Xì hơi tổng phanh và dính lốc kê Hyundai HD: Cách trị

Xe tải Hyundai HD270 kéo rơ-moóc vừa lết vào sân xưởng thì tài xế đã nhảy xuống than thở: phanh bó cứng ngắc, đồng hồ táp-lô tụt áp không nhúc nhích nổi dù máy nổ rền vang. Tiếng xì xèo dưới gầm cabin phát ra liên tục, đạp bàn đạp phanh thấy xốp xồm xộp. Với cánh thợ gầm xe tải nặng, pan bệnh xì hơi tổng phanh kết hợp bó cứng bánh sau là tình huống gặp như cơm bữa mỗi mùa xe chạy công trình quá tải.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Cẩm nang sửa chữa xe tải Hyundai HD toàn tập cho thợ.

Xì hơi tổng phanh xe tải Hyundai HD là gì và sơ đồ đường hơi

Hiện tượng xì hơi tổng phanh là tình trạng khí nén rò rỉ liên tục qua van xả đáy hoặc các gioăng làm kín của tổng phanh (van đạp chân) dưới sàn cabin xe tải Hyundai HD. Khi van này hở, áp lực đường nạp từ bình chứa chính bị thất thoát thẳng ra môi trường, khiến áp suất hệ thống tụt xuống dưới mức an toàn 6 bar.

Hệ thống phanh khí nén trên các dòng Hyundai HD270, HD320 hay HD1000 dùng cấu trúc phanh khí nén toàn phần hai dòng độc lập kết hợp cơ cấu lốc kê (spring brake). Máy nén khí nạp hơi qua van sấy phân chia vào các bình tích khí cầu trước và cầu sau. Từ bình khí nén, hơi đi chờ sẵn ở cửa vào của tổng phanh hai tầng. Khi anh em đạp phanh, van mở để cấp áp suất điều khiển xuống van rơ-le cầu trước và van rơ-le cầu sau, đẩy piston trong bầu phanh ép má phanh vào tăng bua.

Bầu lốc kê ở các trục sau chứa một lò xo lực lớn luôn có xu hướng bung ra để khóa cứng trục bánh khi đỗ xe hoặc khi mất hơi. Để xe lăn bánh bình thường, hệ thống bắt buộc phải duy trì áp lực khí nén tối thiểu từ 6,5 đến 8 bar nén lò xo này lại thông qua tay phanh tay lốc kê trên cabin. Nếu áp suất tuột dốc vì rò khí ở tổng phanh hoặc van chia, lò xo lốc kê lập tức bung ra gây bó kẹt bánh ngay trên đường.

Bảng tra cứu áp suất khí nén và dấu hiệu rò rỉ trên dòng Hyundai HD

Bảng thông số áp suất tiêu chuẩn dưới đây giúp anh em chẩn đoán chính xác vị trí rò rỉ đường hơi trên dòng xe tải nặng Hyundai HD:

Vị trí đo kiểm	Áp suất tiêu chuẩn	Triệu chứng tụt áp / Rò khí	Khu vực hỏng hóc nghi ngờ
Bình khí nén chính (Cầu trước & sau)	7,5 – 8,5 bar	Áp suất tụt đều dưới 6 bar khi nổ máy cầm chừng	Van bốn ngả, bộ sấy khí hoặc lỏng van xả đáy bình hơi
Đường xả tổng phanh dưới sàn cabin	0 bar (khi nhả phanh)	Hơi xì liên tục ra lỗ xả đáy khi chưa đạp phanh	Hở cuppen tầng dưới hoặc van rơ-le cầu sau dội hơi ngược về
Đường cấp mở lốc kê bầu phanh trục sau	6,8 – 8,2 bar (khi hạ phanh tay)	Áp suất đo được dưới 5 bar, xe không nhúc nhích	Tắc van xả nhanh lốc kê, rách màng cao su bầu lốc kê tầng đỗ
Cổng điều khiển van rơ-le phanh chính	0 bar (nhả phanh) / 6,5 – 7,5 bar (đạp kịch sàn)	Đạp phanh kịch sàn nhưng áp lực lên chậm chạp	Kẹt piston tổng phanh hoặc nghẹt đường ống dẫn khí nén cao su

Nếu nghi ngờ xe bị lỗi điều khiển điện tử kết hợp làm động cơ báo lỗi hoặc lìm ga song song với pan gầm, anh em có thể tham khảo thêm bài viết về đọc mã lỗi hộp ECU động cơ Hyundai HD270, HD320, HD1000 để loại trừ các pan điện cabin trước khi hạ gầm.

