Đo xung cảm biến trục cam trục khuỷu bắt pan khó nổ, mất lửa

Mới sáng ra xưởng đã nhận ca một chiếc Kia Cerato khách báo thỉnh thoảng đề rất dai, nổ máy khó, thi thoảng đang chạy thì hụt ga như mất lửa. Anh em dùng máy đọc lỗi đa năng cắm vào không ra mã OBD nào, thay thử cụm bugi, súc kim phun các kiểu vẫn y nguyên. Đọc data list thì thông số nhảy loạn xạ. Chỗ này mà cứ đè đồ ra thay thử thì tốn kém mệt mỏi. Cách nhanh nhất để chốt hạ mấy ca từ trường chập chờn này là đo xung cảm biến trục cam trục khuỷu bằng dao động ký. Cắm hai kim đo vào, nhìn sóng hiển thị là biết ngay răng vành từ có mẻ hay cảm biến đang ngắc ngoải.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Cẩm nang pan bệnh điện thân xe: Đo ắc quy, tìm dòng rò.

1. Đo xung cảm biến trục cam trục khuỷu là gì?

Đo xung cảm biến trục cam trục khuỷu là thao tác dùng thiết bị dao động ký (oscilloscope) để đọc trực tiếp tín hiệu điện áp từ cảm biến (CKP và CMP) gửi về hộp ECU dưới dạng biểu đồ sóng. Nhìn vào biểu đồ này, thợ sẽ thấy được sự đồng bộ của trục cam và trục khuỷu theo thời gian thực.

Trên các dòng xe con đời mới dùng hệ thống cam thông minh (VVT-i, CVVD), hộp ECU dựa hoàn toàn vào tín hiệu này để quyết định thời điểm đánh lửa và phun xăng. Chỉ cần tín hiệu bị nhiễu, mất sóng hoặc sai lệch pha, hộp sẽ ngắt lửa hoặc phun xăng sai bét, dẫn tới tình trạng máy ì, rung giật hoặc nằm đường luôn.

2. Bảng thông số tín hiệu cảm biến CKP và CMP

Bảng dưới đây tổng hợp các dạng sóng và điện áp tiêu chuẩn của cảm biến từ và cảm biến Hall, giúp anh em dễ đối chiếu khi nhìn vào màn hình máy đo:

Loại cảm biến	Nguồn cấp	Dạng sóng tín hiệu	Đặc điểm nhận biết lỗi trên máy đo
Cảm biến Hall (Quang/Từ trở)	5V hoặc 12V	Sóng vuông (Square wave)	Đỉnh sóng bị vát, gốc sóng không kéo được về mức 0V, mất góc vuông.
Cảm biến điện từ (Inductive)	Không dùng nguồn ngoài	Sóng hình sin (AC)	Biên độ sóng chập chờn khi rồ ga, đỉnh sóng thấp hơn tiêu chuẩn, nhiễu răng cưa.

3. Top 3 pan bệnh thường gặp khi sai lệch xung cam khuỷu

Xe nổ máy khó, đề dai, nổ lúc nóng lúc nguội

Khách cứ để máy nguội qua đêm thì nổ một phát ăn ngay, nhưng máy nóng lên là đề mãi không nổ. Nguyên nhân là cuộn dây bên trong cảm biến từ bị già, khi nhiệt độ tăng cao làm tăng điện trở, khiến tín hiệu gửi về hộp yếu hẳn đi. Lúc này đề máy, vòng tua thấp không đủ sinh ra biên độ sóng, ECU không nhận diện được vị trí điểm chết trên để đánh lửa.

Đang chạy thì chết máy đột ngột, đề lại tịt

Xe đang đi trên đường tự nhiên tắt lịm, nhả côn dồn số ép nổ cũng vô tác dụng. Chỗ này thường do rắc cắm lỏng, dây điện chạm mát hoặc cảm biến hỏng hẳn. Tín hiệu xung bị đứt ngang, ECU hiểu là máy đã dừng quay nên lập tức ngắt bơm xăng và mất bô bin đánh lửa để bảo vệ động cơ.

Máy rung giật, mất lửa từng máy báo misfire

Máy nổ rần rần, cắm máy quét báo lỗi misfire ngẫu nhiên (P0300). Lý do là vành răng tạo xung bị mẻ một răng, bám nhiều mạt kim loại, hoặc puli trục khuỷu bị rơ dão. Sóng đo ra bị nhiễu, răng thưa răng mau, khiến hộp tính toán góc đánh lửa bị sai, đánh lửa không đúng kỳ.

