Cẩm Nang Bảo Dưỡng Hệ Thống Phanh Ô Tô Con: Trọn Bộ Quy Trình

Sáng sớm, khách đánh chiếc Mazda 3 vào xưởng, nét mặt nhăn nhó báo xe đạp phanh cứ bồng bềnh, lâu lâu lại nghe tiếng két két rợn người ở gầm dưới. Anh em chui gầm ngó thử thì hỡi ôi, đĩa phanh đã cày thành rãnh, dầu phanh đen ngòm sền sệt, mút chỉ ở chốt trượt (ắc thắng) thì kẹt cứng. Những ca nằm đường oan uổng hay đền tiền chục củ thường bắt đầu từ sự lơ là những tiểu tiết như vậy. Để anh em thợ mới lẫn chủ gara nắm chắc tay nghề, bài viết này sẽ rã mổ trọn bộ cẩm nang bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô con. Chúng ta sẽ đi từ cấu tạo, nguyên lý, cho tới từng ngón nghề láng đĩa, ép piston, xả gió và dứt điểm các pan bệnh hóc búa nhất.

1. Bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô con là gì và tại sao thợ phải làm kỹ?

Khác với xe tải dùng phanh hơi lốc kê rầm rập, xe con (xe du lịch) dùng hệ thống phanh thủy lực kết hợp bầu trợ lực chân không và cụm điều khiển ABS/ESP. Ở tốc độ 100km/h trên cao tốc, khi khách dẫm lút chân phanh, toàn bộ động năng của cái xác xe hơn 1.5 tấn phải chuyển hóa thành nhiệt năng trong chớp mắt thông qua ma sát giữa má bố và đĩa kim loại. Nhiệt độ ở đĩa phanh lúc này có thể vọt lên 500 – 600 độ C. Nếu bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô con làm qua loa, để sót bọt khí trong đường ống, kẹt chốt trượt, hay mỡ bò không chịu được nhiệt, hậu quả sẽ là xe lết bánh, nhao lái, hoặc kịch sàn không ăn phanh.

Làm phanh xe con là làm bằng sự tỉ mỉ. Thợ cả làm phanh luôn phải giữ tay sạch, không để dầu mỡ dính vào bề mặt ma sát. Việc bảo dưỡng không chỉ là tháo má cũ đắp má mới vào là xong. Nó là cả một chuỗi kiểm tra từ tổng phanh, ống tuy-ô, ngàm phanh (caliper), cho đến chất lượng dầu phanh. Gara nào làm phanh kỹ, khách đạp chân phanh thấy chắc nịch, mượt mà, không tiếng động lạ, tự khắc khách sẽ quay lại bảo dưỡng các hạng mục khác. Để bắt đầu mọi khâu kiểm tra, anh em luôn cần một chiếc đồng hồ đo độ ẩm dầu phanh cắm trực tiếp vào bình dầu phụ để xem dầu còn ngậm bao nhiêu phần trăm nước, từ đó tư vấn cho khách thay mới ngay từ phút đầu.

2. Sơ đồ cấu tạo hệ thống phanh thủy lực trên xe con

Hệ thống phanh ô tô con là một mạng lưới kín, truyền lực từ bàn đạp qua chất lỏng đến các bánh xe. Anh em cần nắm chắc các bộ phận sau để biết khoanh vùng bắt bệnh khi có sự cố. Khi tháo lắp để kiểm tra gầm, anh em thường phải kê xe bằng kích cá sấu 3 tấn rồi mới kích bánh lên để soi đèn ngó từng bộ phận.

Bầu trợ lực chân không (Servo)

Cái cục to tròn màu đen nằm vách ngăn khoang động cơ, ngay sau bàn đạp phanh. Nó dùng lực hút chân không từ cổ hút động cơ (hoặc bơm chân không riêng trên xe máy dầu) để nhân lực đạp của tài xế lên nhiều lần. Nếu màng cao su bên trong thủng, hoặc van một chiều hở, chân phanh sẽ cứng ngắc như đá, đạp mỏi cả đùi xe mới chịu dừng.

Cụm xi lanh phanh chính (Tổng phanh)

Gắn liền với bầu trợ lực là xi lanh tổng phanh, bên trên có bình chứa dầu phanh (thường chung với dầu côn ở xe số sàn). Tổng phanh có nhiệm vụ tạo áp suất thủy lực đẩy dầu đi các nhánh. Bên trong tổng phanh có các cúp-ben (cuppen) cao su. Xe đi lâu ngày, dầu dơ cào xước nòng xi lanh làm rách cúp-ben, gây ra hiện tượng tụt áp, đạp phanh lút cán nhưng xe vẫn trôi.

