Kỹ thuật bơm mỡ ắc nhíp bi chữ thập đúng cách cho xe tải

Nội dung chính của bài viết

Mục lục bài viết

Kỹ thuật và lịch định kỳ bơm mỡ ắc nhíp bi chữ thập trục các-đăng

Chạy rà rà vào xưởng, chiếc xe tải 8 tấn kêu két két từng tiếng gắt ở gầm mỗi khi qua ổ gà. Khách than xót ruột, bảo dạo này vô lăng rơ bồng bềnh, gầm chao lách cách chạy rất ghê tay. Ngó xuống gầm, hàng loạt vú mỡ đóng cục đất cứng ngắc, mỡ bò bên trong khô queo đen sì. Anh em thợ cày cả ngày ráng chạy ráng chở mà quên mất khâu bảo dưỡng thiết yếu nhất của hệ thống gầm. Bài viết này sẽ hướng dẫn anh em kỹ thuật Bơm mỡ ắc nhíp bi chữ thập và lên lịch định kỳ chính xác, cứu dàn gầm khỏi cảnh khô mỡ phá nát bi đũa và chốt ắc.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Hướng Dẫn Toàn Tập Quy Trình Bôi Trơn Và Thay Nhớt Xe Tải.

Bơm mỡ ắc nhíp bi chữ thập là gì và sơ đồ bôi trơn gầm

Bơm mỡ ắc nhíp bi chữ thập là công tác ép lượng mỡ bôi trơn mới vào các vú mỡ (zerk fitting) nằm tại các khớp chuyển động vặn xoắn ở gầm xe tải. Hệ thống này bao gồm hai cụm chính phải chịu tải nặng nhất: chốt ắc nhíp nối với quang nhíp và các cụm bi chữ thập trên trục các-đăng truyền động.

Cấu tạo của bi chữ thập bao gồm một trục chữ thập với bốn đầu, mỗi đầu lắp một chén bi chứa hàng chục viên bi đũa nhỏ xíu. Các viên bi đũa này quay liên tục với tốc độ hàng ngàn vòng/phút khi xe chạy, sinh nhiệt cực lớn. Tương tự, ắc nhíp bao gồm một chốt thép xỏ qua lỗ ắc và trượt trên bạc lót (bạc đồng hoặc bạc thép). Toàn bộ khối lượng xe cộng với hàng hóa đều đè nặng lên mặt tiếp xúc giữa chốt ắc và bạc nhíp. Khi xe nhún nhảy, chốt ắc xoay miết vào bạc lót.

Nếu để cạn mỡ quá lâu, bạc lót và chốt ắc sẽ mài mòn trực tiếp vào nhau gây xước xát, sinh nhiệt và cuối cùng là dính chặt lại thành một khối. Lúc đó anh em thợ phải tháo tung cả nhíp, vác búa tạ gõ rã tay cũng không ra. Rất nhiều trường hợp phải tháo cả cùm mang ra ngoài, dùng máy ép thủy lực 50 tấn mới tống được chốt ắc chết dính ra khỏi cùm nhíp. Dùng máy ép thủy lực 50 tấn để tì lực đẩy ra tốn kém thời gian và công sức gấp trăm lần việc chịu khó chui gầm xịt mỡ định kỳ. Anh em có thể xem thêm quy trình xử lý ca khó này ở bài ép cao su gầm và bạc ắc nhíp xe tải để thấy hậu quả của việc lười bơm mỡ.

