Quy trình thay má phanh an toàn và cách ép piston phanh

Hôm qua xưởng mình đón một chiếc Mazda 3 cứu hộ kéo về trong tình trạng bó cứng phanh trước. Tháo bánh ra xem thì má phanh xước nát, heo dầu kẹt cứng ngắc do thợ gara trước cạy bậy bằng tô vít thay vì dùng cảo ép đúng bài. Làm gầm là làm đến tính mạng khách, một chi tiết sai là đi luôn dàn chân, đền ốm đòn. Hôm nay mình sẽ chia sẻ lại quy trình thay má phanh xe con thực chiến, giúp anh em thợ mới làm nghề vừa nhàn tay, vừa tránh dính pan bệnh oan uổng chỉ vì vài cái thao tác vặt.

Quy trình thay má phanh xe con cần đồ nghề nào trợ lực?

Xe con đời mới bây giờ không giống con xe mỏ ngoàm ngày xưa mà anh em lấy xà beng bẩy cái bép là piston nó tụt vào. Rất nhiều dòng xe hiện nay trang bị phanh tay điện tử (EPB), bên trong cùm phanh có mô tơ và nhông nhựa. Anh em chọc tô vít vào cạy bậy bạ là gãy luôn bánh răng, đền nguyên cụm heo dầu mấy triệu bạc như chơi.

Để nhàn thân và an toàn, xưởng mình luôn sắm bộ vam ép piston phanh bằng khí nén. Thiết bị này dùng hơi đẩy kết hợp đĩa xoay tay, ép từ từ cúp ben thụt vào đều đặn, không xước nòng, không lệch tâm. Cứ có máy móc là thợ chui gầm làm thoăn thoắt, khách đứng nhìn cũng thấy xưởng mình đàng hoàng. Anh em mở xưởng làm gầm thì nhớ sắm đủ bộ dụng cụ tháo lắp chuyên dụng để xử lý dứt điểm mấy con ốc gầm gỉ cứng đầu, chờn ren.

Bảng tra cứu độ mòn và khe hở má phanh ô tô con

Anh em nhận xe vào xưởng bảo dưỡng, tháo bánh ra cứ đo theo thông số dưới đây để báo khách thay má phanh kịp thời, đừng đợi đến lúc sắt cà vào sắt mới vội vàng đi cứu hộ.

Chi tiết kiểm tra	Thông số tiêu chuẩn (Đồ mới)	Giới hạn hao mòn (Cần thay thế)	Hậu quả nếu cố chạy
Độ dày vật liệu má phanh	10mm – 12mm	Dưới 2mm – 3mm	Lết bố, cày xước mặt đĩa phanh
Độ dày đĩa phanh trước	22mm – 28mm (Tùy xe)	Mòn quá 2mm so với mốc nguyên bản	Nứt đĩa, bể đĩa khi phanh gấp
Khe hở ắc phanh (chốt trượt)	Khít, trượt êm ái	Rơ lắc, lỏng lẻo	Má phanh mòn xéo, kêu lạch cạch

Top 3 pan bệnh thường gặp khi đụng vào hệ thống phanh xe con

Thợ tay ngang làm phanh tháo lắp ầm ầm nhưng lúc giao xe khách chạy được ba bữa lại quay lại bắt đền. Dưới đây là 3 bệnh phổ biến nhất anh em cày cả ngày ở xưởng hay gặp phải.

Kẹt chốt trượt (ắc phanh) làm mòn bố xéo

Nhiều xưởng tháo má cũ ra lắp má mới vào là xong, bỏ qua luôn bước vệ sinh ắc phanh. Cao su chắn bụi rách, nước bùn chui vào làm chốt trượt rỉ sét cứng ngắc. Cùm phanh không nhả ra được gây tình trạng bánh nóng ran, khét lẹt mùi bố cháy. Bệnh này phải tháo ắc ra đánh cước thật sạch, bôi đúng mỡ chịu nhiệt chuyên dụng cho phanh. Tuyệt đối không trét mỡ bò khung gầm thông thường vì nó làm nở toét gioăng cao su.

Đạp phanh rung vô lăng, đĩa gờ lồi lõm

Bệnh này do tài xế chạy ráng lúc má phanh đã mòn hết phần ma sát, cày phần đế sắt xước hết mặt đĩa phanh. Khi lắp má mới vào, mặt tiếp xúc không đều gây ra tiếng kêu két két rợn người và đạp phanh bị giật cục. Gặp ca này, anh em phải đưa qua máy láng đĩa phanh ô tô con để gọt lại mặt đĩa cho phẳng. Thợ làm kỹ thì gọt đĩa xong ăn phanh rất ngọt. Anh em chưa rành có thể tham khảo thêm kỹ thuật láng đĩa phanh trực tiếp trên xe để nắm chi tiết các bước vận hành máy.

Chờn ren lỗ xả E (lỗ xả gió)

Ốc xả gió nằm ở vị trí thấp, ngâm nước ngâm bùn lâu năm nên cực kỳ hay bị gỉ. Thợ mới vào nghề cắm cờ lê vào giật ngược một phát là gãy ngang con ốc hoặc tuôn luôn ren trong cùm. Xử lý cái lỗ ren này cực kỳ tốn công, phải mang đi khoan taro lại rất bực mình. Mẹo là anh em gõ nhẹ mấy phát, xịt RP7 ngâm một lúc rồi dùng đầu tuýp lục giác vặn từ từ.

Các bước trong quy trình thay má phanh thực chiến

Đây là các bước cơ bản thợ gầm xưởng mình làm hằng ngày, anh em đọc qua để đối chiếu lại xem thợ nhà mình làm đã chuẩn bài chưa.

