Nội dung chính của bài viết

Mục lục bài viết

Cẩm nang bảo dưỡng chốt phi dê và càng chữ A xe khách từ A-Z

Thực tế xưởng làm gầm thì 10 ca xe khách 29 chỗ hay 45 chỗ vào xưởng than phiền chuyện tay lái sượng, xe xỉa lái sang một bên hay lết bánh ăn vỏ má trong, thì có đến 8 ca là do cụm chốt trụ đứng và hệ thống treo. Tài xế cày cả ngày trên tuyến đường đèo dốc, ổ gà liên tục, mỡ bò bị khô, cát bụi chui vào làm rỗ mặt ắc, nát bét cao su đệm. Đến khi rơ lỏng quá, xe đánh võng trên đường cao tốc thì tài xế mới tá hỏa đưa vào xưởng. Để trị dứt điểm pan bệnh gầm này, việc bảo dưỡng chốt phi dê và càng chữ A xe khách phải làm cực kỳ bài bản. Bài viết này, anh em mình sẽ mổ xẻ từ cấu tạo, nguyên lý tải trọng, đến quy trình ép chốt, cảo bạc ắc chuẩn chỉ, không dùng búa tạ hành xác thợ như ngày xưa nữa.

1. Bảo dưỡng chốt phi dê và càng chữ A xe khách là gì và tại sao sống còn?

Bảo dưỡng chốt phi dê và càng chữ A xe khách là tổng hợp các công việc đo kiểm độ rơ, tháo rã ngỗng trục, bơm mỡ bò đúng chuẩn, thay thế bạc thau, bạc đạn chà và ép lại hệ thống cao su giảm chấn trên hệ thống treo trước. Chốt phi dê (Kingpin) là trái tim của hệ thống lái trước, nó đóng vai trò là trục xoay chịu toàn bộ tải trọng của đầu xe dồn xuống bánh xe, đồng thời cho phép bánh xe bẻ lái sang trái phải. Càng chữ A (Control Arm) là đôi tay giằng giữ toàn bộ cụm ngỗng trục (Steering knuckle) cố định vào khung gầm xe, đảm bảo góc đặt bánh xe không bị sai lệch khi phuộc nhún đàn hồi.

Nếu hệ thống này hỏng, hậu quả lộ ra ngay trên tay lái. Khi chốt phi dê bị khô mỡ, rỉ sét, bó cứng lại, hệ thống bót lái thủy lực phải gồng mình đẩy ngỗng trục. Hậu quả là tay lái nặng trịch, trả lái không về, bơm trợ lực lái ré lên vì quá áp. Nếu bạc thau và bạc đạn chà mòn vỡ, ngỗng trục sẽ bị xệ xuống, độ rơ dọc và rơ ngang vọt khỏi ngưỡng cho phép. Lúc này góc Camber và Caster của xe khách sai bét, bánh xe sẽ lết bố, ăn mòn vẹt má trong hoặc má ngoài lốp chỉ sau vài ngàn cây số. Tương tự, khi cao su càng chữ A nát bét, kim loại va vào kim loại sẽ phát ra tiếng kêu lụp cụp cực kỳ chói tai mỗi khi xe bò qua gờ giảm tốc. Do đó, làm chủ cụm này là chén cơm thường nhật của anh em thợ gầm.

2. Sơ đồ cấu tạo cụm chốt phi dê và treo chữ A xe khách

Hiểu trọn vẹn từng món đồ tỳ đè lên nhau thế nào thì anh em thợ mới biết chỗ nào cần đo khe hở, chỗ nào cần nong doa. Dưới đây là mặt cắt lớp của toàn bộ hệ thống.

