Bắt Bệnh Cầu Nâng 2 Trụ Lên Giật Cục Và Cách Chỉnh Cáp Cân Bằng

Đang nâng con Kia Morning lên để thay dầu, tự nhiên nghe tiếng tạch tạch, rồi cầu nâng 2 trụ lên giật cục, hai bên chênh nhau thấy rõ. Chủ xe đứng cạnh xanh mặt, còn anh em thợ thì toát mồ hôi hột. Tình huống này ở xưởng nào cày cả ngày cũng sẽ gặp. Nhẹ thì làm khách thót tim, nặng thì nghiêng xe, sập gầm, đền ốm. Bài viết hôm nay tôi sẽ chỉ anh em cách trị dứt điểm mấy pan bệnh xì phớt, tụt áp ty ben, và quy trình tự tay chỉnh lại cáp cân bằng để hai bệ tì tay lên xuống êm ái, mượt mà như mới.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Cẩm nang nâng hạ gầm xe an toàn: Setup cầu nâng, kích, mễ.

1. Cầu nâng 2 trụ lên giật cục là bệnh gì?

Cầu nâng 2 trụ lên giật cục là hiện tượng hai tay cầu không đồng tốc, chạy ngắt quãng hoặc nảy bần bật khi bơm tải. Ở cấu tạo của cầu nâng thủy lực, lực đẩy chính nằm ở hai xilanh (ty ben) hai bên, còn sợi cáp thép vắt ngang trên đỉnh (hoặc dưới gầm) chỉ đóng vai trò đồng tốc, ép hai tay cầu lên xuống cùng một nhịp.

Khi hiện tượng giật cục xảy ra, nguyên nhân chủ yếu là do cáp bị dão lệch nhau, puly bị kẹt rơ, hoặc nguy hiểm hơn là hệ thống thủy lực bị lọt không khí (bọt khí nén lại rồi bung ra làm ty ben giật). Việc này đặc biệt nguy hiểm khi anh em phải chui gầm làm máy hoặc tháo hạ hộp số, nếu cầu mất cân bằng có thể làm trượt điểm kê.

2. Bảng thông số áp suất và lượng dầu cầu nâng

Bảng thông số dưới đây giúp anh em châm đúng loại dầu và canh đúng áp cho hệ thống, tránh đổ thừa làm bục phớt hoặc đổ nhầm dầu máy gây xước xilanh. Mỗi loại cầu có dung tích khác nhau, nhưng thông số cơ bản thường nằm trong khoảng này.

Sức nâng (Tấn)	Loại dầu thủy lực khuyên dùng	Dung tích bình dầu (Lít)	Áp suất bơm (Bar/MPa)
3.5 – 4.0 Tấn	AW 32 hoặc AW 46 (Chống mài mòn)	9 – 11 Lít	150 – 180 Bar (15 – 18 MPa)
4.5 – 5.0 Tấn	AW 46	12 – 14 Lít	180 – 210 Bar (18 – 21 MPa)
Chu kỳ thay dầu	Thay mới sau 1 năm hoặc khi dầu chuyển màu đục nhũ tương (nhiễm nước).

3. Top 4 pan bệnh thường gặp khiến cầu tụt áp, xì phớt

Nguyên nhân làm cầu lên không nổi, tụt áp hoặc chảy dầu lênh láng thường xoay quanh 4 pan bệnh dưới đây. Anh em cứ nhè mấy chỗ này mà kiểm tra trước khi gọi thợ bảo hành.

3.1. Xì phớt chắn dầu ở ty ben

Dấu hiệu rõ nhất là có vũng dầu dưới chân cột cầu nâng, trụ thép lúc nào cũng ướt sũng. Bụi bẩn bám vào ty ben lâu ngày sinh ra cặn nhám, khi ty trượt lên xuống sẽ cày xước phớt chắn dầu. Phớt rách làm dầu xì ra ngoài, giảm áp suất nâng. Nếu ty bị xước sâu, thay phớt mới vào vài bữa cũng lại rách tiếp.