Bảng tra cứu lịch định kỳ bơm mỡ theo điều kiện chạy

Thực tế tại xưởng cho thấy, không có một con số cố định nào áp dụng chung cho mọi chiếc xe tải. Khách chạy xe luồng xanh, xe thùng kín chạy cao tốc sẽ có chu kỳ bảo dưỡng khác hoàn toàn với xe ben chở đá cày đường mỏ. Anh em thợ cần dựa vào tình trạng sử dụng thực tế của khách để tư vấn lịch bơm mỡ gầm cho chuẩn xác. Dưới đây là bảng thông số anh em có thể dùng để nhắc khách vào xưởng:

Điều kiện chạy xe	Chu kỳ bơm mỡ	Vị trí cần ưu tiên kiểm tra
Chạy đường nhựa, cao tốc, đủ tải	Mỗi 5.000 – 7.000 km	Bi chữ thập trục các-đăng, rơ tuyn lái
Chạy đường đất, công trình, quá tải	Mỗi 2.000 – 3.000 km	Ắc nhíp trước/sau, gối đỡ quang nhíp
Sau khi lội nước sâu, ngập bùn sình	Bơm ngay lập tức khi về bãi	Toàn bộ các vú mỡ dưới gầm xe
Xe rác, xe tưới cây (môi trường ẩm)	Mỗi 10 – 15 ngày làm việc	Ắc nhíp, trục các-đăng phụ kéo bơm

Nước và bùn lầy là kẻ thù số một của mỡ bò. Khi xe lội nước ngập qua trục các-đăng hoặc ngâm cầu xe dưới bùn, nước sẽ len lỏi qua các phớt chắn mỡ đi vào bên trong chén bi và lỗ ắc. Mỡ bò ngậm nước sẽ phân hủy mất tác dụng bôi trơn, tạo thành lớp bùn nhão nhoét mài mòn kim loại cực nhanh. Do đó, cứ lội bùn sâu xong là phải ép mỡ mới vào để đẩy nước bẩn ra ngoài.

Top 4 pan bệnh thường gặp khi bỏ quên bơm mỡ gầm

Kêu cót két, rít chói tai ở gầm khi qua đường xóc

Đây là triệu chứng kinh điển nhất báo hiệu ắc nhíp đã cạn kiệt mỡ. Má nhíp, bạc lót và chốt ắc cọ xát trực tiếp vào nhau sinh ra tiếng rít kim loại cực kỳ xót ruột. Khi khách mang xe vào, anh em dùng kích cá sấu 4 tấn gầm thấp lùa xuống dưới dầm cầu để kích bổng bánh xe lên. Khi đã lót kích cá sấu 4 tấn gầm thấp vững vàng, bánh xe lơ lửng, lấy xà beng nạy thử chốt ắc. Nếu nạy thấy lỏng rơ lộp cộp thì bạc nhíp đã mòn vẹt, lúc này bơm mỡ chỉ đỡ kêu tạm vài ngày chứ không dứt điểm bệnh, bắt buộc phải thay bạc lót mới.

Xe bị rần, rung giật ca bin khi tăng tốc

Nhiều khách chạy xe thấy vô lăng rần rần, sàn ca bin giật bần bật ở dải tốc độ 40-50 km/h. Chui gầm cầm trục các-đăng lắc thử sẽ thấy rơ ngay khúc bi chữ thập. Bi đũa bên trong cạn mỡ sinh nhiệt cao làm cháy xém, rỗ bề mặt bi và mặt trong của chén bi. Trục các-đăng quay mất cân bằng động tạo ra lực văng ly tâm quật rần rần lên sát-xi. Thường lúc này mỡ cũ bên trong đã khét lẹt, rỉ sét tuôn vàng khè ra mép phớt chắn mỡ.

Tắc nghẽn vú mỡ, bóp gãy tay mỡ không vào

Viên bi nhỏ chặn ở đầu vú mỡ làm nhiệm vụ van một chiều giữ mỡ không bị phòi ngược ra. Khi xe cày bùn đất lâu ngày, hạt cát kẹt ngay lẫy bi hoặc lò xo bên trong bị nước ăn rỉ sét đứt làm đôi. Thợ lấy súng mỡ cắm vào bóp mạnh thì mỡ cứ trào hết ra ngoài khe hở giữa đầu bơm và vú mỡ chứ không chui vào lỗ ắc. Bệnh này cực kỳ gây ức chế khi thao tác.

