Thiết kế đường ống dẫn khí nén gara xe con chống tụt áp

Nhiều anh em mở xưởng làm lốp, dọn gầm xe con hay gặp cảnh dở khóc dở cười: đồng hồ trên bình báo đủ 10 bar nhưng hễ bóp cò mở ốc moay-ơ bánh trước gỉ là súng khựng lại kêu lạch cạch. Cả xưởng hai ba khoang cùng cày việc, thợ bên này xịt khô khoang máy thì thợ bên kia không tài nào bắn nổi ốc tắc kê. Nguyên nhân chín mươi phần trăm nằm ở chỗ đường hơi bị thắt cổ chai, đi dây ruột gà lòng thòng quanh cột làm sụt áp liên tục. Bài viết này chia sẻ kinh nghiệm thực tế về thiết kế đường ống dẫn khí nén phân nhánh chuẩn cho xưởng xe du lịch, giúp hơi cấp đều từng khoang mà không lo thối chí vì tuột lực.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Máy nén khí piston và hệ thống đường hơi xưởng xe con.

Thiết kế đường ống dẫn khí nén dạng mạch vòng kín

Thiết kế đường ống dẫn khí nén chuẩn cho xưởng sửa chữa xe con bắt buộc phải chạy theo sơ đồ mạch vòng kín khép quanh chu vi xưởng thay vì chạy một đường thẳng cụt đuôi. Điểm lợi hại của mạch vòng là khí nén được cấp từ hai hướng đến một điểm tiêu thụ, triệt tiêu hiện tượng dồn cục áp suất khi nhiều thợ bóp cò cùng thời điểm.

Từ bình tích, anh em kéo trục chính chạy vòng trên cao sát trần xưởng, tạo độ dốc nhẹ từ một đến hai phần trăm xuôi về phía van xả nước tự động. Ống trục chính khuyến cáo dùng ống nhôm chuyên dụng hoặc ống hàn nhiệt PPR đường kính trong từ phi hai mươi bảy đến phi ba mươi tư. Tuyệt đối không xẻ nhánh cắm thẳng xuống từ đáy ống chính vì toàn bộ nước đọng và cặn dầu sẽ theo hơi chui thẳng vào buồng búa. Mọi nhánh rẽ cấp hơi xuống khoang sửa chữa đều phải uốn hình cổ ngỗng vọt ngược lên nóc ống chính rồi mới bẻ gập chín mươi độ thả xuống dưới.

Để lượng khí luôn dồi dào cho toàn bộ mạng lưới, việc tính toán dung tích ngay từ đầu nguồn rất quan trọng, anh em có thể xem lại bài cách chọn bình chứa và công suất máy nén khí để khớp đúng lưu lượng cho dàn máy móc trong xưởng.

Bảng tra cứu đường kính ống dẫn khí nén theo chiều dài và lưu lượng

Bảng tra cứu dưới đây giúp thợ tính nhanh cỡ ống trục chính và ống phân nhánh cho xưởng xe con, tránh tình trạng chọn ống quá nhỏ gây sụt áp vượt ngưỡng an toàn nửa bar.

Lưu lượng khí xưởng (lít/phút)	Chiều dài đường ống dưới 50m	Chiều dài đường ống từ 50m đến 100m	Đường kính ống nhánh thả xuống khoang	Ứng dụng thực tế tại khoang xe con
Dưới 600	Phi 21 mm (DN15)	Phi 27 mm (DN20)	Phi 13 mm (ống mềm phi 8×12)	Cầu nâng rửa xe, xịt khô, bơm lốp
600 – 1.200	Phi 27 mm (DN20)	Phi 34 mm (DN25)	Phi 17 mm (ống mềm phi 10×14.5)	Bắn gầm xe con, súng ốc 1/2 inch
1.200 – 2.500	Phi 34 mm (DN25)	Phi 42 mm (DN32)	Phi 21 mm (cấp trực tiếp cụm đôi)	Khoang máy ra vào lốp, cầu đôi, sơn sấy

Nguyên tắc sống còn là thà đi ống trục dư một cỡ ren còn hơn đi thiếu. Ống trục rộng đóng vai trò như một bình tích khí phụ trải dài quanh xưởng, bù áp tức thì khi anh em nhấn cò dụng cụ – thiết bị dùng khí nén trong lúc bình chính chưa kịp nạp tải.

