Bắt bệnh lột dên, thổi ron và đại tu động cơ ô tô con

Tuần trước xưởng mình mới kéo về một con Mazda 3 nằm đường, chủ xe gọi điện giọng rất sốt ruột bảo kim nhiệt vọt lên vạch đỏ rồi xe lịm đi, đề nổ lại máy ì không nhúc nhích. Kéo que thăm nhớt lên thấy váng màu cà phê sữa, lấy cờ lê quay puly cốt máy thì kẹt cứng. Bệnh này nhẹ thì thổi ron quy lát, để cố chạy đến bó máy lột dên xoay miểng thế này thì 100% phải rớt máy làm lại đồ lòng. Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ với anh em xưởng quy trình bắt bệnh và các bước đại tu động cơ ô tô con để trị dứt điểm mấy ca cày ải quá sức, đảm bảo ráp lên nổ máy êm ru, không bị vật lại.

Đại tu động cơ ô tô con là gì?

Đại tu động cơ ô tô con là quá trình nhấc hẳn cỗ máy ra khỏi khoang động cơ, rã sạch từng chi tiết từ nắp cò, nắp quy lát đến khối các-te. Sau đó, thợ sẽ tiến hành vệ sinh, đo kiểm khe hở, phay tiện lại bề mặt lốc máy và thay mới toàn bộ các chi tiết hao mòn bên trong (như piston, xéc-măng, miểng dên, ron quy lát, phớt gít). Mục đích là để cỗ máy kín khít, lấy lại sức nén và áp suất dầu như lúc xe mới xuất xưởng.

Khác với xe tải thùng to máy thoáng, khoang máy xe con (xe du lịch) rất chật hẹp. Việc làm máy đòi hỏi anh em thợ phải tỉ mỉ, thao tác khéo léo để không làm toét đầu vít hay đứt dây điện rợ xung quanh.

Bảng tra cứu thông số mài mòn khi tháo rã máy

Khi rã máy ra, anh em không được nhìn bằng mắt thường rồi phán, mà phải dùng thước panme và căn lá để đo độ mòn. Dưới đây là bảng thông số tham khảo chung cho các dòng máy xăng xe con phổ thông (thông số cụ thể anh em nhớ tra theo từng mã máy của hãng):

Chi tiết kiểm tra	Khe hở tiêu chuẩn (mm)	Khe hở tối đa phải thay/mài (mm)
Độ vênh bề mặt nắp quy lát / lốc máy	Dưới 0.03	Lớn hơn 0.05 (phải phay mặt)
Khe hở miệng xéc-măng khí	0.20 – 0.40	Lớn hơn 0.60
Khe hở màng dầu miểng dên (bạc lót)	0.02 – 0.05	Lớn hơn 0.08 (kêu lạch cạch)
Độ rơ hở dẫn hướng xupap	0.03 – 0.06	Lớn hơn 0.10 (ăn dầu qua phớt gít)

Top 3 pan bệnh thường gặp dẫn đến phải rớt máy

Bệnh hao nước mát âm thầm

Nhiều xe vào xưởng cứ 3-4 ngày lại báo cạn bình nước phụ mà tìm quanh két nước, ống cao su không thấy rò rỉ đâu. Mở nắp đổ dầu nhớt thấy có hơi nước bám thành giọt, hoặc buồng đốt có một máy đánh lửa kém, tháo bugi ra thấy sạch bong sét gỉ do bị nước chui vào “rửa” sạch. Đây là dấu hiệu nước mát đang rò rỉ vào buồng đốt hoặc đường nhớt. Chạy cố sẽ làm loãng nhớt, mất màng bôi trơn.

Thổi ron quy lát (từ nhẹ đến nặng)

Ron quy lát (gioăng mặt máy) là ranh giới ép chặt giữa lốc máy và nắp quy lát. Khi xe bị sôi nước do hỏng quạt gió hoặc kẹt van hằng nhiệt, nhiệt độ quá cao làm nắp máy bị vênh, ron cháy. Biểu hiện nhẹ là mở nắp két nước thấy sủi bọt tăm khi thốc ga. Nặng hơn là nước trào ngược, nhớt biến thành màu cà phê sữa. Lúc này ron đã đứt ngang, thông đường nước sang đường nhớt, bắt buộc phải tháo mặt máy để thay ron và phay lại bề mặt.

Lột dên (xoay miểng) do thiếu nhớt

Pan này là ác mộng của chủ xe. Khi rò rỉ cạn nhớt hoặc bơm nhớt chết, trục khuỷu quay ở tốc độ hàng ngàn vòng/phút mà không có dầu bôi trơn. Miểng dên (bạc lót tay biên) sẽ sinh nhiệt cực cao, dính chặt vào trục và bị xoay bung gờ khóa. Động cơ sẽ phát ra tiếng kêu “lạch cạch” đanh và chói tai ở lốc máy, sau đó kẹt cứng. Đã dính bệnh này là phải rã toàn bộ máy để vớt cốt, thay tay biên và miểng mới.

Quy trình đại tu động cơ ô tô con từng bước

Quy trình làm máy rớt đất tốn khá nhiều thời gian và cần đồ nghề chuyên dụng để đảm bảo an toàn cho thợ.