Cụm điều khiển ABS (Anti-lock Braking System)

Đây là trái tim điện tử của phanh xe con. Cụm ABS gồm mô-tơ bơm, hệ thống van điện từ và hộp điều khiển. Nó nhận tín hiệu từ cảm biến tốc độ bánh xe (cảm biến ABS), tự động nhấp/nhả phanh hàng chục lần mỗi giây để chống bó cứng lết bánh khi phanh gấp. Nếu xả e (xả gió) không đúng cách, để lọt bọt khí vào cụm ABS này thì đạp phanh sẽ bập bềnh mãi không hết.

Ngàm phanh (Caliper), Heo thắng và Chốt trượt

Ngàm phanh ôm lấy đĩa phanh. Bên trong có xi lanh và piston (heo thắng). Áp lực dầu đẩy piston ép má phanh vào đĩa. Cấu tạo quan trọng nhất mà thợ hay bỏ quên là 2 chốt trượt (ắc thắng) có cao su chụp bụi. Nó giúp ngàm phanh di chuyển tịnh tiến. Kẹt chốt này là nguyên nhân số một gây ăn mòn má phanh lệch, bó phanh, lết bánh sinh nhiệt cháy khét lẹt.

Má phanh và Đĩa phanh

Má phanh chứa lớp vật liệu ma sát, đĩa phanh thường làm bằng gang đúc (có lỗ tản nhiệt ở bánh trước). Khi ép vào nhau, chúng tạo ra lực cản. Đĩa phanh bị vấp rãnh, gờ cao, hay cong vênh sẽ làm rung tay lái khi rà phanh. Đĩa mòn quá mỏng thì bắt buộc phải thay, không được láng. Lớp vật liệu má bố cũng cần kiểm tra, mòn đến cựa sắt báo hiệu (kêu ré lên) là phải ném bỏ.

3. Nguyên lý hoạt động của dòng chảy thủy lực

Hiểu dòng chảy là hiểu cách bắt bệnh. Khi khách đạp phanh, ti đẩy chọc vào bầu trợ lực. Bầu trợ lực dùng áp suất chênh lệch để đẩy piston trong tổng phanh đi tới. Cúp-ben trong tổng phanh đóng kín lỗ hồi, ép dầu phanh chạy với áp lực cực lớn qua các đường ống tuy-ô thép và ống cao su mềm mềm dẻo dưới gầm.

Dầu chạy đến cụm ABS. Nếu xe phanh bình thường, các van điện từ mở thông, dầu đi thẳng đến 4 bánh xe. Dầu chui vào lòng ngàm phanh (caliper), ép piston thò ra ngoài. Piston đẩy má phanh trong áp sát vào mặt đĩa. Nhờ lực phản hồi qua chốt trượt, ngàm phanh kéo má phanh ngoài ốp nốt vào mặt đĩa còn lại. Hai má phanh kẹp chặt đĩa phanh, cản bánh xe quay.

Khi nhả chân phanh, lò xo hồi vị ở bàn đạp kéo tổng phanh về. Áp suất dầu tụt xuống. Bờ phớt cao su (phớt vuông) nằm trong rãnh ngàm phanh có tính đàn hồi, nó biến dạng khi piston đi ra và giờ nó co lại, đàn hồi kéo piston thụt lùi về một chút (khoảng 0.1 – 0.2mm), tách má phanh ra khỏi mặt đĩa. Chỉ cần màng cao su này chai cứng, piston sẽ không lùi lại, gây cạ phanh liên tục. Để đo chính xác đĩa phanh còn dày bao nhiêu và có hao mòn không đều không, anh em dùng thước kẹp điện tử đo đĩa phanh cặp vào mép đĩa trước khi ra quyết định láng hay vứt.

4. Bảng tra nhanh: Bắt pan bệnh phanh xe con qua triệu chứng

Dưới đây là bảng tổng hợp xương máu anh em chui gầm đúc kết lại. Gặp xe vào xưởng, cứ chiếu theo bảng này mà bắt bệnh, đỡ phải tháo bung bét rò mẫm.