Chốt phi dê (Kingpin)

Đây là trục thép hợp kim hình trụ đặc, được tôi luyện cao tần bề mặt để đạt độ cứng cực cao nhằm chống mài mòn, nhưng phần lõi vẫn giữ độ dẻo để không bị gãy giòn khi xe sụp ổ gà. Trên thân chốt phi dê xe tải và xe khách luôn có phay các đường rãnh chéo hoặc xoắn ốc. Rãnh này chính là đường dẫn mỡ bò. Khi anh em bơm mỡ từ vú mỡ bên ngoài, mỡ sẽ đi theo kênh này chui vào lấp đầy khe hở giữa chốt và bạc thau, tạo màng dầu bôi trơn thủy động.

Bạc lót trục (Bạc thau hoặc Composite)

Chốt phi dê không bao giờ xoay trực tiếp trên nền sắt của lỗ ngỗng trục, mà phải thông qua hai lớp bạc lót nằm ở tai trên và tai dưới. Bạc lót thường làm bằng đồng thanh (bạc thau) có búa rãnh mỡ, hoặc vật liệu composite chịu lực. Khi ép bạc mới vào ngỗng trục, đường kính trong của bạc sẽ co lại một chút. Do đó, thợ tiện hoặc thợ gầm phải dùng mũi doa mài lại lỗ bạc sao cho đút chốt phi dê vào vừa khít, xoay nhẹ tay nhưng lắc ngang không có độ rơ. Khe hở tiêu chuẩn thường chỉ từ 0.05mm đến 0.10mm, tùy sổ tay hãng xe.

Bạc đạn chà (Thrust Bearing)

Nằm kẹp giữa dầm cầu (Axle beam) và ngỗng trục, bạc đạn chà (hay còn gọi là bi tỳ) gánh 100% trọng lượng tĩnh và động của đầu xe đè xuống. Nó cho phép cụm bánh xe xoay nhẹ nhàng dưới sức nặng hàng tấn. Bạc đạn chà xe khách thường là loại bi đũa côn hoặc bi tròn có rọ chắn bụi kín. Kẻ thù số một của món này là nước cạn và cát bụi. Rách nắp chắn bụi là bi rỗ mặt, vỡ rọ ngay lập tức.

Càng chữ A và cao su giằng

Trên các dòng xe khách treo độc lập hoặc treo khí nén, càng chữ A trên và dưới kết nối khung sườn với cụm phanh. Tại các điểm chốt xoay với khung xe, người ta ép các cục cao su cục dầy cộp (bạc ắc nhíp hoặc silent block). Lớp cao su này vừa cho phép càng A gật gù lên xuống, vừa triệt tiêu lực rung kích từ mặt đường không cho dội lên cabin xe.

Rotuyn và các vú mỡ

Rotuyn trụ đứng và rotuyn lái ngoài kết nối các đòn bẩy bẻ lái. Vú mỡ (Zerk fitting) được bắt ren vào nắp đậy chốt phi dê hoặc trên thân rotuyn, có van một chiều bằng viên bi nhỏ để giữ áp suất mỡ không bị phì ngược ra ngoài khi xe chạy.

3. Nguyên lý hoạt động và phân bổ lực

Khi xe khách nằm im, tải trọng từ khung gầm đè lên phuộc nhún hoặc bầu hơi, truyền qua dầm cầu chữ I, đè thẳng xuống bạc đạn chà và ngỗng trục, truyền ra la-zăng và lốp. Ở trạng thái này, chốt phi dê chịu lực cắt ngang, còn bạc đạn chà chịu lực nén dọc trục.

Khi tài xế vặn vô lăng, bơm trợ lực lái ép dầu thủy lực đẩy bót lái. Bót lái đẩy đòn bẩy (pitman arm), kéo thanh kéo dọc (drag link), tác động lên cánh tay đòn bẻ lái (steering arm) gắn trên ngỗng trục. Lúc này, toàn bộ ngỗng trục mang theo cụm moay ơ, đĩa phanh và bánh xe xoay quanh trục chốt phi dê. Nhờ màng mỡ bò giữa bạc thau và chốt, cộng với sự trơn tru của bạc đạn chà, lực cản ma sát được giảm xuống mức thấp nhất, giúp tài xế xoay vô lăng bằng một tay dễ dàng dù xe đang chở 45 người.