3.2. Kẹt mạt sắt ở cụm van xả

Cầu bấm lên bình thường nhưng thả tay ra là từ từ tụt xuống, hoặc tải nặng tí là máy ì, bơm không lên nổi. Bệnh này thường do cụm van xả (van hạ cầu) đóng không kín. Mạt sắt hoặc cặn bẩn trong dầu kẹt ngay lỗ xả của van một chiều, làm dầu bị hồi ngược về bình chứa thay vì giữ lại trong xilanh.

3.3. Lọt bọt khí vào đường ống (E dầu)

Đây là thủ phạm chính gây bệnh giật cục. Không khí có tính đàn hồi, khi bị ép lại dưới áp suất cao nó co lại, lúc lực bơm đẩy tiếp nó lại bung ra làm ty ben giật ngược. Bọt khí lọt vào khi mực dầu trong bình quá cạn (bơm hút phải gió), hoặc các đầu nối rắc-co bị lỏng, chờn ren.

3.4. Cáp cân bằng dão lệch, puly rơ vỡ

Sau khoảng 1-2 năm cày ải, cáp thép sẽ bị dãn tự nhiên. Nếu dãn đều thì không sao, nhưng thường một bên dãn nhiều hơn bên kia làm hai tay cầu chênh nhau. Kèm theo đó là puly dẫn hướng bị khô mỡ, ròng rọc rơ lắc, mòn vẹt một bên cọ vào thành kim loại kêu két két rất sốt ruột.

4. Quy trình xử lý tụt áp và cách chỉnh cáp cân bằng

Để xử lý triệt để tình trạng này, anh em phải làm theo thứ tự: kiểm tra dầu, xả e bọt khí rồi mới bắt tay vào vặn ốc căng cáp. Nhớ lưu ý cách kê bệ tì tay cầu 2 trụ chuẩn xác để khi hạ xe xuống bệ trống không bị vướng víu.

Bước 1: Vệ sinh và kiểm tra lượng dầu
Hạ hai tay cầu xuống sát mặt đất. Tháo nắp bình chứa, rút que thăm dầu xem có nằm giữa vạch Min-Max không. Nếu thiếu thì châm thêm. Nếu dầu có màu cà phê sữa (nhiễm nước) hoặc đen thui, xả bỏ hẳn. Dùng kìm mỏ quạ kẹp giữ mép ống và cờ lê tháo rắc-co, xúc rửa sạch bình chứa trước khi châm dầu mới.

Bước 2: Xả E (bọt khí) hệ thống ty ben
Nâng tay cầu lên khoảng 50 phân. Ở trên đỉnh của xilanh sẽ có một con ốc lục giác (ốc xả air). Dùng cờ lê nới lỏng nhẹ con ốc này ra (không tháo rời), anh em sẽ nghe tiếng xì xì và thấy bọt dầu sủi bọt đẩy ra ngoài. Đợi đến khi nào dầu trào ra thành dòng trong vắt, không còn bọt khí thì siết chặt ốc lại. Làm lần lượt từng trụ một.

Bước 3: Chỉnh độ căng cáp cân bằng
Bấm nâng cầu lên cho khóa an toàn (cóc hãm) nảy tạch tạch. Kéo cần giật khóa để hai tay cầu ngồi hẳn lên chốt hãm ở cùng một nấc răng. Lúc này hai bên bệ đã ngang nhau.
Trèo lên đỉnh trụ (đối với cầu cổng trên) hoặc tháo máng che dưới gầm (đối với cầu cổng dưới), tìm cụm ốc tăng cáp. Dùng cờ lê vòng miệng nới lỏng con ốc hãm, vặn con ốc tăng để thu ngắn đoạn cáp dão lại. Dùng tay bóp mạnh hai sợi cáp, nếu thấy độ căng cứng tương đương nhau, không bị lùng bùng là đạt. Siết chặt ốc hãm lại.

