Chiều muộn ở tiệm, anh em nhận con xe ga sập ổ gà làm nứt toác đáy cacte nhớt, hoặc con xe số bị thợ trước vặn quá tay làm gãy rụng hẳn tai bắt ốc lốc giữa. Thay bộ lốc mới thì khách kêu tốn kém lại mất số máy zin, mà trét keo AB chỉ chạy vài hôm nóng máy là nhớt lại rỉ ướt nhẹp. Giải pháp dứt điểm cho các ca đại tu này chính là hàn lốc máy nhôm bằng máy hàn TIG AC/DC để đắp thịt và taro lại ren nguyên bản. Bài viết này chia sẻ kinh nghiệm thực chiến từ khâu tẩy nhớt ngấm sâu đến cách chỉnh xung dòng xoay chiều sao cho mối đắp ngấu chắc, không rỗ mọt.
Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Chọn máy hàn MIG và TIG mini cho tiệm xe máy chuẩn thợ.

Hàn lốc máy nhôm bằng máy hàn TIG AC/DC là gì?
Hàn lốc máy nhôm bằng máy hàn TIG AC/DC là kỹ thuật dùng hồ quang điện cực Vonfram không nóng chảy kết hợp khí bảo vệ Argon tinh khiết ở chế độ dòng xoay chiều (AC) để nấu chảy và bồi đắp hợp kim nhôm đúc. Khác với kỹ thuật hàn cổ pô inox xe máy bằng máy hàn TIG thông thường chỉ chạy dòng một chiều (DC), lốc máy xe số và xe ga đúc từ hợp kim nhôm – silic có lớp màng oxit nhôm (Al2O3) phủ kín bề mặt.
Lớp oxit này có nhiệt độ nóng chảy lên tới hơn 2.000°C, trong khi lõi nhôm bên dưới chảy lỏng ngay ở khoảng 660°C. Nếu anh em cố tình dùng máy hàn DC để kéo, lõi nhôm bên trong đã chảy sụp xuống mà lớp vỏ oxit bên ngoài vẫn trơ ra, tạo thành cục xỉ đen sì không thể ngấu.
Khi bật sang chế độ AC trên máy hàn TIG nhôm AC/DC 250A, dòng điện đảo chiều liên tục giữa nửa chu kỳ dương (EP) và nửa chu kỳ âm (EN). Nửa chu kỳ dương đóng vai trò như một chiếc búa bắn phá, bóc sạch lớp màng oxit cứng đầu trên bề mặt lốc máy, còn nửa chu kỳ âm tập trung nhiệt sâu xuống nền nhôm đúc để tạo vũng hàn lỏng bóng đẹp.
Bảng thông số chỉnh máy hàn TIG nhôm AC/DC theo độ dày lốc máy
Mỗi vị trí trên bộ máy xe ga hay xe số có độ dày thành vách hoàn toàn khác nhau, từ đáy cacte mỏng dính đến chân tai ốc dày cộm. Anh em lưu ngay bảng thông số chuẩn dưới đây để chỉnh nhanh trên mặt máy hàn TIG nhôm AC/DC 250A mà không sợ bị lủng đáy hay thiếu ngấu chân mối hàn.
| Vị trí trên lốc máy | Độ dày vật liệu | Dòng hàn (Ampe) | Đường kính kim Vonfram | Que bù nhôm | Lưu lượng khí Argon |
|---|---|---|---|---|---|
| Đáy cacte nhớt, nắp nồi côn xe số | 2.0 – 3.0 mm | 75 – 95 A | 1.6 mm (Đầu xanh/xám) | ER4043 – 1.6 mm | 7 – 8 lít/phút |
| Vách lốc giữa, ổ đỡ bạc đạn (vòng bi) | 3.5 – 5.0 mm | 100 – 130 A | 2.4 mm (Đầu xanh/xám) | ER4043 – 2.4 mm | 8 – 10 lít/phút |
| Đắp tai bắt ốc treo máy, chân chống đứng | 6.0 – 10.0 mm | 135 – 170 A | 2.4 – 3.2 mm | ER4043 / ER5356 – 2.4 mm | 10 – 12 lít/phút |
| Lỗ xả nhớt đáy cacte bị chờn ren, nứt cổ | 5.0 – 8.0 mm | 120 – 150 A | 2.4 mm (Đầu xanh/xám) | ER4043 – 2.4 mm | 9 – 11 lít/phút |
Bên cạnh dòng Ampe chính, anh em cần chú ý chỉnh thêm hai thông số quan trọng khác trên máy hàn điện tử. Tần số xung xoay chiều (AC Frequency) nên đặt ở mức 80–120 Hz giúp gom tia hồ quang sắc gọn, không bị tòe lửa làm biến dạng các gờ lắp gioăng lốc máy xung quanh.
