Máy doa su-páp cắt miệng xupap 45 độ kín khít cho xe máy

Sáng sớm dắt xe ra đạp muốn gãy giò mà máy không nổ, mở bugi thấy ướt mem, đo áp suất buồng đốt thì kim chỉ lẹt đẹt dưới 6 bar. Tháo đầu bò ra đổ xăng thử thì xăng chảy ròng ròng qua nấm xupap lửa. Nhiều anh em cứ đè ra bôi bột rà rồi xoay tay cả buổi sáng, đến lúc ráp vào chạy được vài hôm lại tụt hơi vì miệng xupap đã bị cháy rỗ méo mó. Muốn trị dứt điểm pan này, bắt buộc phải dùng máy doa su-páp để định tâm và phay lại góc tiếp xúc 45 độ cho thật phẳng, thật tròn trước khi rà bóng nhẹ.

Máy doa su-páp là gì và sơ đồ cấu tạo miệng xupap chuẩn

Máy doa su-páp là thiết bị chuyên dùng để định tâm theo lỗ ống dẫn hướng (guid) và phay gọt chính xác các góc côn trên miệng đế xupap của nắp quy-lát. Thay vì mài thủ công dễ làm méo miệng hoặc lệch tâm so với thân xupap, máy giữ cho lưỡi dao hợp kim xoay tròn tuyệt đối đồng trục với thân nấm.

Một miệng xupap tiêu chuẩn trên đầu quy-lát xe số hay xe ga luôn gồm 3 góc định hình liên hoàn:

Góc thoát trên (30 độ hoặc 15 độ): Nằm ở mép trên cùng của miệng xupap, có nhiệm vụ thu hẹp độ rộng tiếp xúc và định hướng dòng khí hòa khí hoặc khí xả lưu thông mượt mà.
Góc làm việc chính (45 độ): Đây là mặt tiếp xúc trực tiếp với tán nấm xupap để làm kín buồng đốt. Bề rộng dải tiếp xúc này ở xe máy thường nằm trong khoảng 0,9 mm đến 1,3 mm tùy theo xupap hút hay xupap xả.
Góc thoát dưới (60 độ hoặc 75 độ): Nằm ở phía lòng họng nắp quy-lát, dùng để cắt đáy nhằm khống chế vệt tiếp xúc 45 độ rơi đúng vào vị trí giữa của mặt côn tán nấm.

Nếu trong quá trình làm máy mà xupap và cam cò bị lệch góc, anh em nên tham khảo thêm bài viết về cách dùng máy mài cam cò chép hình sửa vấu cam để tránh tiếng gõ lách cách khó chịu ở cụm đầu bò.

Bảng thông số góc cắt và bề rộng vệt tiếp xúc miệng xupap xe máy

Dưới đây là bảng thông số tiêu chuẩn khi doa miệng xupap cho các dòng xe máy phổ thông anh em thợ tiện và thợ đại tu máy cần nhớ rõ:

Hạng mục thông số	Xupap hút (bắp chuối vào)	Xupap xả (bắp chuối ra)	Dụng cụ đo kiểm soát
Góc làm việc kín khít	45 độ	45 độ	Đầu dao hợp kim 45 độ
Bề rộng mặt tiếp xúc chuẩn	0,9 mm – 1,1 mm	1,1 mm – 1,3 mm	Thước kẹp cơ khí hoặc dưỡng đo
Góc vát mép ngoài (thu hẹp trên)	30 độ	30 độ	Đầu dao hợp kim 30 độ
Góc vát đáy trong (thu hẹp dưới)	60 độ	60 độ	Đầu dao hợp kim 60 độ
Độ đảo đồng tâm cho phép	Dưới 0,02 mm	Dưới 0,02 mm	Đồng hồ so đo độ đảo

Top 3 pan bệnh thường gặp khi miệng xupap bị hở góc 45 độ

Xe nguội khó nổ, mất sức nén buồng đốt

Khi miệng xupap bị bám muội than dày đặc hoặc bị rỗ mặt 45 độ, buồng đốt không thể giữ kín áp suất nén khi đạp nổ. Thợ dùng đồng hồ đo áp suất buồng đốt gắn vào lỗ bugi đạp thử chỉ thấy kim nhảy 5–6 bar thay vì 9–11 bar tiêu chuẩn. Hiện tượng rõ nhất là sáng sớm hoặc để máy nguội qua đêm đạp rất nhẹ chân, phải mồi xăng mồi nhớt mới nổ được.

Cháy xém miệng xupap xả và nổ lụp bụp ở pô

Miệng xupap xả làm việc trong môi trường khí cháy cực nóng. Nếu mặt tiếp xúc 45 độ bị méo lệch, nhiệt từ nấm xupap không thể truyền tản qua nắp quy-lát, dẫn đến cháy rỗ mép nấm. Khe hở này khiến hòa khí chưa cháy hết lọt ra đường xả gây hiện tượng nổ lụp bụp khi nhả ga, xe chạy cực kỳ nóng máy và lì máy.

Lún miệng xupap làm đội cò liên tục

Nhiều thợ dùng bột rà quá thô rồi dùng máy khoan quay rà quá lâu làm miệng xupap bị ăn sâu vào thân nắp nhôm. Hậu quả là đuôi thân xupap bị trồi lên cao, ép sát vào cò mổ khiến khe hở nhiệt biến mất. Dù chỉnh ốc cò đúng cỡ cữ lá thì xe chạy nóng lên vài cây số là bị đội xupap, máy lịm dần rồi tắt ngúm giữa đường.