Khi xe thắng gấp hoặc ôm cua gắt, mâm xe bị níu lại bởi bố thắng, sinh ra lực giật ngược cực mạnh. Lực này bẻ vặn ngỗng trục, và càng chữ A phải gồng lên chống lại sự xô lệch này. Cao su càng A sẽ co giãn để nuốt trọn chấn động. Nếu khe hở chốt phi dê lỏng lẻo, bánh xe sẽ rung lắc dữ dội bần bật, văng góc chụm, khiến tay lái tài xế bị giật bám không vững.

4. Bảng tra nhanh: Triệu chứng, nguyên nhân và hướng xử lý

Anh em thợ cứ lưu bảng này lại, khách chạy xe vào tả bệnh là khoanh vùng được ngay cần lấy đồ nghề gì ra mở.

Triệu chứng (Bệnh)	Nguyên nhân cốt lõi	Cách kiểm tra nhanh	Hướng xử lý
Tay lái nặng, sượng, trả lái chậm	Chốt phi dê rỉ sét khô mỡ, hoặc vỡ rọ bạc đạn chà	Kích bổng gầm, tháo rotuyn lái, dùng tay bẻ cụm phanh xem có sượng không	Ép chốt ra vệ sinh, thay bạc đạn chà mới, bơm mỡ
Xe chạy xỉa lái sang một bên	Lệch góc Caster/Camber do bạc thau phi dê mòn khuyết một bên	Kích gầm, lấy xà beng bẩy ngỗng trục lên xuống xem độ rơ dọc	Đóng bạc thau mới, doa lại lỗ cho bóp chặt chốt
Kêu lụp cụp gầm khi sụp ổ gà	Cao su càng chữ A nát, hoặc ốc bắt gầm bị lỏng	Dùng đèn pin soi khe hở cao su, lấy xà beng chọc bẩy xem có lỏng không	Cảo ép thay cụm cao su càng A mới, siết ốc đủ lực
Lết bánh, ăn lốp vẹt má trong	Chốt phi dê rơ lỏng, hoặc rotuyn lái chờn ren	Đo độ chụm bánh xe, lắc vô lăng đo độ rơ ngang bánh xe	Thay chốt phi dê hoặc rotuyn, đem lên máy cân chỉnh lại góc lái
Bơm mỡ bò không vào, bị phì ngược	Vú mỡ kẹt bi, hoặc xoay sai lỗ mỡ của bạc thau bên trong	Tháo vú mỡ xịt RP7 thông thử. Nếu tắc bên trong lỗ ắc thì rã cụm	Thay vú mỡ mới, nếu lắp sai bạc phải đóng ra ép lại đúng cữ
Đầu xe xệ, lệch bên cao bên thấp	Bạc đạn chà nát bét hoặc dầm cầu bị cong vênh	Đo khoảng cách từ gầm đến mặt đất ở 2 bánh, tháo bánh kiểm tra bi tỳ	Phục hồi dầm cầu, thay bộ bi tỳ bạc đạn chà chịu lực
Vô lăng rần rần khi chạy trên 60km/h	Rơ ngỗng trục kết hợp lỏng mâm phanh, hoặc mâm xe oải	Kê chân voi vững, ôm lốp lắc góc 12h và 6h xem độ rơ	Đóng chốt phi dê cốt lớn (cốt 1, cốt 2) nếu lỗ dầm đã rộng
Xe giật lắc mạnh khi đạp phanh	Cao su giằng nát, mâm phanh lỏng ốc hoặc đĩa phanh vênh	Kiểm tra ốc quang nhíp, ốc bắt bệ phanh, rà đĩa phanh	Thay cao su giằng, dùng súng 1 inch bắn chặt ốc bắt bệ