Xì rách phớt chắn mỡ bi chữ thập

Đây là lỗi do thợ làm ẩu hoặc dùng súng bắn mỡ áp lực quá cao. Ép cố ép mạng khi mỡ đã đầy cứng làm bục rách luôn vòng phớt cao su giữ mỡ ở chén bi chữ thập. Phớt rách thì mỡ vào bao nhiêu khi xe chạy trào ra bấy nhiêu, dính nhoe nhoét dưới gầm sàn, đồng thời mở đường cho cát bụi chui thẳng vào ổ bi đũa.

Quy trình xử lý từng bước bơm mỡ chuẩn thợ

Thực hiện thao tác Bơm mỡ ắc nhíp bi chữ thập đúng bài không chỉ đơn thuần là tống đầy mỡ vào lỗ, mà là kỹ thuật dùng mỡ mới ép đẩy toàn bộ lớp mỡ bẩn, cặn gỉ sét ra ngoài.

Bước 1: Vệ sinh đầu vú mỡ. Dùng giẻ sạch lau trụi hết lớp bùn đất, dầu mỡ cũ bám quanh đầu vú bơm. Nếu vú mỡ bị kẹt cứng đất, lấy mũi nhọn sắt cạy sạch lỗ lõm ở giữa đầu vú. Tuyệt đối không để nguyên cục đất mà cắm đầu bơm vào, áp lực hơi sẽ đẩy luôn cả sạn cát chui thẳng vào trong lỗ ắc làm xước nát bạc nhíp.
Bước 2: Chuẩn bị máy bơm. Kiểm tra ngàm kẹp của đầu bơm, nếu chờn ren hay mòn ngàm thì phải thay đầu kẹp mới, nếu không bóp cò mỡ sẽ phòi tung tóe. Cắm thẳng góc ngàm kẹp vào đầu vú mỡ đến khi nghe tiếng tách ngậm chặt.
Bước 3: Bơm đuổi mỡ bẩn bằng máy chuyên dụng. Thợ cắm đầu bơm của máy bơm mỡ khí nén 20 lít vào thẳng góc với vú mỡ. Anh em bóp cò máy bơm mỡ khí nén 20 lít nhịp nhàng, mắt theo dõi sát khe hở ở phớt chắn mỡ hoặc khe tiếp xúc bạc nhíp. Áp lực khí nén từ máy sẽ đẩy mạnh mỡ mới vào. Phải nhìn thấy lớp mỡ cũ đen sì, vữa nát trào ra ngoài trước. Tiếp tục nhấp cò đến khi thấy lú lớp mỡ mới (có màu xanh/đỏ/vàng trong veo) trào ra thì mới ngưng bóp cò.
Bước 4: Vệ sinh dọn dẹp. Rút đầu bơm ra bằng cách bẻ nghiêng nhẹ ngàm kẹp. Dùng giẻ sạch lau cạn hết phần mỡ bò trào dư ra ngoài. Nếu để nguyên cục mỡ ướt nhem nhép bám ở cùm nhíp, chỉ chạy đường đất nửa ngày là cát bụi lại bám thành tảng dày cộm quanh vú mỡ.

Lưu ý khi bảo dưỡng và chọn thiết bị gầm

Trong lúc chui gầm bơm mỡ, anh em thợ nên rèn thói quen tay làm mắt dòm, tiện tay kiểm tra luôn dàn ốc quang nhíp và ốc mặt bích các-đăng. Đường xóc nhiều làm dàn quang nhíp gánh tải liên tục rất dễ bị lỏng ốc. Nếu thấy lỏng rơ, lấy ngay khẩu tuýp cắm vào súng xiết bu lông 1 inch bắn siết lại cho cứng vững. Trọng lượng xe tải nặng bắt buộc phải dùng súng xiết bu lông 1 inch mới đủ lực ép quang nhíp ôm chặt mặt bích cầu, tránh tình trạng xô lệch lá nhíp hoặc làm gãy chốt tâm nhíp khi xe bo cua lún lầy.