Bước 1: Hạ máy (rớt đất). Anh em chui gầm xả hết nước mát, nhớt máy. Tháo kiềng, ống xả, giắc cắm điện. Trọng lượng cụm động cơ và hộp số xe con khá nặng, anh em nên dùng các loại giá đỡ hộp số hoặc cẩu móc để hạ bệ máy an toàn, tránh để bập bênh rơi nát lốc.
Bước 2: Rã máy và vệ sinh. Đưa máy lên giá chữ A xoay 360 độ. Tháo theo thứ tự từ nắp cò, xích cam, nắp quy lát xuống đáy các-te. Mấy con ốc mặt máy ngâm nhiệt lâu năm cực kỳ gỉ sét và chờn ren, cứ xịt kỹ RP7 rồi dùng tuýp dài vặn từ từ. Rã xong ngâm hóa chất rửa sạch cặn bùn.
Bước 3: Gia công và vào đồ. Đem lốc máy đi doa xy-lanh (lên cốt), phay phẳng mặt quy lát. Đóng bạc lót mới, ráp piston vào xy-lanh, căn lá khe hở miệng xéc-măng thật chuẩn.
Bước 4: Siết lực mặt máy và cân cam. Đây là bước ăn tiền. Phải dùng cờ lê lực trong bộ dụng cụ cầm tay siết ốc nắp quy lát đúng sơ đồ hình xoắn ốc từ trong ra ngoài. Cân lại dấu xích cam hoặc đai cam cho chuẩn để không bị đụng xupap.
Bước 5: Gác máy nổ rà. Lắp cụm máy lên xe, châm nhớt, nước làm mát mới. Đề nổ rà không tải (rô-đai) tầm vài tiếng để bạc xéc-măng làm quen với nòng xy-lanh. Trong lúc chờ máy nổ êm, gầm bệ đang đưa lên cao, nếu tiện thể giao thợ phụ kiểm tra mâm lốp bị ăn mòn thì anh em nhớ dặn thợ ôn lại quy trình vá nấm lốp xe du lịch chuẩn kỹ thuật và cách dùng súng xiết bu-lông an toàn để xe ra xưởng ngon lành toàn diện.

Lưu ý khi làm máy và chọn thiết bị hỗ trợ

Kỵ nhất khi rã máy là mất dấu ốc, lẫn lộn nắp miểng dên của máy 1 sang máy 2. Anh em tháo đến đâu phải đánh dấu bằng bút xóa sơn, khay nhựa để riêng từng khoang. Không dùng búa thép nện trực tiếp vào trục khuỷu hay tay biên, phải gõ bằng búa nhựa hoặc búa đồng để không rỗ mặt kim loại.

Xe con gầm rất thấp, xưởng muốn nhàn, không phải nằm xe lết lưng trên vũng nhớt thì nên đầu tư cầu nâng 2 trụ. Nâng cả thân xe lên tháo ốc chân máy, hạ càng chữ A và rút cụm máy hộp số xuống dưới dễ dàng hơn gấp chục lần so với dùng kích cá sấu kê tay.

Đọc tiếp trong cụm này

Câu hỏi thường gặp

Đại tu động cơ ô tô con mất khoảng mấy ngày?

Tùy độ nặng nhẹ và mức độ sẵn có của phụ tùng. Thường một ca rớt máy, cẩu ra ngoài đo kiểm, đem đi phay tiện rồi đợi đồ về ráp lại mất khoảng 4 đến 7 ngày. Nếu xe dùng đồ bãi hiếm, phải chờ ship đồ từ nước ngoài thì có thể nằm xưởng cả tháng là bình thường.

Xe bị thổi ron nhẹ có cần phải đại tu động cơ ô tô con không?

Nếu bắt bệnh sớm, xe mới chớm sôi nước, lốc máy chưa bị xước, tay biên chưa lỏng thì không cần rã hết toàn bộ. Thợ chỉ cần tháo phần nắp trên (nắp quy lát), phay phẳng lại mặt máy, thay gioăng mới và phớt gít là chạy ngon, tiết kiệm được rất nhiều chi phí cho khách.

Đang chạy báo đèn dầu rồi máy khua lạch cạch là do đâu?

Đèn báo áp suất dầu (nhớt) sáng màu đỏ trên táp-lô nghĩa là đường nhớt đang cạn hoặc bơm nhớt hỏng, cảm biến áp suất nhớt báo lỗi. Nếu đang đi mà khua lạch cạch tức là xe đã bị lột dên. Để chắc chắn cảm biến báo đúng hay báo láo, thợ có thể tham khảo cách đo kiểm và xác định chết cảm biến trước khi quyết định rã đáy các-te.

Làm máy xong chạy rô-đai thế nào cho bền?

Sau khi đại tu động cơ ô tô con, bạc và nòng xy-lanh còn rất khít. Khách nhận xe trong 1000 – 2000 km đầu tiên không được thốc ga gắt, không chở toàn tải, giữ vòng tua đều dưới 2500 vòng/phút. Chạy hết chu kỳ này bắt buộc quay lại xưởng xả bỏ nhớt cũ có lẫn mạt kim loại rô-đai rồi mới chạy bình thường.