5. Ép chốt phi dê kẹt cứng gỉ sét bằng vam thủy lực trực tiếp

Pan bệnh chốt phi dê kẹt cứng gỉ sét là nỗi ám ảnh kinh hoàng của thợ gầm thế hệ cũ. Khi tài xế chạy hàng trăm ngàn cây số mà lười bơm mỡ, nước mưa trộn bùn đất chui vào khe hở, oxy hóa tạo thành một khối rỉ sét liên kết chết chốt thép và dầm cầu lại với nhau. Ngày xưa anh em toàn dùng búa tạ 10kg, mồ hôi nhễ nhại quai búa từ sáng đến chiều, đóng xòe cả đầu chốt mà nó vẫn không nhúc nhích. Việc dùng búa tạ không chỉ làm mất sức thợ mà xung lực văng còn làm cong cả dầm cầu chữ I của xe khách.

Hiện nay, xưởng bài bản bắt buộc phải làm theo cách khác. Đưa xe lên cầu nâng hoặc kê mễ kê chân voi thật vững. Tháo cụm phanh, rotuyn lái ra ngoài cho trống chỗ. Anh em đưa bộ vam cảo thủy lực loại chữ C chuyên ép chốt phi dê lồng vào cụm ngỗng trục. Kết nối đầu dây với bơm hơi thủy lực, canh chuẩn tâm ty đẩy vào đúng mặt chốt phi dê. Khóa van an toàn rồi bóp cò bơm hơi. Áp lực 50 đến 100 tấn từ ty thủy lực sẽ đè tịnh tiến cực khỏe. Thường chỉ nghe tiếng “Bùm” chát chúa một cái là liên kết rỉ sét bị phá vỡ, chốt phi dê trôi tuột xuống bệ đỡ bên dưới êm ru. Cách ép chốt phi dê kingpin xe tải kẹt cứng này giúp bảo vệ hoàn toàn ngỗng trục và dầm cầu không bị biến dạng. Quy trình tháo lắp từng bước em viết riêng trong bài cách ép chốt phi dê kingpin xe tải kẹt cứng.

6. Xử lý cao su càng chữ A nát, tiếng kêu lụp cụp dưới gầm

Khi khách vào than phiền đi qua gờ giảm tốc nghe tiếng kim loại gõ lụp cụp dưới chân, 90% là dàn cao su đệm của càng chữ A hoặc ắc nhíp đã nát bét. Lớp cao su bị lão hóa do dầm mưa dãi nắng, cộng thêm lực giật khi phanh làm nó đứt chân, tróc khỏi ống áo thép bên ngoài. Khi tháo được càng chữ A ra ngoài, cái khó nhất là lấy cục cao su cũ ra và ép cục mới vào mà không làm móp méo tai càng chữ A.

Nhiều thợ phụ hay lấy đèn khò đốt cháy cao su cho nó chảy ra rồi đục. Cách này cực kỳ sai lầm vì nhiệt độ cao làm thép càng A bị non đi, mất khả năng chịu lực. Thay vào đó, anh em bê nguyên cụm càng A lên bàn máy ép thủy lực 50 tấn. Kê miếng cữ chữ V ở dưới, lấy một đoạn tuýp thép có đường kính nhỏ hơn vỏ ngoài của cao su một li đặt lên trên. Bơm tay ép tịnh tiến, cục cao su cũ sẽ bị đẩy tụt ra ngoài ngọt sớt. Vệ sinh sạch lỗ ắc, bôi một lớp mỡ bò mỏng, kê cục cao su mới vào và ép xuống ngập mép là xong. Quy trình tháo lắp từng bước em viết riêng trong bài hướng dẫn cảo bạc ắc nhíp thay cao su chữ A.

