Đo góc đẩy cầu sau trị dứt bệnh xe khách chạy văng đuôi

Khách đánh chiếc xe giường nằm vào xưởng phàn nàn xe chạy cao tốc cứ có cảm giác văng đuôi kiểu chó chạy bơi chèo, tài xế phải ghì vô lăng cả ngày rất mỏi tay. Ngó xuống gầm thì nhíp bên xệ bên nhổng, lốp ăn mòn lệch hẳn một bên. Nhiều anh em theo phản xạ cứ cắm đầu đi cân chỉnh hai bánh trước mà quên mất nguyên nhân gốc rễ nằm ở trục dẫn động. Việc đo góc đẩy cầu sau là bước bắt buộc để bắt đúng bệnh lệch cầu, xệ nhíp trên các dòng xe tải, xe khách cỡ lớn. Bài này tôi chỉ anh em cách gắn kẹp tiêu điểm lên mâm xe và canh vạch trên máy tính sao cho chuẩn xác, làm một phát ăn ngay, giao xe khách chạy êm ru không phải quay lại xưởng bắt đền.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Cẩm nang cân chỉnh độ chụm bánh xe tải trị xỉa lái.

Đo góc đẩy cầu sau là gì và cơ chế gây văng đuôi

Đo góc đẩy cầu sau là quá trình kiểm tra góc tạo bởi trục dọc trung tâm của khung gầm và hướng lực đẩy thẳng của cụm trục bánh sau (Thrust Angle). Ở trạng thái xuất xưởng, trục cầu sau phải nằm vuông góc tuyệt đối 90 độ với trục dọc xe. Tuy nhiên, qua quá trình cày ải chở nặng, sụp ổ gà hoặc lá nhíp mỏi không đều, chốt định vị quang tâm nhíp bị xê dịch. Lúc này cầu sau sẽ bị xoay đi một vài độ.

Lực đẩy từ động cơ truyền ra cầu sau không đẩy xe đi thẳng nữa mà đẩy chéo sang trái hoặc sang phải. Khi xe chạy nhanh, bánh trước cố bám đường thẳng nhưng bánh sau lại xỉa ra ngoài, gây hiện tượng văng đuôi. Tài xế lúc nào cũng phải đánh vô lăng hơi lệch đi để giữ xe đi thẳng, chạy cao tốc rất nguy hiểm và cực kỳ xót lốp.

Bảng thông số góc đẩy và dung sai cho phép trên xe tải, xe khách

Mỗi dòng xe có một độ rơ và dung sai lắp ráp khác nhau. Anh em tra cứu nhanh bảng sau để biết lúc nào cần vác súng ra nới quang nhíp chỉnh lại.

Dòng xe / Tải trọng	Góc đẩy cầu sau (Thrust Angle) tiêu chuẩn	Triệu chứng khi vượt ngưỡng cho phép
Xe khách 16 chỗ / Tải nhẹ	0° đến ±0.1°	Vô lăng hơi lệch, chạy thả tay xỉa lái nhẹ
Xe giường nằm / Xe khách 29 chỗ	0° đến ±0.15°	Cảm giác bồng bềnh đuôi xe khi qua gờ giảm tốc
Xe ben / Tải nặng trên 15 tấn	0° đến ±0.2°	Ăn mòn chéo gai lốp sau, đuôi xe đi chéo (Dog Tracking)

Top 3 pan bệnh thường gặp báo hiệu trục sau lệch tâm

Đứt chốt quang tâm nhíp

Chốt quang tâm (ốc ác) là điểm giữ cố định dầm cầu vào bộ nhíp. Khi xe phanh gấp hoặc chở quá tải vặn xoắn, con ốc này có thể bị đứt ngang. Dầm cầu lập tức trượt về trước hoặc lùi về sau ở một bên. Bệnh này kéo theo hiện tượng xệ nhíp rõ rệt, khoảng cách từ lốp đến hốc vè hai bên không đều nhau.

Mòn vẹt lốp chéo hình lông chim

Nhiều anh em cũng hay gặp trường hợp đầu kéo mòn vẹt lốp một bên, nhao lái nhưng quên ngó dàn lốp sau. Góc đẩy sai khiến bánh sau vừa lăn vừa trượt ngang trên đường. Chỉ sau khoảng vài nghìn cây số cày cả ngày, bề mặt lốp sẽ bị cắn mòn theo vệt xéo hình vảy cá hoặc lông chim. Sờ tay vuốt dọc mặt lốp thấy ráp gợn tay lên là chắc chắn dính.

Chỉnh chụm trước xong vô lăng vẫn lệch

Thợ dọn gầm thay rotuyn lái, canh vạch máy 3D bánh trước xanh lè nhưng tài xế chạy thử vẫn kêu vô lăng bị vẹo sang một góc. Đây là ảo giác do phần đuôi xe đang bị đẩy xéo, buộc tài xế phải đánh lái nghịch lại để xe đi thẳng. Đừng cố tháo vô lăng ra cắm lại răng then hoa, việc đó chỉ làm lấp liếm cái gốc lệch cầu mà thôi.

