanh. Trong trường hợp này, việc phục hồi xilanh mâm xoay máy tháo vỏ bằng cách thay phớt rời không còn tác dụng. Anh em bắt buộc phải thay nguyên cụm xilanh mới để giữ kín hơi ép.

Chấu kẹp máy tháo vỏ dùng khoảng bao lâu thì phải thay mới?

Với các xưởng lốp xe con, xe du lịch làm việc cường độ cao, răng chấu kẹp thép thường có dấu hiệu mòn vẹt sau khoảng 2–3 năm sử dụng. Nếu xưởng hay nhận làm la-zăng phay xước, mâm sắt độ cứng cao thì mép răng ngậm lốp sẽ nhanh lỳ và rơ hơn bình thường.

Nên bơm loại mỡ gì vào lỗ nòng xilanh khi ráp đồ?

Anh em nên mua tuýp mỡ bò trắng, mỡ lithium hoặc mỡ silicon bôi trơn chuyên dụng cho gioăng phớt. Nghiêm cấm bôi nhớt thải rỏ xuống từ máy lết bố hay mỡ bò đen dính đầy mạt cát cặn, vì mạt kim loại sẽ cào nát bộ phớt chỉ sau vài chục lần đạp chân pedan.

Cách nào để dứt điểm bệnh kẹt cụm van chia hơi trung tâm?

Để cụm van chia hơi sống khỏe, anh em luôn phải châm đủ nhớt 10 vào bầu chứa dầu của máy. Cùng với đó, vệ sinh định kỳ khe hở cụm bàn đạp chân. Khí nén đi qua mang theo hơi nhớt sẽ bôi trơn trực tiếp trục xoay chia hơi dưới gầm, đẩy lùi ngay tình trạng kẹt phớt rỉ sét van làm hơi bị dội ngược.