Hướng dẫn hạ máy tháo hộp số xe con an toàn chống tụt

Hôm qua xưởng tôi vừa nhận một con Kia Cerato bị lột dên nặng, dầu hòa nước đục ngầu do khách cố chạy khi cạn nước mát. Chủ xe sốt ruột giục làm nhanh để lấy xe đi tỉnh. Ca này xước nòng, cong tay biên nên không thể xử lý trên xe, bắt buộc phải hạ máy tháo hộp số đưa ra ngoài để làm lại hơi. Anh em thợ mới nhìn mớ dây điện, ống dẫn chằng chịt trong khoang máy thường hay ngợp. Làm không khéo, lúc cẩu lên giật đứt dây điện hay trượt kích là đền ốm. Bài này tôi chia sẻ lại các bước dỡ máy, rút số bằng cẩu móc và giá đỡ an toàn cho anh em cày ở xưởng, tránh ba cái pan bệnh lặt vặt sinh ra do tháo lắp ẩu.

Hạ máy tháo hộp số là gì và khi nào cần dỡ cả cụm?

Hạ máy tháo hộp số là thao tác tách rời toàn bộ khối động cơ và hộp số ra khỏi khung gầm xe con, nhấc ra ngoài để lấy không gian sửa chữa. Việc này thường dùng cẩu rùa (cẩu móc) để kéo từ trên xuống hoặc nâng xe lên và thả máy xuống tùy đời xe.

Anh em thợ thường phải làm việc này khi gặp các ca bệnh nặng. Cụ thể như máy bị thủy kích, lột dên, thổi ron quy lát phải làm lại mặt máy, hoặc cần tháo tung hộp số tự động để thay lá côn, thay ron phớt đại tu. Nếu xe chỉ bị rỉ nhớt nhẹ ở đáy các-te thì chui gầm xử lý, không ai mang cẩu ra dỡ cả cụm làm gì cho hành xác.

Bảng tra cứu trọng lượng động cơ xe con để chọn cẩu

Trước khi đưa cẩu vào, anh em phải ước lượng được cục máy mình sắp nhấc nặng bao nhiêu để chỉnh nấc cần cẩu cho đúng. Máy xe con không nặng như xe tải, nhưng móc sai nấc tải trọng là bềnh đuôi cẩu ngay.

Dung tích động cơ xe con	Trọng lượng máy + số (Ước tính)	Nấc cẩu móc phù hợp
Máy 1.0L – 1.5L (Kia Morning, Vios)	120kg – 160kg	Móc ở nấc dài nhất (0.5 Tấn) cho dễ thò sâu
Máy 1.8L – 2.5L (Mazda 3, Camry, CR-V)	180kg – 250kg	Móc ở nấc giữa (1 Tấn – 1.5 Tấn)
Máy V6 3.0L trở lên (Lexus, Mercedes)	280kg – 350kg	Phải thu ngắn cần (2 Tấn), xích neo 3 góc

Top 3 rủi ro anh em hay dính khi dỡ máy, rút số

Quên tháo giắc điện và tuy-ô xăng

Bệnh này thợ phụ hay dính nhất. Máy nhấc lên mượt mà tự dưng khựng lại, cố bơm kích là đứt phăng mớ dây báo lỗi cảm biến trục cam hay bứt méo ống đồng tuy-ô xăng. Rút giắc điện hộp đen (ECU), dây mát bắt ra thân xe và các tuy-ô nước phải làm thật kỹ, tháo đến đâu đánh dấu hoặc quấn băng keo đến đó.

Kích trượt, nghiêng đổ hộp số

Nhiều xưởng tiết kiệm không sắm giá đỡ hộp số, cứ lấy kích cá sấu tì mẩu gỗ mỏng đội lên các-te số. Lúc rút ốc chuông, máy nghiêng một phát là cả cục số trượt cái oạch xuống đất. Vỡ vỏ nhôm hộp số là chuyện nhỏ, đè vào tay chân anh em mới là chuyện lớn.

Đứt xích treo, gãy tai bắt ốc

Bu lông bắt tai cẩu trên lốc máy lâu ngày bị mọt gỉ. Thợ nhà mình cứ thế luồn dây xích quấn một vòng rồi móc lên. Dây xích chéo góc tạo lực xé, giật mạnh một phát mẻ luôn thành lốc nhôm. Bắt buộc phải dùng ma-ní xoay và bắt thẳng bu lông chịu lực vào đúng lỗ ren thiết kế của nhà máy.

