Cân cam và chỉnh khe hở nhiệt xupap Weichai đúng bài

Sáng sớm chiếc đầu kéo Shacman động cơ WP12 lết vào xưởng trong tình trạng máy gõ lách cách như máy xát gạo, tài xế than đạp lút sàn mà xe leo dốc cầu Thanh Trì không nổi, khói đen xả mù mịt. Mở nắp giàn cò ra kiểm tra thì thấy ốc bắt đũa đẩy đã lỏng toét, cò mổ rơ lắc lư cả milimét do thợ vườn trước đó canh bằng mắt. Việc cân cam và chỉnh khe hở nhiệt xupap Weichai chuẩn xác từng ly bằng dưỡng và thước lá chuyên dụng chính là bí quyết giúp máy nổ êm ru, thoát máy và dứt hẳn khói thừa.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Cẩm nang đại tu động cơ Weichai xe Howo, Shacman.

Cân cam và chỉnh khe hở nhiệt xupap Weichai là gì và cấu tạo giàn cam

Cân cam và chỉnh khe hở nhiệt xupap Weichai là quá trình căn chỉnh chính xác thời điểm đóng mở xupap và độ hở cơ học giữa đuôi thân xupap với đầu búa cò mổ khi động cơ nguội. Động cơ Weichai dòng WP10, WP12 hay đời điện WP13 thường dùng cấu trúc nắp quy lát đơn từng máy hoặc nắp đôi, trục cam đặt trong thân máy truyền động qua đũa đẩy và hệ thống cò mổ kép kèm cầu phân lực xupap.

Khi động cơ cày ải liên tục đường dài, nhiệt độ buồng đốt lên rất cao khiến thân xupap giãn nở dài ra. Nếu không chừa một khoảng hở nhiệt theo đúng tài liệu kỹ thuật, xupap sẽ bị đội lên, đóng không kín buồng đốt gây tụt hơi, lọt khí nén và cháy rỗ mặt côn tiếp xúc. Để thao tác chính xác, anh em thợ phải đưa máy về điểm chết trên (TDC) kỳ nén máy 1 bằng cách dùng cần quay bánh đà cơ khí gài vào vành răng đuôi trục cơ.

Hệ thống phân phối khí dòng máy tải nặng này chịu tải cực lớn từ áp suất cháy. Do đó, từng chi tiết từ con đội, đũa đẩy đến ốc vít chỉnh cò đều cần được kiểm tra kỹ độ mòn phẳng trước khi bắt tay vào việc đặt dưỡng.

Bảng thông số khe hở nhiệt xupap chuẩn dòng máy Weichai

Bảng thông số khe hở nhiệt xupap động cơ Weichai chuẩn xác được đo ở trạng thái động cơ nguội hoàn toàn (dưới 60 độ C) để kim loại co về kích thước thực tế.

Dòng động cơ Weichai	Xupap nạp (Hút) – mm	Xupap xả (Thoát) – mm	Lực siết đai ốc hãm vít chỉnh cò (Nm)
Weichai WP10 (Euro 2 – Euro 5)	0.30	0.40	45 – 50
Weichai WP12 (Euro 2 – Euro 5)	0.30	0.40	45 – 50
Weichai WP13 (Xe ben, đầu kéo nặng)	0.35	0.45	50 – 55
Weichai có trang bị phanh cúp-pô EVB	0.30	0.40 (xả chính) / 0.25 (cò EVB)	40 – 45

Anh em lưu ý dòng máy có trang bị phanh cúp-pô động cơ EVB (Exhaust Valve Brake) luôn có thêm một tầng piston thủy lực nhỏ nằm ngay trên báng cò xả. Nếu chỉnh sai khe hở của van EVB này, hệ thống phanh động cơ sẽ mất tác dụng hoặc tự ghì gây bó xupap khi xe đang chạy tốc độ cao.

Top 3 pan bệnh thường gặp khi sai cam và sai khe hở xupap

Sai dấu cam hoặc lệch khe hở xupap sinh ra những pan bệnh đặc trưng khiến thợ thiếu kinh nghiệm rất dễ phán sai sang hỏng kim phun hay turbo.