Triệu chứng (Khách báo)	Nguyên nhân cốt lõi	Cách kiểm tra	Hướng xử lý dứt điểm
Chân phanh cứng ngắc, đạp nặng trịch	Mất trợ lực chân không, thủng bầu trợ lực hoặc hỏng van 1 chiều	Nổ máy, rút ống chân không nghe tiếng xì. Đạp giữ chân phanh rồi nổ máy xem bàn đạp có thụt xuống không.	Thay ống chân không, thay van 1 chiều, hoặc thay cả cụm bầu trợ lực.
Đạp phanh nhẹ hều, lút cán kịch sàn	Hụt áp tổng phanh (rách cúp-ben) hoặc bọt khí lọt vào đường ống	Đạp nhồi nhiều lần thấy phanh cao lên (lọt khí). Đạp giữ lâu thấy chân phanh lún dần (tổng phanh tụt áp).	Xả gió (xả e) toàn bộ hệ thống. Nếu không hết, thay bộ cúp-ben tổng phanh hoặc thay tổng mới.
Phanh kêu rít rít, két két chói tai	Má bố mòn trơ tới phe báo sắt, hoặc mặt đĩa cào rãnh, cát kẹt vào rãnh.	Tháo lốp ngó độ dày má bố. Xem mặt đĩa có lồi lõm mấp mô không.	Thay má phanh mới. Láng lại mặt đĩa phanh nếu đủ độ dày. Vệ sinh sạch heo thắng.
Vô lăng rung bần bật khi rà phanh tốc độ cao	Đĩa phanh bị cong vênh, đảo mặt bích do quá nhiệt hoặc lội nước dập tản nhiệt đột ngột.	Dùng đồng hồ so đo độ đảo mặt đĩa phanh. Nếu chênh lệch quá 0.05mm là dính.	Láng đĩa phanh gọt phẳng lại. Nếu đĩa quá mỏng thì thay đĩa mới tinh.
Xe nhao lái, cướp lái sang một bên khi phanh	Một bên ngàm phanh bị kẹt chốt trượt, kẹt piston, hoặc tắc đường ống cao su ngậm dầu.	Kích hổng 2 bánh trước, quay tay thử. Đạp phanh rồi nhả, xem bánh nào bó cứng không nhả.	Tháo ngàm phanh, đánh rỉ chốt trượt, tra mỡ chịu nhiệt silicon. Ép lại piston. Thay vòi mềm nếu mục.
Đèn báo lỗi phanh tay hoặc ABS sáng rực trên tablo	Hụt dầu phanh ở bình chứa, đứt dây cảm biến tốc độ bánh xe (chuột cắn), mòn chổi than mô-tơ ABS.	Đọc lỗi Data Live bằng máy. Kiểm tra giắc cắm cảm biến ở 4 hốc bánh xe. Kiểm tra bình dầu.	Nối dây cảm biến, châm thêm dầu phanh định kỳ. Reset hộp điều khiển.
Có vệt dầu rỉ ra ướt sũng mặt trong mâm xe	Thủng tuy-ô dẫn dầu, rách phớt piston heo thắng làm dầu rò rỉ ra ngoài.	Soi đèn pin vào cụm ngàm phanh, bóp phanh xem dầu có phì ra ở ống mềm hay mép cao su chụp bụi không.	Thay ngay ống tuy-ô mới. Thay bộ ron phớt (seal kit) của heo thắng. Tuyệt đối cấm khách chạy tiếp.
Mùi khét lẹt, mâm xe nóng rực sờ bỏng tay	Kẹt phanh nặng, má luôn tì vào đĩa sinh nhiệt, mỡ ắc thắng khô rang bó cứng.	Không cần kiểm tra nhiều, sờ mâm (cẩn thận bỏng) và ngửi mùi bố cháy là biết ngay bánh nào bị.	Tháo bung ngàm phanh, làm sạch cặn rỉ, thay má phanh mới vì lớp ma sát đã bị nung cháy mất ma sát.

5. Láng đĩa phanh: Cứu cánh cho đĩa vấp gờ, cào rãnh

Đĩa phanh dùng lâu ngày, đất cát chui vào cộng với mạt sắt từ má phanh sinh ra cào nát mặt đĩa thành những đường lồi lõm. Hoặc khách chạy đèo dốc liên tục, đĩa đang đỏ rực lại dội qua vũng nước lạnh làm thép biến dạng, cong vênh. Triệu chứng rõ nhất là cứ lên 80km/h đạp phanh là vô lăng rung bần bật, chân phanh dội ngược nẩy tưng tưng. Thay đĩa mới thì đau ví khách, nên anh em thường tư vấn láng đĩa.