Bước 1: Nâng gầm và tháo bánh xe

Đưa xe vào cầu hoặc tìm điểm đội an toàn dưới gầm. Kê kích cá sấu 3.5 tấn loại 2 ty lên cho vững, sau đó chêm thêm mễ kê chân voi vào hai bên bệ cửa để đảm bảo an toàn tuyệt đối khi chui gầm. Kéo vòi hơi ra, cắm súng xiết bu lông 1/2 inch dùng hơi bắn nhả 5 con ốc tắc kê rồi nhấc lốp ra ngoài.

Bước 2: Xả cùm phanh và rút má cũ

Dùng cờ lê hoặc tuýp 12mm/14mm mở con ốc ắc phanh bên dưới, lật ngược cùm heo dầu lên trên. Lấy dây kẽm treo cùm phanh lên lò xo giảm xóc, đừng để buông thõng làm căng đứt ống dầu cao su. Rút hai miếng má phanh cũ ra ngoài, nhớ giữ lại miếng phe cài chống ồn bằng nhôm mỏng.

Bước 3: Vệ sinh và ép piston

Mở nắp bình chứa dầu phanh trên khoang máy ra một chút (nếu đầy quá thì lấy xilanh hút bớt ra kẻo ép piston nó trào dầu cắn sơn). Đặt má phanh cũ vào trước nòng piston. Đưa bộ dụng cụ ép piston phanh 22 chi tiết vào khe hở, chọn đúng đĩa xoay vừa với ngàm. Vặn trục cảo ép từ từ cho cúp ben tụt sâu bằng mặt với cùm phanh. Lưu ý xe có phanh tay điện tử thì phải dùng máy đọc lỗi đa năng cắm vào cổng OBD2 để xả chốt mô tơ ra trước khi ép.

Bước 4: Bôi trơn chốt trượt và lắp ráp

Rút hai con ắc phanh ra, lau sạch mỡ cũ, xịt chai vệ sinh thắng để làm sạch lỗ ắc. Trét mỡ chịu nhiệt xịn (silicone grease) vào chốt rồi đút lại, ấn thử thấy thụt ra thụt vào êm ái là đạt. Gắn má phanh mới vào ngàm, gập cùm heo dầu xuống, xiết chặt lại ốc. Lắp bánh xe, bắn ốc tắc kê chéo góc cho đều tay.

Bước 5: Nhồi phanh và xả E (nếu cần)

Tuyệt đối chưa giao xe ngay. Lên cabin, đạp nhồi bàn đạp phanh 4-5 lần cho cứng chân để piston đẩy sát vào má phanh mới. Kiểm tra lại mức dầu phanh trên bình chứa, châm thêm nếu thiếu và đóng chặt nắp.

Lưu ý khi chọn thiết bị cảo ép piston phanh cho xưởng

Đồ nghề xưởng thì dăm bảy loại, nhưng riêng đồ làm phanh anh em đừng tiếc tiền mua ba cái đồ gia công mỏng dính. Anh em nên đầu tư bộ dụng cụ ép piston phanh 22 chi tiết đúc nguyên khối. Bộ này có hai trục ép ren ngược và ren thuận, đi kèm hơn chục mặt bích lắp vừa khít với lỗ bám của cả xe Nhật, xe Hàn lẫn xe Đức.

Khi ép, ren vuông của thân cảo chịu lực cực tốt, không bị trượt hay chờn ren dù mảng piston có kẹt do rỉ sét. Một bộ này dùng chung cho cả xưởng cày mấy năm không hỏng, tính ra mỗi ngày vứt ống tiết kiệm chưa tới ngàn bạc mà thợ làm việc an toàn, dứt khoát.

Câu hỏi thường gặp

Có bắt buộc phải dùng đồ chuyên dụng ép piston không?

Bắt buộc nếu anh em muốn làm ăn lâu dài. Dùng xà beng cạy dễ làm piston bị kẹt xéo, rách chụp bụi cao su, làm rò rỉ dầu phanh. Đối với xe có phanh điện tử phía sau, bẩy bằng sức tay sẽ làm vỡ nát hệ thống nhông truyền động bên trong cùm heo dầu.

Bao lâu thì nên lặp lại quy trình thay má phanh một lần?

Thông thường má phanh trước đi khoảng 40.000km đến 60.000km là mòn tới vạch cảnh báo. Má phanh sau bền hơn, tầm 80.000km. Tuy nhiên thợ nhà mình nhận xe thay nhớt thì cứ tiện tay rọi đèn pin vào khe mâm, thấy độ dày má dưới 3mm là tư vấn khách thay luôn cho an toàn.

Đạp phanh thấy sâu chân sau khi thay là bệnh gì?

Do lúc anh em ép piston tụt vào, khoảng hở giữa má phanh và đĩa đang rất lớn. Nếu quên nhồi phanh trước khi nổ máy chạy thử, đạp nhát đầu tiên sẽ thấy chân phanh rỗng tuếch, tụt ngút ngàn. Chỉ cần nổ máy, nhồi rà chân phanh vài nhịp là dầu bơm đầy, chân phanh sẽ cứng lại và ăn ngay.

Tại sao mới thay má phanh mà đạp vẫn có tiếng kêu rít?

Có hai nguyên nhân chính: một là mặt đĩa phanh của khách quá gờ, cày vào lớp má bố mới cứng gây ra tiếng rít. Hai là lá sắt báo mòn (phe cài) cạ vào đĩa do thợ lắp bị cong vênh. Anh em tháo ra láng lại đĩa phanh và nắn lại phe cài là êm ru.