Đo Khe Hở Bạc Biên Xe Máy Trị Dứt Tiếng Gõ Dên

Nhiều anh em thợ đại tu máy gặp tình cảnh cay đắng: cây dên vừa ép bạc mới, cạo rửa sạch sẽ ráp vào lốc, vừa đề nổ ấm máy lên là nghe tiếng gõ cộc cộc dội ngược từ bụng máy ra. Tháo ra cầm tay lắc ngang thấy êm ru, nhưng lên ga gấp lại gõ rát tai làm khách đứng cạnh sốt ruột đòi tháo kiểm tra lại. Căn nguyên nằm ở chỗ dùng tay ước lượng độ rơ thì không thể nào bắt được sai số vài phần trăm milimet của ổ đỡ. Kỹ thuật đo khe hở bạc biên xe máy bằng đồng hồ so chân gập chính là chìa khóa then chốt để anh em bắt đúng bệnh, trị dứt điểm tiếng gõ ắc dên trước khi đóng nắp lốc máy bàn giao cho khách.

Nội dung chính của bài viết

Mục lục bài viết

Đo khe hở bạc biên xe máy là gì và cấu tạo cụm tay dên

Đo khe hở bạc biên xe máy là thao tác dùng dụng cụ đo kiểm chuyên dụng để xác định khoảng hở hướng kính và khe hở dọc trục giữa bạc đạn đũa (hoặc bạc lót), ắc dên và lỗ chân tay biên. Khe hở này quyết định trực tiếp đến độ dày của màng dầu bôi trơn khi trục khuỷu quay ở dải tua cao từ 3.000 đến 9.000 vòng/phút.

Cụm đầu to tay dên xe máy bao gồm ắc dên (chốt dên) được ép chặt vào hai má dên, vòng cách giữ bi đũa chịu lực và lỗ chân tay biên. Đối với các dòng xe tay ga đời mới hoặc xe số phổ thông, bạc đạn đũa đầu to phải làm việc dưới áp lực nổ cực lớn. Nếu khe hở quá khít, nhớt máy không chui vào nuôi rãnh bi khiến dên bị bó, lột dên và cháy tím bạc đạn. Ngược lại, nếu khe hở vượt ngưỡng cho phép, màng nhớt bị đánh văng ra ngoài, quả dên đập trực tiếp vào ắc dên tạo thành tiếng gõ đanh tai, lâu ngày làm méo lỗ chân biên. Khi đó, anh em buộc phải tháo ra xử lý lại, tương tự như quy trình rà tâm tay biên trên máy mài tay dên trục đứng để chống hiện tượng nghiêng lệch.

Bảng thông số khe hở bạc biên xe máy tiêu chuẩn

Bảng thông số dưới đây tổng hợp khe hở hướng kính và khe hở dọc trục tiêu chuẩn khi đo kiểm cụm tay dên xe máy phổ thông tại các xưởng gia công cơ khí:

Hạng mục đo kiểm	Thông số tiêu chuẩn (mm)	Giới hạn mòn cho phép (mm)	Hậu quả khi vượt ngưỡng
Khe hở hướng kính đầu to (độ rơ đứng)	0.008 – 0.018	0.035	Gõ lộc cộc khi lên ga gấp, lột bạc biên ở tua cao
Khe hở dọc trục má dên (độ rơ ngang)	0.10 – 0.35	0.55	Tay dên lắc nghiêng, ăn mòn vẹt một bên piston và nòng
Khe hở lỗ ắc piston đầu nhỏ	0.010 – 0.020	0.040	Kêu tiếng tách tách ròn tan ở dải garanty
Độ đảo má dên (đo trên khối V)	0.010 – 0.025	0.050	Rung giật toàn thân xe, nhanh phá vòng bi trục khuỷu

Để đo đạc chính xác những thông số li ti này, anh em cần đặt cây dên lên bộ dưỡng đo đồng tâm trục khuỷu chuyên dụng kết hợp cùng khối V và rà mặt phẳng chuẩn, không thể kê tạm bợ trên đe hay mặt bàn gá gỉ sét.