Quy trình doa miệng xupap góc 45 độ bằng máy doa chuyên dụng

Để bề mặt miệng xupap tròn đều và kín tuyệt đối, quy trình gia công tại tiệm tiện cơ khí cần làm đúng 4 bước cơ bản:

Bước 1: Kiểm tra độ rơ của ống dẫn hướng (guid). Trước khi đưa lên máy, dùng panme đo trong lỗ để kiểm tra guid. Nếu guid bị lắc rơ quá 0,05 mm thì phải đóng guid mới và doa lại lỗ guid trước, vì guid rơ thì cốt định tâm sẽ bị lắc, dẫn đến cắt miệng xupap bị méo hình quả trứng.
Bước 2: Gá kẹp đầu bò và chọn cốt định tâm (ti dẫn hướng). Đặt nắp quy-lát lên bàn gá xoay của máy doa su-páp. Chọn cốt ti vừa khít với lỗ guid (thường là cốt 4.5 mm, 5.0 mm hoặc 5.5 mm), khóa chặt đế gá để trục dao thẳng hàng tuyệt đối với tim guid.
Bước 3: Cắt góc 45 độ làm sạch mặt tiếp xúc. Lắp dao cắt 45 độ bằng hợp kim vonfram, xoay nhẹ tay quay cấp phôi xuống từ từ. Chỉ gọt một lớp phoi kim loại mỏng vừa đủ làm sạch các vết rỗ và biến dạng trên bề mặt đế thép.
Bước 4: Cắt góc 30 độ và 60 độ để căn chỉnh độ rộng. Dùng dao 30 độ gọt mép trên và dao 60 độ gọt mép dưới để vệt tiếp xúc 45 độ gom gọn lại đúng tiêu chuẩn 1,0 mm đến 1,2 mm và nằm ngay chính giữa lưng tán nấm xupap.

Lưu ý khi vận hành máy và kiểm tra độ kín khít

Sau khi cắt xong bằng máy doa, tuyệt đối không được mang bột cát rà thô ra mài xoay điên đảo. Miệng xupap sau khi dao hợp kim cắt gọt đã rất phẳng và tròn, anh em chỉ cần chấm một chút bột rà mịn (loại bột bóng) rồi dùng cây hút chân không vỗ nhẹ vài chục cái để tạo độ lì bề mặt.

Sau đó, làm sạch hoàn toàn bụi kim loại, lắp nấm xupap cùng lò xo vào đầu quy-lát rồi dùng dụng cụ kiểm tra rò rỉ chân không chụp vào họng hút và họng xả. Kim đồng hồ hút đạt mức âm 0,7 đến 0,8 bar và giữ nguyên không bị tụt áp là đạt chuẩn. Nếu không có máy hút chân không, anh em có thể đổ xăng thơm vào cổ hút/xả rồi xịt súng hơi vào lòng buồng đốt; nếu không thấy hạt sương xăng hay bọt khí nào xì ra qua mép nấm là buồng đốt đã kín như bưng.

Đối với các xưởng phục hồi động cơ, việc đầu tư thiết bị đồng bộ trong nhóm thiết bị đại tu – phục hồi xe máy là nền tảng cốt lõi giúp xử lý dứt điểm các pan bệnh tụt áp buồng đốt, đem lại độ êm ái và bền bỉ cho xe sau khi rã máy làm lại.

Muốn trang bị xưởng theo đúng kinh nghiệm trên, anh em tham khảo đồ nghề gara Alotools.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao doa miệng xupap xong vẫn phải rà nhẹ bằng tay?

Lưỡi dao doa dù sắc bén đến đâu vẫn để lại các đường vân vi mô trên bề mặt kim loại. Việc chấm một lớp bột rà mịn để vỗ nhẹ vài nhịp giúp tạo độ bóng lì ăn khớp kín kẽ giữa mặt nón của nấm và miệng đế quy-lát, đảm bảo giữ kín hơi tuyệt đối.

Dấu hiệu nào cho thấy miệng xupap đã bị lún quá sâu phải thay đế xupap mới?

Khi bề mặt góc 45 độ đã bị tụt thấp hơn mặt đáy buồng đốt quá 1,5 mm hoặc vệt tiếp xúc tràn rộng ra mép ngoài của nấm mà không thể thu hẹp bằng dao 30 độ, miệng xupap đã hết thịt. Lúc này cần dùng máy móc lỗ để móc bỏ đế cũ và đóng đế xupap mới.

Tại sao không nên dùng máy khoan kẹp đuôi xupap để rà miệng cho nhanh?

Máy khoan quay với tốc độ cao tạo ra nhiệt lượng lớn và lực tì không đều, dễ làm cháy rỗ bề mặt tiếp xúc, gây mòn khuyết thân nấm và làm loãng lỗ guid. Rà bằng máy khoan còn khiến miệng xupap bị ăn sâu không đều, tạo thành gờ rãnh làm mất hơi nhanh chóng.

Có thể dùng máy doa su-páp xử lý miệng xupap cho đầu quy-lát 4 van không?

Hoàn toàn được nếu máy có trang bị cốt ti định tâm cỡ nhỏ (4.0 mm hoặc 4.5 mm) và đầu dao phay mini phù hợp với đường kính nấm nhỏ của xe 4 van như Exciter, Winner hay SH. Quá trình định tâm đòi hỏi thợ căn chỉnh cẩn thận vì không gian giữa các xupap rất hẹp.

2 / 2