Đối với gầm xe tải, anh em nên sử dụng loại mỡ bò chịu cực áp (EP – Extreme Pressure) nhóm NLGI số 2 hoặc số 3, gốc Lithium Complex. Loại mỡ này có đặc tính bám dính kim loại cực kỳ tốt, không bị chảy nhão văng lấm lem ra ngoài khi trục các-đăng quay nhanh sinh nhiệt, đồng thời kháng nước tốt khi ắc nhíp ngâm nước mưa. Nếu xưởng anh em đông xe, súng bơm tay bóp mỏi tay không kịp việc, có thể truy cập danh mục máy bơm mỡ để tham khảo và sắm thêm một bình bơm mỡ khí nén cho anh em thợ cày lẹ hơn.

Cần sắm đồ nghề đúng cho việc này, anh em xem trọn bộ thiết bị tại Alotools.vn.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao bóp mỡ vào vú bơm mà nó cứ phòi trào ra ngoài?

Có ba nguyên nhân chính làm mỡ trào mép: đầu bơm mỡ (ngàm kẹp) bị rơ lỏng xước ngàm mòn vẹt, vú mỡ trên xe bị kẹt bi một chiều do sét rỉ, hoặc anh em thợ thao tác cắm đầu bơm không vuông góc thẳng tâm với vú mỡ. Cách khắc phục nhanh là lấy cây nhọn thông lẫy bi vú mỡ, xịt RP7 tẩy gỉ sét trước. Nếu vú mỡ vẫn tắc tịt, lấy cờ lê vặn bỏ vú cũ, thay vú mỡ mới vào rồi mới cắm súng bơm ép lại.

Dùng mỡ bò trộn với nhớt thải bơm vào gầm cho nhẹ bóp có được không?

Tuyệt đối không được làm ẩu kiểu này. Nhớt thải động cơ có chứa rất nhiều mạt sắt kim loại vụn, hàm lượng axit và cặn các-bon cao. Khi trộn nhớt làm loãng mỡ để dễ bóp súng, anh em vô tình làm giảm độ chịu tải, độ đặc và tính chịu nhiệt của mỡ. Khi gầm xe cọ xát nóng lên, lớp mỡ pha nhớt này sẽ chảy loãng ròng ròng xuống đất, để lại bộ khớp nối khô queo, dẫn đến mòn vẹt chốt ắc nhíp rất nhanh.

Bơm mỡ ắc nhíp bi chữ thập bao nhiêu là đủ no mỡ?

Không có định mức đo bằng lít hay gram. Anh em bơm mỡ vào ắc nhíp hoặc bi chữ thập đến khi nhìn bằng mắt thường thấy mỡ cũ đen kịt bị đẩy trào hết ra ngoài khe hở phớt chặn, và lớp mỡ mới sáng màu bắt đầu lú ra thay thế thì dừng. Nếu bơm mãi không thấy mỡ trào ra chỗ khe hở mà lại phình to cái phớt chắn lên thì phải dừng ngay tránh làm bục rách phớt cao su.

Xe mỏ kẹt bùn, chốt ắc dính cứng ngắc bơm mỡ không thông thì xử lý sao?

Khi chốt ắc nhíp đã dính cứng ngắc không thể nhúc nhích, anh em không nên dùng súng bơm áp suất quá lớn ráng ép vú mỡ, dễ vỡ đầu vú. Lúc này bắt buộc phải kích xe lên, tháo lỏng quang nhíp, dùng xà beng nạy giũa cùm. Nếu gõ búa tạ tháo chốt không ra, phải tháo nguyên bộ cùm nhíp đem ra xưởng cơ khí, khò lửa cho mặt thép giãn nở rồi đưa lên máy ép thủy lực ép tống chốt ra, sau đó làm sạch lỗ ắc, thay chốt mới rồi mới đóng vú mỡ bơm lại từ đầu.