Bước 4: Bơm mỡ bôi trơn và thử tải
Dùng súng bơm mỡ bắn mỡ bò vào các vú mỡ trên trục puly cáp. Dùng chổi quét một lớp mỡ mỏng vào rãnh trượt bên trong thân cột thép. Bấm nâng hạ chay (không có xe) vài lần, lắng nghe xem còn tiếng kêu lạch cạch hay độ giật nảy không. Nếu tay cầu chạy êm, đồng tốc là anh em đã bắt đúng bệnh.

5. Lưu ý khi bảo dưỡng hệ thống nâng hạ tại xưởng

Bảo dưỡng định kỳ không chỉ giúp cầu lên mượt mà còn bảo vệ tính mạng cho chính anh em thợ bên dưới. Đừng để đến lúc ốc gỉ cứng đầu, xì dầu lênh láng mới lôi đồ nghề ra sửa.

Mỗi tháng phải kiểm tra ốc nở (bullong neo) bắn xuống nền bê tông một lần. Cầu rung lắc lúc lên xuống rất dễ làm lỏng ốc nở, gây ngửa trụ.
Tuyệt đối không dùng giẻ lau có dính cát để lau chùi ty ben, hạt cát nhỏ xíu có thể làm xước lớp mạ crome trên ty, kéo theo rách phớt chắn bụi.
Nếu cầu đang nâng xe mà hỏng bơm, kẹt van xả không hạ xuống được, anh em tuyệt đối không được nạy cóc hãm cưỡng bức. Hãy bình tĩnh tìm cách giải phóng gầm bằng hướng dẫn đánh kích cá sấu và kê mễ kê an toàn để chống đỡ tạm thời cụm máy, sau đó xả từ từ van khẩn cấp ở cụm bơm.

Muốn trang bị xưởng theo đúng kinh nghiệm trên, anh em tham khảo đồ nghề gara Alotools.

Câu hỏi thường gặp

Cầu nâng 2 trụ lên giật cục có dễ đứt cáp không?

Cáp cân bằng của cầu nâng được bện từ lõi thép chịu lực rất dai. Hiện tượng giật cục chủ yếu do lệch cáp hoặc lọt không khí, cực kỳ hiếm khi đứt ngang ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu để cáp dão, trượt khỏi rãnh puly chà xát vào thành thép lâu ngày sẽ tưa đứt từng sợi nhỏ, lúc này bắt buộc phải thay cáp mới để đảm bảo an toàn.

Thay phớt ty ben xong vẫn bị tụt áp thì do đâu?

Nếu đã đóng phớt mới mà dẫm tải vẫn tụt, khả năng cao anh em đã lắp ngược chiều rãnh chữ V của phớt (phớt chịu áp phải hướng bề lõm vào trong xilanh đón đường dầu). Nguyên nhân thứ hai là do cụm van một chiều bị kênh mạt bẩn. Anh em cần cắm đồng hồ đo áp suất thủy lực vào đường trích để kiểm tra xem bơm có đủ áp không, nếu tụt áp tại bơm thì tháo cụm van ra súc rửa.

Bao lâu thì phải thay dầu thủy lực cho cầu nâng?

Với các gara làm việc liên tục, một ngày nâng hạ vài chục con xe thì khuyến cáo nên thay mới dầu sau mỗi 12 đến 15 tháng. Dầu dùng quá lâu mất độ nhớt, cặn bẩn kim loại lơ lửng bên trong sẽ cày hỏng cụm bơm bánh răng và làm mòn xước ty ben.

Dùng dầu nhớt động cơ thay cho dầu thủy lực được không?

Tuyệt đối không được. Dầu động cơ có độ nhớt và phụ gia chịu nhiệt khác hẳn, tính chịu nén kém và hay tạo bọt. Nếu đổ dầu máy vào hệ thống thủy lực, bơm sẽ kêu rít ồn ào, cầu lên yếu ớt và các ron cao su, phớt chắn dầu sẽ nở trương lên rồi bục rách chỉ sau một thời gian ngắn. Bắt buộc phải dùng dầu nhớt thủy lực (dầu 10) loại AW 32 hoặc 46.