7. Mẹo bắn ốc quang nhíp gỉ sét không đứt ren, tuôn đầu

Trong quá trình tháo bệ gầm hoặc cân chỉnh lại dầm cầu, nhiều lúc anh em phải tháo ốc quang nhíp (U-bolts). Mấy con ốc này nằm sát gầm, ngâm bùn đất quanh năm nên ren bị bùn đóng cứng ngắc. Dùng tuýp nối dài để đu vặn tay thì nhẹ là toét đầu bulong, nặng là vặn đứt luôn phần ren lõi, lúc đó lấy máy cắt mài moi ốc ra còn nhọc hơn.

Gặp ca ốc gỉ cứng đầu, bài đầu tiên là anh em lấy cước sắt đánh sạch đất cát trên đoạn ren ló ra. Xịt đẫm dung dịch RP7 hoặc dầu hỏa, ngâm khoảng 15 phút cho ngấm. Sau đó cắm đầu khẩu đen chịu lực vào súng xiết bu lông 1 inch. Cấp hơi cho súng ở áp lực khoảng 8-10 bar, đừng bắn chiều mở vội. Bóp cò nhấp nhấp chiều siết vào vài phát để phá vỡ lớp rỉ sét bám dính, sau đó mới gạt cờ lê đảo chiều bắn xả ra. Búa kép của súng 1 inch đập dồn dập sẽ đánh vỡ liên kết rỉ mà không làm xoắn đứt thân ốc. Quy trình tháo lắp từng bước em viết riêng trong bài tháo ốc quang nhíp xe khách tải nặng.

8. Trị tận gốc bệnh lái sượng, xỉa lái do bó chốt phi dê

Bệnh lái sượng, vô lăng nặng trịch hoặc trả lái không hết vòng thường do thợ trước làm không chuẩn hoặc xe bị thiếu mỡ lâu ngày. Khi tháo rã cụm ngỗng trục ra, thường sẽ thấy bạc đạn chà bị vỡ vụn rọ bi, bi chạy lung tung hoặc rỗ mặt, chốt phi dê bị mòn khuyết một bên tạo thành gờ. Lắp ráp lại không xử lý triệt để thì chạy vài bữa bệnh lại tái phát.

Đầu tiên, phải dùng panme đo lại đường kính lỗ trên dầm cầu chữ I. Nếu lỗ đã rộng, vỗ chốt vào lỏng lẻo thì phải đóng chốt cốt 1 (kích thước lớn hơn zin một chút). Ép bạc thau mới vào ngỗng trục, phải dùng mũi doa chuẩn, doa từ từ, vừa doa vừa đút chốt vào thử ngàm. Đạt độ khít xoay trơn tay nhưng không rơ ngang là đẹp. Nhớ đặt đúng chiều bạc đạn chà, phần lưng thép tỳ lên dầm chữ I, phần xoay tỳ vào ngỗng trục có sin chắn bụi đàng hoàng. Lắp ráp xong lấy đồng hồ so đo lại độ rơ dọc, canh chêm long đền canh sao cho khe hở nhỏ hơn 0.1mm. Quy trình tháo lắp từng bước em viết riêng trong bài trị bệnh bó chốt phi dê xe khách.

9. Lịch bảo dưỡng định kỳ hệ thống chốt phi dê và gầm

Để đảm bảo tay lái luôn nhẹ nhàng, ăn lốp đều và an toàn cho khách trên mọi cung đường đèo, xe khách và xe tải phải có lịch bơm mỡ và bảo dưỡng chốt phi dê và càng chữ A xe khách cực kỳ sát sao.