Máy gõ lách cách giàn cò và mòn vẹt đầu xupap

Khe hở nhiệt để quá rộng làm búa cò gõ trực tiếp lên đuôi xupap với gia tốc lớn thay vì tiếp xúc êm ái. Tiếng kêu kim loại lách cách đanh tai vang lên rõ nhất lúc máy nổ galanti, lâu ngày làm toét đầu tán xupap, rơ lỏng đũa đẩy và mòn vẹt mặt tỳ con lăn trục cam.

Tụt áp suất nén, máy yếu tải và khói đen mù mịt

Khe hở xupap quá khít hoặc bị đội khiến xupap đóng không khít khi máy nóng lên. Khí nén trong kỳ nén bị lọt ngược ra đường nạp hoặc thoát sớm ra đường xả làm mất tỷ số nén, dầu diesel cháy không hết sinh ra khói đen kịt và xe ì ạch rõ rệt khi vào tải. Khi cắm thiết bị quét mã, hiện tượng này rất dễ làm anh em phân vân với lỗi cảm biến áp suất khí nạp hay kim phun, anh em có thể đối chiếu thêm cách kiểm tra tại bài viết đọc và xóa mã lỗi động cơ Weichai WP10, WP12 bằng máy chẩn đoán xe tải để loại trừ nguyên nhân điện tử.

Cháy rỗ mặt côn và cong gãy nấm xupap

Khi xupap xả không đóng kín hoàn toàn vào bệ đỡ (miệng xupap), lượng nhiệt nghìn độ từ khí cháy không thể truyền qua nắp quy lát để giải nhiệt. Đầu nấm xupap nhanh chóng bị quá nhiệt, biến màu, rỗ bề mặt làm kín và nặng nhất là cong đuôi hoặc đứt gãy nấm rơi thẳng xuống đỉnh piston phá nát toàn bộ cụm máy.

Quy trình xử lý cân cam và chỉnh khe hở nhiệt xupap từng bước

Quy trình đặt dấu cam và chỉnh cò cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc chia 2 lần quay trục cơ theo thứ tự nổ 1-5-3-6-2-4 đặc trưng của dòng máy Weichai 6 máy thẳng hàng.

Bước 1: Vệ sinh sạch sẽ nắp giàn cò, tháo toàn bộ ống thông hơi và nắp đậy nắp quy lát. Thổi sạch cát bụi bám quanh rãnh gioăng để tránh đất cát rơi lọt vào hệ thống bôi trơn con đội.

Bước 2: Sử dụng cần quay trục cơ đưa piston máy số 1 lên điểm chết trên (TDC) kỳ nén. Quan sát vạch dấu OT trên bánh đà thẳng với mũi tên định vị trên vỏ báng bánh đà, đồng thời kiểm tra đũa đẩy máy 1 xoay nhẹ tự do bằng tay.

Bước 3: Lắp đặt bộ dưỡng cân cam động cơ xe tải vào đúng rãnh then trục cam hoặc rãnh bánh răng lai phía trước đầu máy để cố định chính xác góc quay phân phối khí, triệt tiêu toàn bộ độ rơ do mòn bánh răng truyền động.

Bước 4: Tiến hành cân chỉnh đợt 1 tại vị trí TDC máy 1. Anh em chỉnh khe hở cho các xupap: máy 1 (cả nạp và xả), máy 2 (chỉ nạp), máy 3 (chỉ xả), máy 4 (chỉ nạp), máy 5 (chỉ xả). Đút thước lá đo khe hở xupap 32 lá vào giữa đuôi báng cò và đuôi xupap, vặn ốc chỉnh đến khi thước lá di chuyển có độ mút chặt vừa tay (rút ra đút vào có cảm giác bám nhẹ, không lỏng tuột và không bị kẹp cứng).

Bước 5: Dùng tuýp mở giữ chặt vít chỉnh rồi siết đai ốc hãm cố định bằng cần xiết lực tự động 1/2 inch đúng lực 45 đến 50Nm theo khuyến cáo. Sau khi siết ốc hãm, bắt buộc phải đút thước lá vào kiểm tra lại một lần nữa để chắc chắn ốc không bị kéo xoay theo làm sai lệch số đo.

Bước 6: Quay bánh đà thêm đúng một vòng 360 độ đưa máy 6 lên điểm chết trên kỳ nén (lúc này máy 1 ở kỳ nạp-xả trùng điệp). Tiến hành chỉnh đợt 2 cho các xupap còn lại: máy 6 (cả nạp và xả), máy 2 (chỉ xả), máy 3 (chỉ nạp), máy 4 (chỉ xả), máy 5 (chỉ nạp).