Top 3 pan bệnh rò khí nén và dính phanh lốc kê thường gặp

Đa phần xe tải Hyundai HD dính phanh lốc kê hoặc xì hơi đều bắt nguồn từ 3 nguyên nhân cốt lõi sau đây:

1. Hỏng cuppen, kẹt piston gây xì hơi tổng phanh liên tục

Bụi bẩn và hơi nước đọng lâu ngày trong bình khí nén bào mòn lớp cao su của cuppen tầng trên và tầng dưới bên trong tổng phanh. Khi nhả chân phanh, piston không hồi hết về vị trí ban đầu khiến cửa nạp thông thẳng sang cửa xả đáy, hơi xì ào ào dưới gầm cabin làm áp suất toàn hệ thống tụt dốc không phanh.

2. Thủng màng cao su bầu lốc kê dội ngược khí về van xả

Đây là pan bệnh đánh lừa rất nhiều thợ mới vào nghề. Màng cao su ngăn cách giữa khoang phanh dừng lốc kê và khoang phanh dịch vụ bị rách nát sau nhiều năm chịu lực nén liên tục. Hơi nén từ đường mở lốc kê luồn qua vết rách chạy ngược về đường ống dẫn khí, dội ngược lên van rơ-le và xì phì phì ra lỗ xả của tổng phanh khiến anh em phán đoán nhầm là hỏng van đạp chân.

3. Kẹt van xả nhanh hoặc nghẹt đường ống làm dính thắng lốc kê

Van xả nhanh gắn gần các bầu phanh cầu sau bị kẹt cặn dầu mỡ hoặc rỉ sét lò xo dẫn hướng. Khi tài xế gạt cần phanh tay để chạy xe, khí nén cấp vào không đủ lực đẩy thắng lò xo hồi vị, hoặc khi cần phanh gấp thì khí không xả kịp ra ngoài, dẫn tới hiện tượng má phanh ghì chặt vào tang trống gây nóng ran moay-ơ và cháy khét lẹt má phanh.

Quy trình xử lý từng bước pan xì hơi tổng phanh và xả lốc kê kẹt

Anh em thợ gầm cần chuẩn bị đủ đồ nghề và tuân thủ tuần tự các bước xử lý để đảm bảo an toàn tuyệt đối khi chui gầm xe tải nặng:

Bước 1: Chèn bánh và kê chắc khung xe tải
Trước khi động vào đường hơi lốc kê, bắt buộc phải dùng cục chèn sắt chặn chặt các bánh xe dẫn hướng. Sử dụng mễ kê xe tải 16 tấn đặt chắc chắn dưới dầm cầu sau và sắt-xi để phòng ngừa xe tự trôi khi áp lực hơi bị xả sạch.

Bước 2: Cắm đồng hồ đo áp suất khí nén xác định vị trí tụt áp
Cắm bộ đồng hồ đo áp suất khí nén vào các cổng kiểm tra nhanh trên bình chứa chính, van rơ-le và đầu vào bầu lốc kê cầu sau. Nổ máy nạp đầy hơi lên 8 bar rồi tắt máy. Nếu áp suất ở đường lốc kê tụt nhanh trong khi van tổng phanh xì hơi, tiến hành bóp thử đường ống cấp vào từng bầu phanh sau để cô lập bầu thủng màng rách gioăng.

Bước 3: Dùng bộ khóa tháo bầu phanh để nhả kẹt bánh khẩn cấp
Khi xe đang bị khóa cứng bánh không thể kéo lùi hoặc quay moay-ơ kiểm tra, anh em đưa bộ khóa tháo bầu phanh (bu-lông xả lốc kê chuyên dụng) vào lỗ đuôi bầu phanh lốc kê. Vặn ốc khóa theo chiều kim đồng hồ để kéo nép lò xo lốc kê lại bằng cơ học, nhả hoàn toàn cơ cấu má phanh ra khỏi tăng bua mà không cần hơi cấp.