Hạng mục	Chu kỳ (Km hoặc Thời gian)	Việc cần làm chi tiết tại xưởng
Bơm mỡ bò chốt phi dê và rotuyn	5.000 km – 10.000 km hoặc mỗi tháng 1 lần	Dùng máy bơm mỡ khí nén xịt vào vú mỡ cho đến khi thấy mỡ cũ đen xì trào ra ngoài, mỡ mới sạch xuất hiện ở khe hở nắp đậy thì dừng.
Kiểm tra độ rơ ngỗng trục ngang/dọc	40.000 km hoặc sau mùa mưa bão	Kích bổng hai bánh trước. Thợ dùng xà beng bẩy ngỗng trục đo rơ dọc, và lắc lốp góc 12h-6h đo rơ ngang. Nếu lỏng lỏng phải lên kế hoạch thay bạc.
Kiểm tra cao su càng A và phuộc nhún	40.000 km – 50.000 km	Soi đèn pin xem cao su có bị chai nứt, rách rời chân không. Vặn kiểm tra ốc siết bệ gầm có bị lỏng dãn ren không.
Bảo dưỡng lớn: Rã chốt phi dê, thay bạc đạn chà	100.000 km – 150.000 km (tùy điều kiện đường xá)	Rã toàn bộ ngỗng trục, đóng bạc thau mới, thay bộ chốt và bạc đạn chà mới. Doa lỗ, canh long đền chuẩn kỹ thuật.

10. Bảng cấu hình thiết bị gầm theo quy mô xưởng

Làm gầm xe khách, xe tải mà thiếu đồ thì xác định mồ hôi và máu rơi ở xưởng. Việc đầu tư thiết bị từ Dụng cụ sửa chữa gầm xe chuẩn giúp thợ làm nhàn sức, xe xuất xưởng nhanh, giữ uy tín với tài xế.

Thiết bị cần có	Thợ lẻ / Gara nhỏ	Gara vừa (2-3 cầu nâng)	Xưởng lớn / Trạm dịch vụ hãng
Thiết bị nâng hạ gầm	Kích cá sấu 5 tấn, mễ kê chân voi 10 tấn, con đội thủy lực	Kích cá sấu 10 tấn thân dài, cầu nâng ô tô cắt kéo hoặc 4 trụ, tời treo	Cầu nâng 4 trụ sức tải lớn, kích cá sấu 15 tấn khí nén, mễ kê chân voi hằng lô
Dụng cụ tháo ốc gầm	Súng xiết bu lông 3/4 inch, bộ tuýp đen chịu lực, tay vặn chữ T	Súng xiết bu lông 1 inch, cờ lê lực cỡ lớn, bộ khẩu lồng quang nhíp	Súng xiết bu lông 1 inch cốt dài, hệ thống cấp hơi độc lập 12 bar
Thiết bị tháo rã cụm ngỗng trục, chốt	Búa tạ, đe đồng, cảo rotuyn chữ C, mỏ lết	Vam cảo thủy lực ép chốt phi dê (loại xe tải nhỏ), máy ép thủy lực 20 tấn	Vam cảo thủy lực ép chốt phi dê 50 tấn, máy ép thủy lực 50 tấn khung chữ H, máy gia nhiệt cảm ứng
Thiết bị bôi trơn và đo kiểm	Bơm mỡ bò cầm tay, thước kẹp cơ	Máy bơm mỡ bò bằng khí nén 12 lít, đồng hồ so đo rơ, thước kẹp điện tử	Máy bơm mỡ bò bằng khí nén 45 lít, máy cân chỉnh độ chụm bánh xe 3D, thước cặp panme

11. Những sai lầm thợ gầm hay mắc phải khi làm chốt phi dê

Sửa cụm lái treo rất nhạy cảm, làm sai một ly đi một dặm, khách quay lại mắng xốn cả mặt. Anh em thợ mới cực kỳ hay dính mấy lỗi cơ bản dưới đây.

