Quy trình hạ hộp số thay bộ ly hợp bằng giá đỡ thủy lực

Khách gọi cứu hộ kéo chiếc Morning đời 2018 vào xưởng, tài xế sốt ruột báo đạp ga vòng tua lên 3000 v/p mà xe cứ ì ra không nhích nổi. Mùi khét lẹt bốc lên từ gầm máy báo hiệu bệnh lết bố (trượt côn) kinh điển. Gặp ca này, anh em thợ chỉ có một đường duy nhất là hạ hộp số thay bộ ly hợp mới dứt bệnh. Việc bê bưng cả khối kim loại nặng chui dưới gầm chưa bao giờ là dễ ăn. Bài viết này sẽ chia sẻ quy trình rã máy cẩn thận, dùng giá đỡ chống trượt để anh em làm việc an toàn, không bị cong trục hay vật vào người.

Hạ hộp số thay bộ ly hợp là gì?

Hạ hộp số thay bộ ly hợp là công việc tháo rời cụm vỏ hộp số ra khỏi lốc máy để tiếp cận hệ thống côn. Đối với xe du lịch số sàn (MT), bộ phận này phải chịu ma sát liên tục nên sẽ hao mòn theo thời gian đạp nhả của người lái.

Bộ ly hợp tiêu chuẩn trên xe con gồm 3 chi tiết chính: bàn ép (mâm ép), lá côn (đĩa côn) và bi T (bạc đạn chà). Khi một trong ba chi tiết này xước mòn, anh em bắt buộc phải chui gầm dỡ cả cục số xuống. Để bắt chuẩn các ban bệnh liên quan đến hệ truyền động, anh em có thể xem lại cẩm nang bảo dưỡng hộp số ô tô con.

Bảng lực siết ốc tham khảo khi lắp cụm ly hợp xe con

Bắt ốc bàn ép hay vỏ hộp số không phải cứ dùng súng vặn kịch kim là xong. Chờn ren lốc máy hay đứt ốc mâm ép là đền ốm đòn. Anh em tham khảo thông số lực siết chung cho các dòng xe phổ thông (Vios, Accent, i10):

Vị trí bu lông	Lực siết khuyến nghị (Nm)	Lưu ý cho thợ
Ốc bắt bàn ép (mâm ép) vào bánh đà	15 – 25 Nm	Siết chéo góc từ từ, không bắn súng lực mạnh ngay từ đầu
Ốc vòng quanh mặt bích vỏ hộp số	60 – 80 Nm	Kiểm tra chốt định vị trước khi siết chặt
Ốc xả/nạp nhớt hộp số	35 – 45 Nm	Thay long đen nhôm mới để chống rỉ dầu

Top 3 pan bệnh báo hiệu phải hạ hộp số

1. Xe ì ạch, tua máy cao nhưng không vọt (Trượt côn)

Tài xế đạp ga, vòng tua vù lên 3000 – 4000 vòng/phút nhưng xe cứ lừ đừ. Đây là lúc lá côn đã mòn trơ đến tận mặt đinh tán. Bố ma sát không còn độ bám vào bánh đà, làm thất thoát công suất từ động cơ truyền sang hộp số.

2. Đạp côn nặng, có tiếng kêu két két

Khi đạp chân côn xuống nghe tiếng kêu rát, nhả ra thì hết. Thủ phạm chính là bi T (bạc đạn chà). Bi làm việc lâu ngày bị khô mỡ, rơ lỏng ổ bi. Càng cố chạy, bi T có thể vỡ nát, cày hỏng luôn mâm ép.

3. Rung giật bần bật khi nhả côn khởi hành

Nhả chân côn ở số 1 để lăn bánh thì xe rung lên bần bật, cảm giác máy muốn lịm đi. Nguyên nhân là do mặt chà của bàn ép mòn không đều, bị vênh hoặc bánh đà cày rãnh xước sâu, khiến bề mặt tiếp xúc không phẳng.

Quy trình hạ hộp số thay bộ ly hợp từng bước

Bước 1: Chuẩn bị khoang máy và dọn gầm

Cho xe lên cầu nâng 2 trụ. Ở khoang máy, anh em tháo cọc bình ắc quy, tháo bầu lọc gió để có không gian thao tác. Nâng xe lên, tháo lốp, càng A hai bên và cụm phanh. Bắt buộc phải xả sạch nhớt hộp số trước khi rút láp để tránh dầu chảy lênh láng ra sàn.