Anh em cần chuẩn bị đầy đủ các thiết bị cơ khí chuyên dụng, có thể tham khảo thêm các trang bị cần thiết tại danh mục dụng cụ tháo lắp chuyên dụng của xưởng.

Lưu ý khi làm việc và cách chọn thiết bị thao tác

Lưu ý sống còn khi thao tác giàn cò Weichai là tuyệt đối không chỉnh cò khi máy vừa tắt còn nóng rẫy vì sai số giãn nở nhiệt của đũa đẩy dài sẽ làm khe hở thực tế bị bóp nghẹt khi nguội.

Khi chọn đồ nghề, thước lá phải là loại thép lò xo tôi cứng không gỉ, số dập chìm rõ ràng và không bị cong vênh mép. Nhiều anh em tận dụng thước rỉ sét hoặc mòn vẹt mép làm khe hở sai lệch tới 0.05mm, đủ để máy gõ to như máy cày. Với các dòng xe chạy dịch vụ cường độ cao, cần kết hợp kiểm tra độ rơ của bạc giàn cò và mòn lõm đầu đuôi xupap.

Khi căn chỉnh các dòng động cơ xupap có cấu tạo cầu dẫn phân lực (1 cò đè 2 nấm), anh em phải nới lỏng ốc chỉnh cân bằng trên cầu xupap trước, sau đó chỉnh hai nấm tỳ đều phẳng mặt rồi mới bắt đầu chỉnh vít giàn cò chính. Việc này giúp triệt tiêu hiện tượng ép lệch nấm xupap gây gãy cuống.

Cần sắm đồ nghề đúng cho việc này, anh em xem trọn bộ thiết bị tại Alotools.vn.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì cần cân cam và chỉnh khe hở nhiệt xupap Weichai một lần?

Động cơ Weichai hoạt động bình thường nên được kiểm tra và chỉnh lại giàn cò sau mỗi 40.000 đến 50.000 km hoặc sau 1.000 giờ máy hoạt động. Với xe mới đại tu máy hoặc vừa thay gioăng quy lát mới, anh em nên cho xe chạy rà khoảng 3.000 đến 5.000 km rồi đưa vào kiểm tra xiết lại nắp máy và căn chỉnh lại khe hở xupap đợt đầu.

Chỉnh khe hở xupap nạp xả máy Weichai chặt hơn tiêu chuẩn một chút có giúp máy êm hơn không?

Tuyệt đối không nên ép khe hở chặt hơn tiêu chuẩn của hãng sản xuất. Chỉnh quá khít tuy lúc máy nguội nghe tiếng nổ êm hơn đôi chút nhưng khi máy kéo tải nặng nóng lên, xupap giãn nở sẽ chống đội gây hở buồng đốt, làm tụt công suất kéo và cháy rỗ mặt nấm xupap rất nhanh.

Động cơ Weichai trang bị phanh cúp-pô EVB có chỉnh xupap giống máy thường không?

Quy trình căn chỉnh cơ bản vẫn giống nhau nhưng máy có EVB cần thêm bước chỉnh khe hở xéc-măng dầu thủy lực của báng xả. Khe hở của piston xả EVB thường là 0.25mm và phải dùng thước lá mỏng chuyên dụng đút vào khe hở đĩa đè phanh, nếu bỏ qua bước này hệ thống phanh khí xả sẽ không thể hoạt động chuẩn xác.

Vì sao sau khi siết ốc khóa đũa đẩy thì thước lá lại bị kẹt cứng?

Hiện tượng này xảy ra do lực xoắn khi siết đai ốc hãm kéo theo trục vít me điều chỉnh xoay theo chiều siết ren. Anh em cần dùng tuýp chuyên dụng hoặc cờ lê đầu hở giữ chặt vít me cố định vị trí trong lúc lấy lực siết đai ốc hãm bằng cần xiết lực, sau đó rút nhẹ thước lá kiểm tra lại độ trượt êm.

Nắm vững kỹ thuật cân cam và chỉnh khe hở nhiệt xupap Weichai kết hợp cùng dụng cụ đo kiểm chuẩn xác sẽ giúp anh em xử lý triệt để các pan bệnh gõ máy, khói đen, đem lại tiếng nổ tròn máy và lực kéo căng nhất cho xế cưng của khách hàng.

2 / 2