Top 3 pan bệnh thường gặp liên quan đến khe hở bạc biên

Nhận biết chuẩn xác triệu chứng giúp thợ khoanh vùng nhanh nguyên nhân gây tiếng gõ bụng máy mà không mất công tháo dỡ mò mẫm.

1. Tiếng gõ ắc dên lộc cộc khi tăng ga đột ngột

Xe nổ garanty thì êm ái nhưng cứ vào số kéo ga mạnh tải là phát ra tiếng gõ cộc cộc rất đanh ở phần lốc giữa. Hiện tượng này xuất hiện do khe hở hướng kính đầu to bị rơ quá 0.035mm. Khi buồng đốt sinh công nén xuống, lực quán tính triệt tiêu màng dầu mỏng dính làm ắc dên va đập trực tiếp vào ổ bi đũa. Nếu để chạy cố, bi đũa sẽ bị vỡ vụn làm kẹt cứng cốt máy.

2. Tay dên rơ ngang quá lớn làm xước lệch xi lanh

Nhiều xe mở ra thấy vách xi lanh bị cào xước vẹt một bên mép dù vừa mới doa nòng lên cốt xong. Nguyên nhân chính là khe hở dọc trục giữa má dên và chân biên vượt quá 0.55mm, kết hợp với căn lót má dên bị mòn vẹt. Tay dên bị đảo nghiêng khi quay kéo theo piston tỳ xéo vào thành lòng, khiến anh em phải tốn công tiện lại nòng theo đúng chỉ dẫn xử lý nòng xe máy bị méo ô van để đưa hình học buồng đốt về chuẩn.

3. Tiếng kêu gõ ròn tan garanty do lỏng lỗ ắc đầu nhỏ

Tiếng kêu này nghe lách cách liên tục ngay cả khi máy chạy không tải, tiếng gõ tập trung gần khu vực đầu bò và đầu nòng. Thợ ít kinh nghiệm thường đoán nhầm sang gõ cam cò hoặc lỏng xích cam. Thực tế, lỗ ắc dên đầu nhỏ bị mòn côn khiến ắc piston lắc nhẹ bên trong. Dùng tay lắc thấy êm nhưng khi nổ máy áp lực buồng đốt sẽ làm ắc gõ trực tiếp vào thành lỗ mắt dên.

Quy trình đo khe hở bạc biên xe máy từng bước

Quy trình đo kiểm đòi hỏi dụng cụ sạch sẽ và thao tác dứt khoát để không làm sai lệch số đo kim chỉ.

Vệ sinh và gá đặt trục khuỷu: Rửa sạch hoàn toàn dầu mỡ cũ bám trong rãnh bi đũa bằng xăng thơm hoặc dung dịch tẩy rửa, thổi khô bằng khí nén. Đặt hai đầu trục khuỷu lên cặp khối V trên mặt bàn map phẳng.
Đo khe hở dọc trục má dên: Dùng thước lá đo khe hở cơ khí nhét nhẹ nhàng vào giữa mặt hông đầu to tay dên và má dên. Thử từng lá thước từ 0.15mm tăng dần đến khi lá thước đi vào có cảm giác mút nhẹ, không bị lỏng và không phải ấn quá mạnh. Đọc trị số ghi trên lá thước để xác định độ rơ ngang.
Gá đặt đồng hồ so đo khe hở hướng kính: Kẹp chắc chắn đồng hồ so chân gập dải đo 0.8mm lên đế từ nam khâm cố định trên bàn rà. Điều chỉnh đầu kim tiếp xúc thẳng đứng góc 90 độ vào đỉnh lưng đầu to tay biên, xoay vành mặt kính để kim về đúng vạch số 0.
Đọc giá trị độ rơ hướng kính: Một tay giữ chặt má dên nằm yên trên khối V, tay kia nắm thân biên kéo thẳng lên trên theo phương thẳng đứng rồi ấn nhẹ xuống dứt khoát. Quan sát kim đồng hồ nhảy bao nhiêu vạch chia (mỗi vạch tương ứng 0.01mm). Tổng hành trình kim dịch chuyển chính là khe hở hướng kính của bạc biên.
Kiểm tra độ đảo má dên: Di chuyển kim của đồng hồ so cơ khí mặt tròn 0-10mm tỳ vào vị trí cổ trục lắp vòng bi dên. Xoay tròn trục khuỷu 360 độ một vòng chậm rãi để kiểm tra độ đảo của hai má cốt máy, đảm bảo độ nhảy kim nằm trong ngưỡng 0.02mm.