Tỷ lệ cân bằng làm sạch (AC Balance / Clean Width) anh em để khoảng 25–35% là vừa đẹp. Nếu tăng mức làm sạch lên quá cao, đầu kim Vonfram sẽ bị nóng chảy tù đầu rất nhanh, làm vũng hàn mất ổn định và dễ bắn tóe tạp chất vào mối đắp.
Top 4 pan hư hỏng lốc máy nhôm thường gặp ở tiệm đại tu
Nắm rõ đặc tính từng dạng nứt vỡ giúp anh em chọn đúng phương án vát rãnh và bù thịt, tránh tình trạng hàn xong lắp lên xe chạy nóng lại rỉ nhớt hoặc xé rách chân ốc. Dưới đây là 4 ca bệnh kinh điển mà anh em thợ xoáy nòng và sửa xe máy gặp hằng tuần.
1. Nứt đáy cacte nhớt hoặc nứt cổ ốc xả nhớt
Ca này thường gặp trên các dòng xe số và xe tay ga gầm thấp như Vision, Air Blade, Exciter do sập ổ gà cạ gầm hoặc do thợ dùng súng hơi bắn ốc xả nhớt quá lực. Vết nứt thường chạy dọc theo chân ren ốc xả nhớt hoặc xé ngang phần đáy chứa nhớt mỏng.
Đặc điểm khó chịu nhất của pan này là nhớt máy lâu năm đã ngấm sâu vào các thớ nhôm đúc xốp. Nếu anh em chỉ lau sơ bên ngoài rồi châm mỏ hàn vào ngay, nhớt sôi lên bốc khói đen kịt, tạo ra hàng loạt lỗ mọt li ti bên trong mối hàn khiến nhớt vẫn thấm rỉ ra ngoài sau khi hoàn thiện.
2. Gãy rụng hoàn toàn tai bắt ốc treo máy hoặc tai bắt ốp nồi
Khi xe bị tai nạn va đập mạnh hoặc ốc gỉ cứng đầu bị vặn gãy ngang, phần tai nhôm nhô ra khỏi thân lốc thường bị vỡ rời thành nhiều mảnh nhỏ hoặc mất hẳn mảnh vỡ. Nếu mảnh vỡ còn nguyên và khít, anh em có thể ghép lại để hàn đắp hai mặt.
Trường hợp mất mảnh vỡ, thợ phải dùng kỹ thuật đắp bồi từng lớp kim loại chồng lên nhau tạo thành một khối phôi đặc, sau đó mới lấy dấu khoan lỗ và taro ren mới. Muốn khối nhôm đắp đủ độ cứng chịu lực treo động cơ mà không bị nứt chân khi siết ốc, anh em phải chọn đúng que bù hợp kim phù hợp.
3. Nứt vách lốc giữa quanh ổ đỡ bạc đạn (vòng bi)
Những chiếc xe chạy cạn nhớt làm bó biên, vỡ bi dên hoặc bi láp thường kéo theo lực văng cực lớn làm nứt toác vách ngăn quanh lưng ổ bạc đạn. Đây là vị trí đòi hỏi độ chính xác hình học cực cao vì chỉ cần nhiệt hàn làm co ngót lệch vài phần trăm milimet là lưng bạc đạn sẽ bị lỏng hoặc kẹt cứng.
Với ca bệnh này, anh em tuyệt đối không được hàn kéo một đường dài liên tục. Phải chia nhỏ đường hàn, hàn đối xứng từng đoạn ngắn 1–2 cm và kiểm soát nhiệt độ vách lốc thật chặt trước khi đưa lên máy doa lại ổ bi.
4. Lõm bề mặt lắp ghép mặt phẳng hai nửa lốc máy
Nhiều anh em thợ mới khi bổ máy gặp ron giấy dính chặt thường dùng tuốc-nơ-vít dẹt đóng mạnh vào khe hở để tách lốc, làm sứt mẻ, lồi lõm mặt phẳng tiếp xúc. Khi lắp lại, dù bôi dày keo tạo ron nhưng dưới áp suất buồng máy nóng, nhớt vẫn rỉ theo các vết sứt này.