Quy trình xử lý từng bước kẹp tiêu điểm lên máy

Quy trình xử lý này yêu cầu anh em phải đưa xe lên cầu nâng 4 trụ hoặc hố bệ xây bằng phẳng tuyệt đối, chèn lốp cẩn thận rồi mới thao tác đo đạc.

Bước 1: Kiểm tra gầm bệ. Chui gầm ngó xem lá nhíp có nứt gãy không, ốc quang nhíp (U-bolt) có bị lỏng ren không. Bơm lốp đúng áp suất quy định của nhà sản xuất, thường từ 8-10 bar với xe khách lớn.
Bước 2: Gắn kẹp tiêu điểm. Dùng bộ kẹp móng dài kẹp chặt vào viền mâm xe, tránh kẹp vào phần viền ốp la zăng nhựa. Treo tấm phản quang (target) lên 4 bánh. Đảm bảo mâm xe không bị móp méo chỗ cắm chấu kẹp.
Bước 3: Nhập thông số và bù đảo mâm. Chọn đúng đời xe trên phần mềm máy cân chỉnh độ chụm bánh xe. Nhả phanh tay, đẩy xe tiến lùi theo hướng dẫn trên màn hình để máy đọc bù đảo (Runout). Bước này cực kỳ quan trọng, mâm to mà bỏ qua bù đảo thì máy đọc sai lệch hết.
Bước 4: Đọc số liệu góc đẩy. Máy sẽ hiển thị Thrust Angle ngay trên màn hình tổng. Nếu mũi tên báo đỏ chỉ sang trái hoặc phải, anh em xác định xem bên nào đang lùi về sau để chuẩn bị nới ốc chỉnh.
Bước 5: Chỉnh cầu và xiết lực. Dùng súng xiết bu lông 1 inch bắn lỏng quang nhíp. Dùng cảo thủy lực nhỏ hoặc búa tạ búng đầu dầm cầu ép nó tiến hoặc lùi cho đến khi mũi tên Thrust Angle trên màn hình chuyển sang màu xanh (về gần 0 độ). Bắn chặt lại ốc quang nhíp.

Lưu ý khi làm gầm và chọn thiết bị kẹp mâm

Tuyệt đối không nhắm mắt tin vào màn hình máy đo nếu anh em chưa kiểm tra độ rơ cơ khí bên dưới. Khung gầm xe tải mỏi theo thời gian, có khi bạc đạn chữ thập láp hoặc cao su chân máy rách mủn cũng gây rung giật dội lên. Hãy lấy mễ kê chân voi chống dầm gầm lên, lắc tay kiểm tra bạc đạn, rotuyn cẩn thận trước khi kẹp tiêu điểm. Anh em nào tay nghề mới có thể xem thêm bài chỉnh độ chụm xe ben xỉa lái để quen mắt nhìn vạch trên máy 3D trước khi sang làm xe khách.

Muốn trang bị xưởng theo đúng kinh nghiệm trên, anh em tham khảo đồ nghề gara Alotools.

Câu hỏi thường gặp

Góc đẩy cầu sau bao nhiêu thì cần chỉnh lại quang nhíp?

Thông thường cứ vượt quá ±0.15 độ đối với xe khách là anh em bắt buộc phải chui gầm nới quang nhíp chỉnh lại. Nếu để nguyên, lốp sau sẽ mòn rất nhanh và khách sẽ bực vì xe chạy không thoát máy. Đừng tiếc công chỉnh vì nó ăn liền vào chi phí thay vỏ của chủ xe.

Xe khách thay lá nhíp xong có bắt buộc đo góc đẩy cầu sau không?

Có. Bất cứ can thiệp nào tháo rời cụm quang nhíp, thay lá bó, đôn nhíp đều làm xê dịch chốt định vị dầm cầu. Đo lại góc đẩy trên máy là thao tác chốt hạ để đảm bảo hai bên bánh xe đồng trục trước khi giao xe.

Máy 3D báo vạch đỏ ở góc thrust angle thì chỉnh ở đâu?

Anh em không chỉnh ở rotuyn lái, mà phải chỉnh cơ khí ngay tại cầu sau. Nới lỏng các bu lông U-bolt ghim dầm trục vào nhíp, dịch chuyển dầm trục về trước hoặc sau vài ly cho tới khi màn hình xanh lại rồi xiết cứng.

Tại sao kẹp tiêu điểm lên mâm xe tải lại hay bị rớt báo lỗi?

Do anh em dùng móng kẹp quá ngắn, cắn không ngập vào rãnh la zăng của mâm thép 22.5 inch dày cộp. Khi đẩy xe bù đảo, tiêu điểm bị văng ra làm camera mất dấu. Cần trang bị bộ ngàm kẹp chuyên dụng cho vành xe tải móng dài để ngậm sâu vào lỗ vành.