Dùng đèn khò gió đá nung đỏ ngỗng trục

Nhiều xưởng không có vam ép thủy lực, gặp chốt rỉ sét kẹt cứng liền lấy bộ khò gió đá nung đỏ rực ngỗng trục để thép nở ra rồi lấy búa tạ đóng. Đây là lỗi cực kỳ tai hại. Ngỗng trục bằng thép hợp kim được tôi luyện nhiệt độ chuẩn để chịu lực vặn xoắn. Khi anh em khò lửa nung đỏ rồi để nguội tự nhiên, cấu trúc thép bị phá vỡ, thép trở nên giòn. Chạy tốc độ cao sụp ổ gà lực mạnh, ngỗng trục có thể nứt gãy lìa làm rơi bánh xe ra ngoài, gây tai nạn thảm khốc.

Đóng búa tạ trực tiếp lên đầu ren chốt

Lúc cần rút chốt phi dê ra, nhiều thợ lười không lấy cục đồng kê, cứ thế phang búa tạ trực tiếp lên đầu ren chốt. Đầu ren bị bẹp dúm, tè nấm ra to hơn đường kính lỗ ngỗng trục. Lúc này chốt vĩnh viễn không lọt được qua lỗ dầm cầu nữa, kẹt lại cứng ngắc nửa vời. Bắt buộc phải mài đầu chốt hoặc dùng ốc chụp bảo vệ ren rồi mới được dùng lực búa, hoặc khôn ngoan nhất là dùng cảo thủy lực êm ái đè ra.

Ráp bạc thau không thông lỗ mỡ

Bạc lót chốt phi dê luôn có một lỗ nhỏ hông để mỡ từ vú mỡ bơm vào đi qua. Nhiều thợ đưa lên máy ép thủy lực ép bạc thau vào ngỗng trục mà không căn chỉnh lỗ mỡ của bạc trùng với lỗ bắt vú mỡ trên thân ngỗng trục. Kết quả là bít đường đi của mỡ. Thợ bơm mỡ bên ngoài thấy cứng ngắc tưởng đầy, nhưng thực tế lõi chốt khô rang. Chỉ 1 tháng sau là chốt xước nát, vỡ bạc đạn chà do thiếu bôi trơn.

Lấy mỡ bôi trơn sai chủng loại

Cụm chốt phi dê và bạc đạn chà nằm sát mâm phanh, nhiệt độ khi đổ đèo phanh liên tục dội sang là rất lớn. Nhiều gara xài mỡ bò bò bôi trơn sắt xi giá rẻ chịu nhiệt kém. Khi xe chạy nóng, mỡ này chảy loãng như nước rồi trào hết ra ngoài. Chốt phi dê lại trở về trạng thái cọ xát khô kim loại. Bắt buộc phải xài mỡ bò gốc Lithium Complex chịu nhiệt độ cao và kháng nước thì mới bảo vệ được ngỗng trục lâu dài.

Toàn bộ dụng cụ nhắc trong bài đều có sẵn ở thiết bị gara Alotools, anh em cần tư vấn cứ nhắn.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì phải bảo dưỡng chốt phi dê và càng chữ A xe khách một lần?

Đối với xe khách chạy tuyến cố định hằng ngày, anh em nên bơm mỡ vú chốt phi dê và rotuyn lái mỗi 5.000 đến 10.000 km hoặc định kỳ 1 tháng 1 lần. Khám tổng quát đo khe hở dọc và ngang ngỗng trục, kiểm tra cao su càng A thì làm ở mốc 40.000 km. Việc kiểm tra sớm giúp phát hiện độ rơ chớm bị, tránh để lâu phá hỏng hoàn toàn dầm cầu phải đi đắp cốt.

Dấu hiệu nào cho thấy bạc đạn chà chốt phi dê bị vỡ?

Triệu chứng rõ ràng nhất là tay lái nặng sượng, khi đánh vô lăng vòng tua thấy tiếng gượng rẹt rẹt dội từ dưới gầm lên do bi sắt bị vỡ nghiền nát bên trong rọ. Ngoài ra, đo tĩnh khoảng cách gầm xe sẽ thấy gầm bị xệ nghiêng sang bên bạc đạn bị vỡ. Lúc này không chần chừ, phải kích gầm lên thay thế ngay lập tức.