Cách xử lý chuẩn nhất là dùng mỏ hàn TIG đắp bù một lớp nhôm mỏng cao hơn mặt phẳng cũ khoảng 1–1.5 mm tại điểm bị sứt. Sau đó dùng đá mài phẳng hoặc rà lại trên bàn map để lấy lại mặt phẳng kín khít tuyệt đối như zin.
Quy trình hàn lốc máy nhôm bằng máy hàn TIG AC/DC chuẩn từng bước
Để mối hàn ngấu sâu vào cốt nhôm đúc, trắng sáng và kín khít không một lỗ mọt, anh em cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình 5 bước dưới đây. Riêng khâu làm sạch chiếm tới 70% tỷ lệ thành công của một ca hàn nhôm.
- Bước 1: Tháo rã toàn bộ chi tiết và vệ sinh tẩy dầu nhớt triệt để. Anh em hạ máy, rã sạch các chi tiết cao su, phớt chắn dầu, bạc đạn và rửa sạch bùn đất bên ngoài bằng dung dịch tẩy rửa chuyên dụng. Dùng máy rửa chi tiết tuần hoàn xịt rửa kỹ khe nứt, sau đó dùng khò gas hơ nhẹ vùng cần hàn lên khoảng 150–200°C để ép toàn bộ dầu nhớt ngấm sâu trong thớ nhôm đúc trào hết ra ngoài rồi lau sạch bằng axeton hoặc xăng thơm.
- Bước 2: Phay rãnh chữ V và khoan chặn đầu vết nứt. Dùng máy mài khuôn khí nén gắn mũi hợp kim phay mở rộng dọc theo đường nứt thành rãnh chữ V sâu khoảng 2/3 độ dày vách lốc. Tại hai đầu mút của vết nứt, anh em dùng mũi khoan 2.5 mm khoan xuyên qua một lỗ nhỏ để triệt tiêu ứng suất tập trung, ngăn vết nứt chạy dài thêm khi gặp nhiệt độ cao.
- Bước 3: Mài đầu kim Vonfram và lắp đặt kẹp mass chuẩn. Mài đầu kim Vonfram xanh (hoặc xám) theo chiều dọc trục kim thành hình chóp cụt có góc côn khoảng 30–45 độ, đầu mũi để hơi tù một chút chứ không mài nhọn hoắt như hàn inox. Kẹp dây mass trực tiếp lên phần nhôm sạch gần vị trí hàn nhất trên lốc máy để dòng điện xoay chiều dẫn truyền ổn định, tránh đánh lửa lung tung làm rỗ bề mặt lưng bạc đạn.
- Bước 4: Gia nhiệt sơ bộ và tiến hành hàn đắp bồi thịt. Với những lốc máy có thành vách dày trên 5 mm hoặc đắp tai ốc lớn, anh em nên khò ấm sơ bộ vùng hàn lên khoảng 100°C giúp vũng hàn ngấu nhanh mà không cần đẩy dòng Ampe quá cao. Bấm cò mồi hồ quang trên máy hàn TIG nhôm AC/DC 250A, giữ mỏ hàn nghiêng góc 75–80 độ so với mặt lốc, chờ vũng nhôm nền chảy lỏng sáng bóng rồi mới chấm que bù ER4043 vào rìa trước của vũng hàn theo nhịp đều tay.
- Bước 5: Làm nguội tự nhiên, gia công mặt phẳng và taro lại ren. Sau khi đắp đủ thịt cao hơn bề mặt cũ khoảng 1.5–2 mm, anh em để lốc máy nguội tự nhiên ở nhiệt độ phòng, tuyệt đối không dội nước lạnh làm nhôm đúc bị giòn và nứt ngầm. Dùng máy mài khuôn khí nén gắn đá mài trụ làm phẳng bề mặt mối đắp, lấy dấu tâm lỗ bằng bộ taro bàn ren hệ mét để khoan mồi và taro lại bước ren chuẩn theo đúng kích thước bu lông nguyên bản của xe.
Lưu ý sống còn khi chọn thiết bị và làm việc với lốc máy nhôm
Hàn nhôm đúc trên lốc xe máy khó hơn rất nhiều so với hàn sắt hộp hay hàn ống pô inox thông thường. Nếu chọn sai máy hàn hoặc thiếu đồ gá hỗ trợ, anh em rất dễ làm biến dạng cả bộ lốc máy của khách.
