Tháo ốc quang nhíp xe tải: Mẹo bắn súng 1 inch bao ra

Anh em xưởng gầm chắc không lạ cảnh chui gầm xe ben, xe khách chở tải nặng, mỏ nhíp dính đầy bùn đất cứng như hóa thạch. Đến lúc cần Tháo ốc quang nhíp xe tải thì ốc gỉ sét bám thành tảng, cứng đầu vô cùng. Gặp tay thợ non lấy súng bắn cố lèo tèo một chiều là y như rằng tuôn đầu ốc hoặc gãy ngang ren, coi như ôm hận cả buổi cắt gió đá, khò lửa sốt ruột. Bài này tôi chia sẻ mẹo trị mấy con ốc quang nhíp cày cả ngày ngoài mỏ sét nghẹt, bắn phát nào ra phát đó an toàn cho anh em đỡ cực.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Cẩm nang bảo dưỡng chốt phi dê và càng chữ A xe khách từ A-Z.

Nội dung chính của bài viết

Mục lục bài viết

Tháo ốc quang nhíp xe tải là gì và tại sao ốc hay bó cứng?

Quang nhíp, hay nhiều anh em thợ gọi là bu lông chữ U (U-bolt), có nhiệm vụ ôm chặt bó nhíp vào dầm cầu sau hoặc gối đỡ. Vì ốc quang nhíp phải chịu lực ép cực lớn để chống xô lệch nhíp khi xe chở tải nặng sập ổ voi ổ gà, nên lực siết ban đầu của nó đã rất gắt.

Bản chất công việc Tháo ốc quang nhíp xe tải đòi hỏi sức vóc và kinh nghiệm. Đặc thù của bộ phận này là nằm phơi dưới gầm, dầm mưa dãi nắng, ngâm bùn đất, nước muối quanh năm nên phần ren thò ra luôn trong tình trạng gỉ sét bám thành lớp dày. Không phải cứ đè súng vào tạch tạch là ốc chịu nhả. Nếu không biết cách nhấp nhả và mồi hóa chất, ma sát giữa các vòng ren gỉ sét sẽ sinh nhiệt làm cháy ren, đứt ngang chân bu lông. Thực tế nhiều xưởng, thợ cứ cắm súng vào bóp cò thẳng tay làm gãy ốc, đền đồ tốn tiền oan uổng, chưa kể tốn công loay hoay bẩy tháo.

Bảng tham khảo lực siết ốc quang nhíp tiêu chuẩn

Để mở ốc ra an toàn, anh em cần biết dải lực siết lúc lắp vào. Từ đó mới chọn đúng đồ nghề và áng chừng thời gian ngâm tẩy gỉ sét. Dưới đây là bảng dải lực siết tham khảo theo đường kính thân bu lông quang nhíp, thường gặp trên các dòng xe tải trung đến tải nặng.

Kích cỡ bu lông (Ren mịn)	Lực siết tiêu chuẩn (Nm)	Khuyến nghị công cụ tháo
M18 x 1.5	300 – 380 Nm	Súng xiết bu lông 3/4 inch loại khỏe
M20 x 1.5	450 – 550 Nm	Súng xiết bu lông 1 inch
M22 x 1.5	600 – 720 Nm	Súng xiết bu lông 1 inch búa kép
M24 x 1.5	780 – 950 Nm	Súng xiết bu lông 1 inch cốt dài

Ghi chú: Lực mở thực tế đối với ốc gỉ sét có thể lớn gấp 1.5 đến 2 lần lực siết tiêu chuẩn trong bảng. Do đó, súng 1 inch là bắt buộc cho xe ben cõng tải nặng.

Top 3 pan bệnh thường gặp khi vặn ốc quang nhíp cứng đầu

Tuôn tròn đầu đai ốc (toét đầu ốc)

Bệnh này hay gặp khi anh em dùng khẩu tuýp đã mòn, rơ lỏng giác, hoặc để súng nghiêng không đồng trục với thân bu lông. Khi bóp cò, búa giật với lực lớn trượt khỏi giác ốc, gọt tròn luôn các cạnh lục giác. Đầu ốc đã toét thì súng xịn đến mấy cũng vô dụng, chỉ có nước dùng mỏ lết cá sấu cắn hoặc cắt bỏ đai ốc, rất bực mình.