Thay cao su càng chữ A có cần phải đi cân chỉnh lại độ chụm không?

Bắt buộc phải đi cân chỉnh độ chụm (Góc Camber, Caster, Toe) lại toàn bộ. Cao su càng chữ A khi thay mới sẽ khôi phục lại vị trí chuẩn ban đầu của tay đòn, trong khi trước đó ngỗng trục đã bị xệ lệch do cao su cũ nát bét. Nếu không đưa lên máy cân chỉnh 3D, bánh xe sẽ bị ăn lốp một bên và xe chạy xỉa lái trên cao tốc.

Ép chốt phi dê bằng vam thủy lực trực tiếp trên xe có làm cong dầm cầu không?

Hoàn toàn không, đây là cách làm triệt để nhất và an toàn nhất cho dầm cầu hiện nay. Vam cảo thủy lực chữ C có ngàm kẹp tỳ trực tiếp lên ngỗng trục, sinh ra lực đối kháng triệt tiêu nhau trong hệ thống ngàm của vam. Nó không truyền xung lực va đập văng ngang như khi quai búa tạ, nên dầm cầu chữ I được giữ nguyên vẹn kết cấu hình học.

Lỗ ắc trên ngỗng trục bị lỏng, rỗ mặt thì xử lý thế nào?

Gặp ca lỗ ngỗng trục trên dầm đã bị bung rộng, đút chốt phi dê tiêu chuẩn vào thấy lỏng lắc rơ ngang, anh em không được chêm lá kim loại ẩu. Phải hạ dầm cầu đưa ra tiệm cơ khí phóng lỗ doa lại cho tròn đều. Sau đó xưởng mâm phanh sẽ cung cấp bộ chốt phi dê cốt 1 hoặc cốt 2 (đường kính to hơn zin) ép vào để đảm bảo ôm khít, chịu tải an toàn.

Tại sao xe đã thay chốt phi dê mới, bơm mỡ đầy đủ mà vô lăng vẫn nặng?

Lỗi này 90% do anh em thợ khi ráp bạc thau mới dùng mũi doa tay doa lỗ bạc chưa đủ khe hở tiêu chuẩn, đút chốt vào quá bóp chặt. Nguyên nhân thứ hai là siết con ốc canh long đền ngỗng trục quá chặt, triệt tiêu mất khe hở dọc 0.1mm khiến cụm này bị kẹp dính lại. Thợ cần rã ra, kiểm tra lại độ trơn của ngỗng trục khi chưa gắn rotuyn lái.

Dùng súng xiết bu lông 1 inch bắn ốc quang nhíp cần lưu ý áp lực hơi bao nhiêu?

Súng xiết bu lông 1 inch cần nguồn hơi rất lớn để sinh lực đập búa đôi, áp lực tiêu chuẩn tại đầu súng phải đạt từ 8 đến 10 bar (kg/cm2), đi kèm dây hơi lõi lớn 13mm trở lên. Nếu áp hơi yếu, súng sẽ chỉ gõ lạch cạch mà không phá được lực siết gỉ sét của ốc quang nhíp, cố bắn lâu sẽ làm mòn đầu khẩu và chờn cạnh con ốc.

Máy ép thủy lực bao nhiêu tấn thì đủ để cảo bạc ắc nhíp xe khách 45 chỗ?

Đối với hệ thống treo hạng nặng của xe khách 45 chỗ hoặc xe tải 15 tấn, cục cao su ắc nhíp hoặc càng A rất bự và bám cực kỳ cứng. Xưởng nên trang bị máy ép thủy lực khung chữ H từ 50 tấn trở lên mới đủ lực đè tuột cục cao su ra mà không bị đuối bơm. Dùng máy 20 tấn ép sẽ rất cố sức, có nguy cơ cong ty hoặc vỡ phớt thủy lực của máy ép.