Top 3 pan bệnh tụt áp dai dẳng ở đường hơi gara ô tô

Đa phần các pan tụt áp trong gara xe con không bắt nguồn từ đầu máy nén bị hỏng hơi mà xuất phát từ mạng lưới phân phối và phụ kiện trung gian.

Khớp nối nhanh rơ lỏng xì hơi ngầm

Khớp nối nhanh đực cái cắm vào súng hay rulo dùng lâu ngày bị mòn bi, chai ron cao su bên trong. Tiếng xì rất nhỏ khó nghe thấy khi xưởng ồn ào nhưng chỉ cần ba bốn đầu xì cùng lúc là áp kế tụt mất cả bar, máy nén khí chạy cày cả ngày không ngắt làm nóng ran đầu bò.

Thắt cổ chai tại cút chia và đầu nối ống

Nhiều anh em đi ống kẽm phi hai mươi bảy rất hoành tráng nhưng đến đoạn rẽ nhánh lại đóng ngay cái cút chia thu về ống hơi xoắn ruột gà phi sáu. Tiết diện trong quá hẹp biến đoạn rẽ thành nút thắt cổ chai, khí nén không kịp điền đầy buồng hơi khiến súng xiết ốc mất hoàn toàn lực đập búa.

Nước đọng làm hẹp lòng ống và ngập buồng búa

Đường ống đi ngang không có độ dốc xả đáy biến các đoạn võng thành bể chứa nước ngưng tụ. Nước chiếm chỗ khiến tiết diện lưu thông khí giảm đi một nửa, áp suất tụt bất ngờ, chưa kể hơi nước phun thẳng vào cổ hút súng xiết bu lông làm gỉ sét cánh phíp và kẹt cứng ổ bi sau vài tháng. Để triệt tiêu triệt để hiểm họa này, anh em nên trang bị thêm hệ thống cấp lọc tại từng nhánh bằng cách tham khảo hướng dẫn lắp cụm lọc tách nước và bộ châm dầu bôi trơn treo ngay trước thiết bị.

Quy trình 5 bước lắp đặt đường ống nhánh kèm cuộn rulo tự rút

Quy trình thi công nhánh cấp hơi chuẩn cho từng trụ cầu nâng gồm các bước tuần tự dưới đây để bảo đảm lực siết đạt tối đa khi tháo lắp gầm xe du lịch.

Bước 1: Trích nhánh cổ ngỗng từ ống chính trên cao: Dùng đai khởi thủy hoặc hàn tê trích hơi vọt ngược lên đỉnh ống chính, uốn cong vòng cung một trăm tám mươi độ hướng xuống để ngăn nước ngưng đáy ống tràn vào đường nhánh.
Bước 2: Bắt cố định cụm lọc tách nước đơn: Gắn cụm lọc tách nước gắn tường ở tầm mắt cách sàn một mét rưỡi. Đường hơi vào lọc phải qua van khóa bi gạt để tiện cô lập sửa chữa khi cần thay lõi lọc hoặc vệ sinh cốc chứa nước.
Bước 3: Lắp đặt cuộn rulo tự rút chống tụt áp: Khoan tắc kê sắt gắn chặt đế cuộn rulo ống hơi tự rút lên cột trụ bê tông hoặc mép cột cầu nâng ở độ cao từ hai mét đến hai mét rưỡi. Nên chọn loại rulo dây bọc cao su hoặc PU gia cường sợi dệt đường kính trong mười milimét để dòng khí lưu thông đạt lưu lượng lớn. Chi tiết các dòng ống hơi cuốn gọn anh em có thể xem tại danh mục cuộn dây hơi tổng hợp để chọn đúng chiều dài từ mười đến mười lăm mét phù hợp khổ xưởng.
Bước 4: Nối ống cấp mềm chống giật: Dùng đoạn ống mềm chịu áp ngắn nối từ ngõ ra của cụm lọc sang đầu trục quay của rulo. Tuyệt đối không bẻ gập góc chín mươi độ sát đầu ren để tránh gãy cổ dây và hạn chế rung chấn truyền từ rulo sang cốc lọc.
Bước 5: Thử kín áp lực và xả thông đường ống: Khóa toàn bộ các đầu xả, cấp khí kiểm tra bằng nước xà phòng tại các mối ghép ren quấn băng tan. Mở van cho xả tự do không tải khoảng mười giây để thổi sạch phoi tiện sắt, bụi bẩn còn sót lại trong lòng ống trước khi cắm nối súng siết bu lông.