Gãy ngang phần ren bu lông

Gặp con ốc gỉ sét nghẹt cứng, đất cát nhét đầy lỗ xỏ và rãnh ren nhưng thợ lười không vệ sinh, cứ thế đè cò súng chiều mở nã liên tục. Ren bị kẹt chết không nhúc nhích được, lực xoắn giật ngược của súng quá mạnh sẽ vặn đứt ngang thân bu lông chữ U. Phải tháo bỏ thay quang nhíp mới, vừa chậm xe khách vừa thiệt hại.

Chờn ren, xước ren khi tháo nửa chừng

Trường hợp này ốc đã nhúc nhích, xoay được vài vòng rồi nhưng đột nhiên kẹt cứng lại, máy ì không giật thêm được. Đây là do gỉ sét và mạt sắt bong ra bị dồn cục ở phần ren bên ngoài, cày xước và làm cháy ren. Càng cố vặn ra thì ren càng hỏng tỳ lết, vặn ngược vào cũng không xong.

Quy trình xử lý từng bước tháo ốc an toàn, không phá đồ

Bước 1: Kê kích an toàn và vệ sinh sơ bộ

Trước tiên, xe phải được đỗ trên nền cứng phẳng. Anh em chui gầm dùng chổi cước sắt hoặc bàn chải sắt đánh bay lớp bùn đất đóng tảng bám quanh đai ốc và phần ren dư của quang nhíp. Đánh càng sạch thì hóa chất thấm càng nhanh. Kê kích dầm cầu cẩn thận, tuyệt đối dùng mễ kê chân voi để đỡ hai bên gầm cầu thay vì chỉ dùng đội thủy lực, đảm bảo an toàn sinh mạng khi nằm gầm bóp súng.

Tiện thể trong lúc chui gầm, nếu anh em kiểm tra dàn gầm thấy nhíp dầm rơ lắc, càng chữ A có dấu hiệu rách cao su xệ lệch, tiếng kêu lụp cụp dội lên cabin thì thường do bạc ắc mòn. Lúc đó anh em tháo nhíp ra nhớ áp dụng cách cảo bạc ắc nhíp bằng máy ép để đóng chốt ra êm ru, tránh nện búa tảng làm toét đầu lỗ ắc.

Bước 2: Ngâm hóa chất phá gỉ sét

Xịt đẫm dầu RP7, WD-40 hoặc ngâm dầu diesel vào các đầu ren. Thời gian ngâm tối thiểu từ 15 đến 30 phút đối với xe tải cày công trường. Trong lúc chờ ngâm hóa chất, anh em dùng búa tạ nhỏ gõ đều xung quanh các mặt của đai ốc. Sóng chấn động từ búa sẽ làm các liên kết gỉ sét rạn nứt ra, tạo khe hở cho dầu thẩm thấu sâu hơn vào lỗ hở ren bên trong.

Bước 3: Nhấp nhả súng xiết bu lông 1 inch nong ren

Đây là bước quyết định. Chụp khẩu tuýp đen loại dày (khẩu chuyên chịu va đập cho súng khí nén) lút vào giác ốc. Dùng súng xiết bu lông 1 inch cắm cút nối hơi lớn. Nhớ nhìn đồng hồ báo hơi máy nén khí, đảm bảo áp duy trì 8-10 bar trở lên. Tuyệt đối không bóp chết cò theo chiều mở (chiều trái) ngay lập tức.

Anh em phải bóp nhấp nhả: bắn chiều mở khoảng 2-3 nhát búa, sau đó gạt cò bắn ngược lại chiều siết vào 1-2 nhát. Việc bắn ra – siết vào liên tục gọi là thao tác nong ren. Mạt gỉ sét sẽ bị nghiền nát và rơi ra từ từ. Nếu thấy súng có vẻ ì lại, xịt thêm một lớp dầu bôi trơn rồi tiếp tục nong cho đến khi đai ốc xoay nhẹ nhàng tháo hẳn ra.

Bước 4: Làm sạch lại lỗ xỏ và bôi mỡ đồng

Sau khi tháo được đai ốc và rút quang nhíp ra, dùng vòi hơi thổi bay mạt sắt trong rãnh ren và vệ sinh phần lỗ xỏ trên mặt bích gối đỡ nhíp. Trước khi lắp quang nhíp mới hoặc siết lại ốc cũ, nhớ bôi một lớp mỡ chịu nhiệt (mỡ đồng) vào ren. Mỡ này chống cháy ren cực tốt, đợt sau xe quay lại bảo dưỡng tháo ra nhẹ tênh, không phải mồ hôi mồ kê đánh vật.