Quy trình hạ máy tháo hộp số từng bước an toàn

Quy trình hạ máy tháo hộp số đòi hỏi anh em làm tuần tự từ trên xuống dưới, từ ngoài vào trong. Không vội vàng nhấc bổng khi chưa kiểm tra điểm neo.

Bước 1: Rút xả dung dịch: Chui gầm xả hết nhớt máy, nhớt số và nước làm mát ra khay. Thu hồi ga điều hòa. Anh em có thể đọc thêm bài cẩm nang chẩn đoán bệnh hao nước, thổi ron, lột dên để rõ cách bắt bệnh trước khi quyết định rã máy.
Bước 2: Dọn dẹp khoang máy trên cao: Tháo cọc bình ắc quy đầu tiên để ngắt điện. Tháo họng hút, bầu lọc gió, các két nước, két turbo (nếu có). Gỡ toàn bộ dây điện bám trên lốc máy vắt sang một bên hông bưởng chắn bùn.
Bước 3: Ngắt kết nối phần gầm: Nâng xe lên, tháo hai trục láp (bán trục) ra khỏi moay-ơ. Rút củ đề, tháo rời cổ xả khỏi cụm góp xả. Nếu là xe cầu sau thì phải đánh dấu và tháo trục các-đăng.
Bước 4: Đưa cẩu và giá đỡ vào vị trí: Luồn chân cẩu móc động cơ vào gầm xe. Móc xích vào 2 tai xách trên lốc máy, bơm nhẹ tay kích cho dây cáp căng vừa đủ (chưa nhấc bổng). Ở dưới gầm, đẩy giá đỡ vào tì đúng rốn hộp số.
Bước 5: Tháo chân cao su và rút máy: Bắn nới ốc chân máy, ốc cao su chân số. Quan sát quanh khoang máy xem còn vướng víu gì không. Bơm cẩu lên từ từ, lay nhẹ khối máy để trượt khỏi ngàm. Kéo cẩu rùa lùi ra sau, hạ cụm máy xuống lốp xe dự phòng hoặc bàn để đồ.

Lưu ý khi chọn thiết bị hỗ trợ quá trình làm máy

Để công việc rã máy trôi chảy, bộ đồ nghề thao tác gầm và cẩu móc phải cứng cáp. Ty ben của cẩu không được rỉ dầu tụt áp, sức nặng 200kg mà cẩu tụt là sập thẳng xuống sắt xi xe.

Đặc biệt khi tách hộp số ra khỏi lốc máy trên nền gạch, anh em nên sắm đầy đủ dụng cụ sửa chữa gầm xe. Không dùng kìm răng bẻ kẹp phe hay lấy búa đóng tòe đầu trục côn. Ốc chuông số thường vướng khe hẹp bách rùa, phải sắm bộ cờ lê tròng lắt léo xịn mới bắt được lực, tránh toét đầu vít ốc gỉ cứng đầu.

Câu hỏi thường gặp

Hạ máy tháo hộp số xe con mất bao lâu?

Với xe cỏ 4 máy (I4) như Vios hay Morning, thợ cứng hai người phối hợp chỉ mất tầm 2 – 3 tiếng là bốc được máy ra ngoài. Với các dòng xe sang của Đức khoang máy chật hẹp, phải tháo nguyên cả giàn đầu (badosoc, khung đèn, két nước) thì có khi cày cả ngày mới nhấc được cục máy ra.

Có nên dùng cẩu tời điện neo trên trần thay cho cẩu rùa?

Không nên. Cẩu tời cố định trên trần xưởng bắt xe phải nằm chết một chỗ, gầm xe lại vướng cầu nâng không đẩy ra lùi vào được. Cẩu rùa có bánh xe, móc máy lên xong anh em cứ thế kéo lùi ra khoảng sân trống để xịt rửa lốc máy tiện hơn rất nhiều.

Nhấc máy lên có cần tháo bơm trợ lực lái không?

Nếu là bơm trợ lực dầu, tốt nhất anh em tháo ốc bắt bơm vào lốc máy, dùng dây thít treo gọn cục bơm sang một bên vách gầm. Làm thế này thì không phải xả dầu trợ lực, đỡ mất công xả e (air) bọt khí sau khi ráp lại máy.

Dấu hiệu nào biết bệ đỡ chân máy bị hỏng cần thay khi dỡ máy?

Khi nhấc máy lên, anh em kiểm tra cục cao su chân máy. Nếu thấy phần cao su nứt nẻ, có vết dầu thủy lực chảy ra (với chân máy dầu), hoặc cao su xẹp lép chạm sắt vào sắt thì phải báo khách thay ngay. Tiện công hạ máy thay chân chống rung dễ hơn nhiều so với việc để trên xe lấy xà beng bẩy.