Bước 4: Hạ cụm tổng phanh kiểm tra ruột van và cuppen
Tháo các đường ống dẫn khí nén trên tổng phanh dưới sàn cabin xe Hyundai HD. Dùng bộ cờ lê tháo rời từng tầng van, vệ sinh sạch cặn bẩn rỉ sét trong lòng xy-lanh nhôm, thay thế toàn bộ gioăng chỉ và cuppen cao su chịu dầu. Bôi mỡ silicon mỏng chuyên dụng trước khi ráp lại đúng vị trí then định vị.

Bước 5: Tháo bầu phanh hỏng và thay màng cao su mới
Bắn súng xiết bu lông 1 inch mở đai ốc gá bầu phanh vào dầm cầu sau và khớp nối trục đẩy đòn bẩy phanh. Hạ bầu phanh xuống bàn nguội, tháo đai kẹp để thay màng phanh cao su mới, kiểm tra độ đàn hồi của lò xo bên trong rồi lắp đặt hoàn thiện lên xe.

Lưu ý an toàn khi làm phanh lốc kê và trang bị đồ nghề cho xưởng

Lò xo bên trong khoang lốc kê có lực bung cực lớn, đủ sức gây chấn thương nghiêm trọng nếu thợ tự ý mở đai kẹp khi chưa khóa nép lò xo an toàn. Anh em tuyệt đối không được dùng mỏ lết hay bu-lông ren sắt chế chắp vá để siết xả lốc kê vì rất dễ tuột ren gây giật ngược nguy hiểm.

Khi bảo dưỡng hệ thống khí nén xe tải định kỳ, xưởng nên trang bị đầy đủ các trang thiết bị chuẩn chuyên dùng từ danh mục dụng cụ sửa chữa gầm xe để rút ngắn thời gian làm việc. Ngoài ra, việc bổ sung dụng cụ – thiết bị dùng khí nén chất lượng cao sẽ giúp anh em bắn mở các bu-lông quang nhíp gỉ sét và đai ốc bầu phanh nhẹ nhàng, không lo toét đầu ốc hay mất sức bẻ ống tuýp dài.

Đồ nghề cho các bước trong bài anh em chọn tại Alotools — hàng có sẵn, tư vấn theo đúng việc.

Câu hỏi thường gặp

Xì hơi tổng phanh dưới gầm cabin có chạy cố về xưởng được không?

Không nên chạy cố khi tổng phanh đang xì hơi mạnh. Áp suất khí nén tụt dưới 6 bar sẽ khiến lò xo lốc kê tự động bung ra làm bánh sau bị bó cứng giữa đường, gây cháy cụm má phanh và nguy cơ lật xe nếu chở hàng nặng.

Làm sao phân biệt hỏng tổng phanh hay hỏng van rơ-le cầu sau?

Anh em chỉ cần tháo ống dẫn khí từ tổng phanh nối về cổng điều khiển van rơ-le khi nhả bàn đạp phanh. Nếu hơi vẫn xì phì phì ngược từ van rơ-le ra thì lỗi do van rơ-le hỏng cuppen dội ngược; ngược lại nếu hơi phụt từ đầu ống tổng phanh ra thì chính xác tổng phanh đã mòn hở gioăng.

Bộ khóa tháo bầu phanh có dùng chung được cho mọi dòng xe tải không?

Hầu hết bầu phanh lốc kê xe tải Hyundai, Howo, Chenglong hay Isuzu hạng nặng đều dùng chuẩn bu-lông khóa chữ T cỡ ren M16 tiêu chuẩn. Tuy nhiên một số dòng moay-ơ rơ-moóc hoặc xe nhập Mỹ dùng chuẩn ren bước thô riêng biệt nên xưởng cần trang bị đúng cỡ cờ lê và chân khóa ren tương thích.

Bao lâu thì nên xả nước bình khí nén để tránh hỏng cuppen phanh?

Tài xế và thợ bảo dưỡng nên giật van xả đáy bình hơi mỗi ngày một lần sau ca chạy, hoặc tối thiểu 3 ngày một lần vào mùa mưa ẩm. Nước đọng lâu ngày lẫn tạp chất dầu bôi trơn máy nén sẽ nhanh chóng ăn mòn xy-lanh nhôm và làm trương nở, mục rách toàn bộ cuppen cao su bên trong tổng phanh.

Nắm vững đường đi khí nén và thao tác đo kiểm bài bản sẽ giúp anh em bắt đúng bệnh xì hơi tổng phanh, xử lý nhanh tình trạng kẹt lốc kê mà không tốn công tháo mò từng bộ phận.

2 / 2