Cũng lưu ý, một số dòng xe tải tải trọng lớn dùng chốt phi dê lâu ngày kẹt cứng ngắc cản trở tháo giàn gầm, anh em chớ dại nung lửa cháy gioăng cao su chịu nhiệt, mà nên dùng vam để ép chốt phi dê kingpin trực tiếp trên xe bao ra êm ái mà giữ nguyên hiện trạng bệ đỡ.

Lưu ý khi làm gầm và chọn đồ nghề cho xưởng

Khi vặn đai ốc quang nhíp bằng súng lớn, anh em thợ phải có thế đứng vững hoặc nằm trên ván chui gầm có khóa bánh. Lực giật ngược từ súng 1 inch rất mạnh, nếu cầm súng một tay hờ hững có thể vẹo cổ tay hoặc trượt khẩu văng trúng người.

Không dùng khò gió đá nung đỏ rực quang nhíp nếu có ý định dùng lại. Lửa nhiệt độ cao làm thép non đi, quang nhíp sẽ bị giãn dài hoặc đứt ngang sau vài chuyến xe cõng tải nặng đổ đèo, dễ dẫn đến tai nạn oan mạng.

Về mặt đầu tư, các gara làm xe tải bắt buộc phải trang bị đủ danh mục dụng cụ sửa chữa gầm xe chuẩn, đặc biệt là súng 1 inch cốt dài búa kép. Súng mạnh mà bình hơi yếu sinh lý, ống hơi quá nhỏ thì súng cũng chỉ giật bình bịch ngoài da, không gõ vỡ được tảng gỉ sét lâu năm.

Muốn trang bị xưởng theo đúng kinh nghiệm trên, anh em tham khảo đồ nghề gara Alotools.

Câu hỏi thường gặp

Súng bắn ốc 3/4 inch có tháo được quang nhíp xe ben không?

Với xe ben nhỏ gọn nhẹ (dưới 3.5 tấn), súng 3/4 inch loại xịn có thể vặn được nếu anh em ngâm hóa chất kỹ và nong ren tốt. Tuy nhiên, với xe ben hạng nặng, xe tải 3 chân 4 chân, súng 3/4 inch sẽ quá tải, búa đập xót súng nhưng đai ốc vẫn không nhúc nhích. Anh em nên kẹp súng 1 inch mới đủ lực dội.

Nếu đai ốc bị chờn xước ren nửa chừng thì xử lý thế nào?

Tuyệt đối không bóp cò súng cày tới để đai ốc ép bừa qua đoạn xước. Anh em cần vặn ngược đai ốc lại vào trong một chút, xịt chất tẩy gỉ sét, dùng bàn chải đánh sạch phần ren bên ngoài vừa thò ra. Sau đó tiếp tục nhấp nhả bóp ra bóp vào từng nửa vòng một, kiên nhẫn để mạt sắt trôi ra hết.

Có cần xả hơi bầu bóng nhíp trước khi Tháo ốc quang nhíp xe tải không?

Bắt buộc phải xả hết hơi bầu hơi, hạ kích nhẹ nhíp để giải phóng lực ép căng của hệ thống treo. Nếu nhíp đang chịu tải uốn cong mà tháo ốc U-bolt, bó nhíp có thể bung giật ngược bất ngờ gây nguy hiểm. Phải dùng mễ kê và đội thủy lực để kiểm soát dầm cầu hoàn toàn.

Dùng khẩu tuýp trắng vặn súng 1 inch được không?

Tuyệt đối không. Khẩu trắng là loại thép hợp kim mạ chrome để dùng tay vặn êm với cờ lê lực, độ cứng bề mặt cao nhưng giòn. Khi bóp súng 1 inch, lực va đập búa rất lớn sẽ làm vỡ nát khẩu trắng, mảnh văng ra ghim vào mắt hay mặt cực kỳ nguy hiểm. Anh em phải bắt buộc dùng khẩu tuýp đen loại dày chịu lực va đập.

Tóm lại, Tháo ốc quang nhíp xe tải an toàn phụ thuộc 30% vào sức súng, 70% vào độ nhạy của tay thợ khi bóp cò nhấp nhả nong ren gỉ sét. Đầu tư đúng đồ, làm đúng bài thì ca cứng đầu đến mấy cũng giải quyết gọn gàng. Chúc anh em xưởng làm máy gầm mát tay, xe ra vào xưởng trôi chảy!