Bước 2: Rút trục láp vành chậu và dỡ các kết nối

Rút càng chữ A, lựa thế đẩy moay ơ ra ngoài để rút cụm trục láp hai bên khỏi hộp số. Cẩn thận dùng giẻ sạch bọc đầu trục láp lại để tránh rách phớt. Tiện thể quan sát xem mép phớt có ẩm dầu không, nếu có anh em xử lý luôn bệnh chảy dầu phớt láp. Tiếp tục tháo cụm cáp đi số, củ đề, giắc điện cảm biến tốc độ.

Bước 3: Dùng giá đỡ đỡ bụng số và hạ xuống

Đẩy giá đỡ hộp số kiểu đứng vào gầm, kê mâm đỡ đúng giữa rốn hộp số. Chằng dây xích giữ chặt thân số với mâm đỡ. Bắn nốt 2 con ốc tai trên cùng bắt vỏ hộp số với lốc máy. Lắc gật gù và bơm xả mâm đỡ từ từ, kéo lùi cụm số ra khỏi trục cơ.

Bước 4: Thay thế ly hợp mới và căn tâm

Dùng tròng tháo ốc mâm ép (nhớ nhờ thợ phụ giữ puly trục cơ phía trước cho khỏi xoay). Vứt mâm ép và lá côn cũ. Vệ sinh sạch mặt bánh đà bằng nhíp, bôi mỡ bò chịu nhiệt mỏng vào then hoa trục sơ cấp.

Đút trục định tâm ly hợp vào lá côn mới, ốp vào bánh đà rồi đôn mâm ép lên. Siết ốc chéo góc thật đều tay. Thay bi T mới vào càng cua trên hộp số. Cuối cùng, đưa hộp số lên giá đỡ, căn chỉnh cho ngàm thẳng hàng và đẩy khít vào lốc máy.

Lưu ý an toàn khi tháo lắp cụm truyền động

Kỵ nhất khi hạ hộp số là thợ cố dùng sức người bê tay. Khối hộp số xe con nặng tầm 35 – 50kg, không gian dưới gầm chật hẹp không có thế đứng. Tay trượt dính dầu mỡ rất dễ làm rơi cụm số vào ngực.

Nguy hiểm hơn, lúc rút ra hoặc đẩy vào mà không có bệ tì vững chắc, trọng lượng cục số sẽ đè thẳng lên trục sơ cấp làm cong vênh trục, hoặc mẻ răng củ đề lốc máy.

Câu hỏi thường gặp

1. Bao lâu thì phải hạ hộp số thay bộ ly hợp một lần?

Tuổi thọ trung bình của lá côn xe du lịch rơi vào khoảng 80.000 – 100.000 km. Tuy nhiên, nếu tài xế lái taxi hay rà côn, tỳ chân ga hãm số trên dốc thì chỉ khoảng 40.000 km là bố ma sát đã cháy khét và lết trơ mặt đinh tán.

2. Thay lá côn có bắt buộc phải láng lại bánh đà không?

Nếu kiểm tra mặt bánh đà chỉ đổi màu thép nhẹ do nhiệt, anh em dùng giấy nhám mịn đánh qua là được. Nhưng nếu mặt chà đã cày rãnh, gờ xước mấp mô thì bắt buộc phải mang đi láng lại. Cố tình ốp côn mới vào mặt xước sẽ gây rung giật mạnh khi xe lăn bánh.

3. Không có bộ định tâm thì ốp lá côn thế nào?

Dùng bộ trục định tâm chuyên dụng là chuẩn xác nhất. Nếu thiếu đồ, anh em thợ già thường chế trục sơ cấp của cái hộp số cũ cắm vào, hoặc dùng tuýp nối lựa bằng mắt. Tuy nhiên, căn bằng mắt rất dễ bị lệch, lúc đẩy cả khối hộp số vào sẽ bị vướng ngàm then hoa, cực kỳ mất việc.

4. Tại sao thay cụm ly hợp mới xong đạp chân côn vẫn nặng?

Nếu đã thay cả bi T và mâm ép mà đạp vẫn sượng, anh em cần tra lại càng cua xem có bị mòn khuyết điểm tì bi không. Với các xe chạy côn dây, dây cáp khô mỡ rỉ sét cũng gây kẹt cứng. Nhiều ca phải thay cả dây côn hoặc cúp ben tổng côn trên/dưới thì chân côn mới êm ái trở lại.