4. Quy trình xử lý và đo kiểm từng bước

Khi thao tác ở khoang máy hoặc dưới gầm, việc kiểm tra điện cần làm tuần tự để tránh chạm chập gây chết hộp. Anh em tham khảo thêm bài viết mẹo đo đứt dây, tìm điểm chạm mát đứt cầu chì bằng bút thử điện và đồng hồ VOM để loại trừ các lỗi về dây dẫn nguồn và mass trước khi đo xung.

Bước 1: Xác định chân tín hiệu. Rút rắc cảm biến ra, bật chìa khóa ON. Lấy đồng hồ VOM chọc vào để tìm chân nguồn (5V/12V), chân mass và chân tín hiệu (dành cho cảm biến Hall). Nếu là cảm biến từ thì xác định 2 chân tín hiệu.
Bước 2: Kết nối máy. Dùng bộ kim chích dây điện cắm xuyên qua vỏ bọc chân tín hiệu ở phía sau rắc (không chọc nát lỗ rắc). Nối kẹp mát của dao động ký vào sườn xe.
Bước 3: Bắt sóng. Chọn thang đo phù hợp trên máy. Nhờ thợ phụ lên buồng lái vặn chìa khóa đề máy. Quan sát ngay dạng sóng hiện lên.
Bước 4: Phân tích lỗi. Nếu đường sóng thẳng đuột là đứt dây hoặc cảm biến chết. Nếu sóng có lên nhưng đỉnh sóng nhảy lung tung không đều, anh em phải tháo cảm biến ra soi xem có dính mạt sắt, bẩn dơ hoặc vành răng bánh đà bị mẻ lỗ không.

Lưu ý nhỏ: Đôi khi củ đề dở chứng hoặc bình ắc quy sụt dòng làm tua máy quá chậm, sóng sinh ra yếu khiến anh em bắt bệnh nhầm. Gặp ca này, cứ lấy máy test ắc quy ô tô kẹp vào đo trước dòng khởi động (CCA) xem bình có cầm hơi không. Tránh tình trạng thay cảm biến xong vẫn đề dai nhách. Anh em có thể xem qua cách bắt bệnh hao bình, đề xịt sụt áp bằng máy test ắc quy và bộ sạc dòng thông minh để chốt bệnh phần nguồn khởi động.

5. Lưu ý khi chọn thiết bị và đo kiểm

Để nhìn rõ bệnh, anh em gara nên sắm các loại dụng cụ đo kiểm, đồng hồ chẩn đoán hiển thị màn hình màu, có ít nhất 2 kênh để chập cả xung cam và khuỷu lên cùng một màn hình. Có như vậy mới soi ra độ trễ pha (lệch tầm cam, giãn xích cam) gây khó nổ.

Lúc đâm kim chích, nhớ làm nhẹ tay để không đứt ruột đồng bên trong dây. Đo xong nhớ quấn lại băng dính điện cẩn thận để nước không ngấm vào lỗ chích gây ô xy hóa xanh lè chân rắc hỏng dây sau này.

Câu hỏi thường gặp

Cảm biến trục khuỷu hỏng xe có nổ máy được không?

Đa số các dòng xe con hiện nay, khi mất tín hiệu cảm biến trục khuỷu (CKP), hộp ECU sẽ không biết pittông đang ở vị trí nào để đánh lửa, xe sẽ hoàn toàn không nổ được. Dù có đề mỏi tay, máy khởi động vẫn quay rào rào nhưng kim phun và bô bin đều bị ngắt điện.

Đo xung cảm biến trục cam trục khuỷu bằng đồng hồ VOM được không?

Đồng hồ VOM chỉ hiển thị được điện áp trung bình, đo cảm biến từ có thể thấy nhích lên khoảng 1-2V AC khi đề máy. Nhưng nó không thể vẽ được hình dạng sóng, không biết được điểm mất sóng hay nhiễu tín hiệu. Muốn bắt bệnh sâu, anh em bắt buộc phải dùng dao động ký.

Dạng sóng cảm biến Hall và cảm biến từ khác nhau thế nào?

Cảm biến Hall cho ra dạng sóng vuông cực kỳ sắc nét, nhảy từ 0V lên 5V (hoặc 12V). Còn cảm biến điện từ cho ra dạng sóng hình sin chập chùng, biên độ sóng phụ thuộc vào tốc độ vòng tua máy (tua càng cao sóng càng lớn).

Tại sao thay cảm biến mới rồi mà sóng đo ra vẫn nhiễu?

Nếu thay đồ mới mà đo xung cảm biến trục cam trục khuỷu vẫn thấy nhiễu, anh em phải kiểm tra lại khe hở từ giữa đầu cảm biến và vành răng (roto). Khe hở quá lớn do chêm nhầm ron, vành răng bị cong vênh lồi lõm, hoặc dây tín hiệu bị nhiễu điện từ do đi quá gần hệ thống đánh lửa áp cao đều gây ra tình trạng này.