Lưu ý khi làm việc và trang bị thiết bị đại tu

Đo đạc chính xác phụ thuộc rất nhiều vào tình trạng thiết bị đo kiểm và kỹ năng gá đặt của người thợ xưởng tiện.

Trước khi đo, anh em phải lau chùi mũi kim đo và bề mặt khối V thật sạch bụi mạt sắt. Mạt sắt sót lại dày chỉ nửa dem cũng làm kim nhảy sai hoàn toàn. Tuyệt đối không dùng búa sắt gõ trực tiếp vào tay dên hay má dên để căn chỉnh độ rơ vì sẽ làm móp méo rãnh chạy bi. Khi ép chốt dên mới, phải sử dụng đúng đồ gá chuyên dụng và bàn ép thủy lực có lực nén đều tâm.

Nếu xưởng của anh em chuyên nhận đồ đại tu máy số lượng lớn, việc trang bị đầy đủ dụng cụ trong nhóm thiết bị đại tu phục hồi xe máy là nền tảng để bắt bệnh chính xác, không phải sửa mò hay bảo hành máy nhiều lần.

Muốn trang bị xưởng theo đúng kinh nghiệm trên, anh em tham khảo đồ nghề gara Alotools.

Câu hỏi thường gặp

Khe hở hướng kính bạc biên xe máy bao nhiêu là phải ép dên lại?

Khi trị số đo khe hở bạc biên xe máy trên đồng hồ so vượt quá 0.035mm, anh em bắt buộc phải tháo ra rã dên ép bạc mới. Để khe hở quá lớn chạy trên đường sẽ làm bi đũa đập nát ắc, gây lột dên và phá hỏng vách lốc máy.

Tại sao lắc tay không thấy rơ dên mà nổ máy lên vẫn bị gõ?

Tay người chỉ cảm nhận được độ rơ từ 0.05mm trở lên, trong khi khe hở 0.03mm đã đủ tạo tiếng gõ lộc cộc khi buồng đốt sinh công. Ngoài ra, nhớt cũ đặc bám trong rãnh bạc tạo màng đệm giả đánh lừa cảm giác tay lắc, chỉ khi tẩy sạch nhớt và đo bằng đồng hồ so mới thấy rõ độ rơ thật.

Độ rơ ngang của tay dên xe máy có nguy hiểm như rơ đứng không?

Độ rơ ngang cần thiết để tay dên tự lựa tâm khi hoạt động, nhưng nếu khe hở vượt quá 0.55mm sẽ làm tay dên đảo nghiêng. Hiện tượng này khiến piston bị đẩy xéo góc, mòn vẹt một bên bạc xéc măng và cào xước lòng xi lanh nhanh chóng.

Đo độ đảo dên nên đặt đầu kim đồng hồ so ở vị trí nào?

Anh em nên đặt đầu đo kim tại vị trí ngỗng trục lắp ổ bi khuỷu và phần đầu côn bắt vô lăng mâm lửa. Xoay tròn đều tay dên trên khối V hai đầu, nếu độ nhảy kim vượt quá 0.03mm thì cần dùng búa đồng cân chỉnh lại hai má dên trước khi ráp vào lốc.

Thực hiện chuẩn chỉ kỹ thuật đo khe hở bạc biên xe máy bằng dụng cụ chuyên dụng giúp anh em tự tin trị dứt điểm mọi tiếng gõ khó chịu, nâng cao tay nghề và giữ trọn uy tín cho xưởng sửa chữa.