Khi đầu tư thiết bị cho xưởng đại tu hoặc tiệm xoáy nòng, anh em bắt buộc phải chọn dòng máy hàn TIG nhôm AC/DC 250A có tích hợp đầy đủ núm chỉnh tần số AC (AC Frequency) và độ rộng làm sạch (AC Balance). Những dòng máy TIG chỉ có chế độ DC giá rẻ ngoài thị trường hoàn toàn không thể hàn được lốc máy nhôm, dù anh em có đổi sang dùng khí Argon tinh khiết hay que bù đắt tiền đến đâu.
Về vật liệu que bù, 90% các loại lốc máy xe số, xe tay ga của Honda, Yamaha, Suzuki đều đúc từ hợp kim nhôm pha Silic. Do đó, anh em nên ưu tiên dùng que bù mã ER4043 (chứa 5% Silic) vì tính chảy loãng tốt, bám ngấu cực chắc với phôi đúc và hạn chế tối đa hiện tượng nứt nóng khi mối hàn nguội đi. Chỉ dùng que bù ER5356 (nhôm pha Magie) khi cần đắp các chi tiết chịu lực kéo xé cực lớn và ít chịu nhiệt độ cao.
Ngoài ra, trong suốt quá trình thao tác, anh em cần giữ lưu lượng khí Argon ổn định từ 8–10 lít/phút và nhớ giữ mỏ hàn tại chỗ thêm khoảng 3–5 giây sau khi ngắt cò (chế độ khí trễ Post-flow). Lớp khí trễ này giúp bảo vệ vũng nhôm đang nguội dần và giữ cho đầu kim Vonfram không bị oxy hóa đen đầu cho lần chấm mối tiếp theo. Anh em có thể tham khảo thêm các dòng máy móc hỗ trợ phục hồi động cơ tại danh mục thiết bị đại tu – phục hồi xe máy để trang bị đồng bộ cho xưởng.
Câu hỏi thường gặp
1. Dùng máy hàn TIG một chiều (DC) thông thường có hàn được lốc máy nhôm không?
Không thể hàn được anh em nhé. Máy hàn TIG DC không có nửa chu kỳ dương để bắn phá lớp màng oxit nhôm cứng đầu phủ bên ngoài lốc máy, dẫn đến tình trạng lõi nhôm bên trong chảy sụp mà lớp vỏ ngoài vẫn đóng vảy đen không ngấu. Để hàn lốc máy nhôm, bắt buộc phải dùng máy hàn TIG nhôm AC/DC 250A bật sang chế độ dòng xoay chiều AC.
2. Tại sao khi hàn lốc máy nhôm mối hàn hay bị sủi bọt đen và rỗ mọt bên trong?
Nguyên nhân chính là do dầu nhớt cũ ngấm sâu trong thớ nhôm đúc chưa được khò nhiệt đuổi hết ra ngoài trước khi hàn, hoặc bề mặt rãnh phay còn dính bụi bẩn, lớp sơn tĩnh điện. Ngoài ra, việc dùng khí Argon lẫn tạp chất, hở đường ống dẫn khí hoặc đầu kim Vonfram bị chạm vào vũng nhôm lỏng cũng làm mối hàn sủi bọt đen tức thì.
3. Đắp tai bắt ốc lốc máy nên chọn que bù nhôm ER4043 hay ER5356?
Anh em nên chọn que bù nhôm ER4043 cho hầu hết các ca đắp tai ốc và vá nứt lốc máy xe số, xe ga. Thành phần 5% Silic trong que ER4043 tương thích hoàn toàn với hợp kim nhôm đúc của vỏ động cơ, giúp mối hàn chảy mượt, ít co ngót và không bị nứt chân mối hàn khi động cơ vận hành ở nhiệt độ cao.
4. Hàn lốc máy nhôm bằng máy hàn TIG AC/DC xong có cần phay lại mặt phẳng lắp gioăng không?
Bắt buộc phải gia công làm phẳng lại nếu đường hàn đi qua bề mặt tiếp xúc giữa hai nửa lốc máy hoặc nắp nồi côn. Nhiệt độ hồ quang làm phần nhôm đắp nhô cao hơn mặt phẳng zin và có thể gây co rút nhẹ cục bộ; anh em dùng máy mài khuôn khí nén hạ thấp phần thịt thừa rồi rà phẳng lại trên bàn đá mới đảm bảo lắp gioăng kín nhớt 100%.
2 / 2