Lưu ý bố trí thiết bị chống tụt áp ở khoang làm việc

Khoảng cách từ cuộn rulo đến vị trí thao tác thực tế không nên quá mười hai mét vì chiều dài dây mềm càng lớn thì độ cản ma sát lòng ống càng cao làm tụt áp nghiêm trọng. Khi thợ hạ xe con trên cầu nâng 2 trụ xuống kiểm tra siết lực ốc moay-ơ, việc cầm súng đấu vào đường hơi ngắn và thoáng sẽ phát huy trọn vẹn lực búa gõ.

Tại khoang tháo lắp động cơ hoặc gầm máy nơi cần lực đập tức thì, anh em nên dùng súng xiết bu lông 1/2 inch kết hợp đầu nối nhanh chân lớn ren một phần tư inch hệ Nhật. Khi cần gá tạm chi tiết lúc đại tu cụm càng A và treo moay-ơ, việc kết hợp nhịp nhàng giữa hơi nạp ổn định và các đồ nghề nâng giữ như giá đỡ hộp số dưới gầm cầu sẽ giúp công việc nhanh gọn, an toàn mà không phải gồng sức giữ tay.

Đồ nghề cho các bước trong bài anh em chọn tại Alotools — hàng có sẵn, tư vấn theo đúng việc.

Câu hỏi thường gặp

Nên chọn ống dẫn khí nén bằng kim loại hay ống nhựa hàn nhiệt PPR?

Ống nhôm chuyên dụng hoặc ống thép mạ kẽm có độ bền cơ học cao, chịu va đập tốt và chịu nhiệt cao ngay sau đầu đẩy máy nén. Ống nhựa hàn nhiệt PPR chi phí mềm hơn, nhẹ, hoàn toàn không bị gỉ sét bên trong nhưng cần bắt kẹp đỡ dày hơn để chống võng khi nhiệt độ xưởng lên cao.

Vì sao cuộn dây hơi tự rút hay bị tụt áp hơn dây cắm thẳng?

Lõi xoay bên trong rulo có đường kính lưu thông hạn chế kèm nhiều vòng gấp cuộn lại tạo nên lực cản dòng chảy. Muốn chống tụt áp, anh em phải chọn rulo có đường kính ruột dây từ 9.5mm đến 10mm thay vì loại dây mảnh 6.5mm thông thường.

Độ dốc đường ống hơi khí nén bao nhiêu là đạt chuẩn?

Độ dốc tối thiểu đạt từ 1% đến 2% xuôi theo chiều dòng khí chạy về phía cuối xưởng. Tại điểm thấp nhất của trục ống chính, bắt buộc phải lắp một đoạn ống đứng thả xuống kèm van xả đáy tự động để gom và xả sạch nước ngưng định kỳ.

Làm sao biết thiết kế đường ống dẫn khí nén trong xưởng có bị nghẽn hay không?

Anh em lắp một đồng hồ áp suất tại đầu bình nén và một đồng hồ ngay đầu vào súng bắn bu lông. Cho súng bóp cò chạy hết tải, nếu kim đồng hồ ở đầu súng sụt quá 0.5 bar so với áp suất trên bình tích thì đường ống chắc chắn đang bị nghẽn hoặc thiếu tiết diện lưu thông.