Kỹ thuật láng bây giờ nhàn hơn xưa nhiều nhờ các thiết bị hiện đại. Anh em đưa máy láng đĩa phanh trực tiếp gắn thẳng vào may-ơ bánh xe. Chỉnh dao cắt hợp kim ăn vào mặt đĩa chừng 0.1mm mỗi pass. Máy sẽ tự động quay gọt đi lớp rỉ sét và gờ xước lồi lõm, trả lại bề mặt phẳng lì, trắng bóc sáng bóng. Láng trực tiếp trên xe giải quyết luôn được cả độ đảo của trục may-ơ (nếu có), giúp đĩa và má ăn khớp tuyệt đối, hết hẳn bệnh rung vô lăng. Nhớ đo độ dày trước khi láng, đĩa mỏng quá dưới vạch “MIN THICKNESS” khắc trên vành thì cất máy láng đi, tư vấn khách thay đĩa mới cho an toàn. Chi tiết các bước gọt đĩa, lắp dao, anh em có thể tham khảo bài Kỹ thuật láng đĩa phanh trực tiếp trên xe: Khi nào cần thực hiện và hướng dẫn thao tác chuẩn.

6. Thay má phanh và kỹ năng ép piston không xước lòng

Má phanh là đồ hao mòn, chừng 4 vạn – 5 vạn km là mòn gần tới lớp tôn báo hiệu. Thợ tháo ngàm phanh ra, tuyệt đối không để nguyên cụm heo thắng treo lơ lửng bằng sợi dây tuy-ô cao su — đứt dây gãy ngầm là đền ốm. Phải dùng móc sắt chữ S treo cụm heo lên lò xo giảm xóc.

Sau khi vệ sinh sạch các khe cài má phanh bằng bàn chải đồng và xịt dung dịch vệ sinh thắng, việc gai góc nhất là ép piston thụt lùi vào trong để lấy chỗ nhét má phanh mới (dày hơn má cũ rất nhiều). Thợ cỏ hay lấy búa gõ hoặc lấy tua vít cạy — làm thế dễ xước lòng xi lanh, rách phớt cao su bụi. Thợ chuẩn dùng bộ cảo ép piston phanh chuyên dụng. Tùy ngàm phanh mà xài cảo xoay ren hoặc cảo ép bằng bóp tay. Đặc biệt với dòng xe xài phanh đĩa bánh sau có tích hợp phanh tay điện tử (EPB), piston phải vừa xoay vừa ép vào. Dùng thiết bị ép vặn đúng rãnh chữ thập trên mặt piston, nhẹ nhàng lùi nó về vị trí gốc số 0. Mọi mánh khóe bôi mỡ ắc thắng, chốt trượt, xử lý lá bố mới được hướng dẫn tỉ mỉ tại bài Quy trình thay má phanh an toàn, đúng kỹ thuật và các dụng cụ ép piston phanh chuyên dụng.

7. Xả gió (xả e) và thay dầu phanh định kỳ

Dầu phanh (thường xài DOT 3, DOT 4) có đặc tính hút ẩm cực mạnh. Lâu ngày, hơi nước lọt vào làm giảm điểm sôi của dầu. Khách rà phanh đi đèo dốc, nhiệt độ lên cao làm nước trong dầu sôi sùng sục, bốc hơi tạo ra bọt khí. Bọt khí có tính nén được (dầu thì không), thế là đạp phanh lút cán nhưng xe cứ lao đi vù vù vì áp suất bị bọt khí triệt tiêu mất. Khoảng 4 vạn km là phải hút sạch dầu cũ, châm dầu mới.

Công đoạn xót sức nhất trước đây là 2 thợ hò hét nhau: “Đạp đi! Nhồi đi! Giữ chặt nhé!” để xả gió thủ công ở rốn xả. Cách này vừa lâu vừa dễ văng dầu làm tróc sơn mâm xe. Giờ các xưởng dùng máy thay dầu phanh bằng khí nén (hoặc máy chạy điện hút chân không). Cắm một vòi cấp dầu mới nén thẳng vào bình chứa tổng phanh, các vòi còn lại cắm vào 4 vú xả e ở 4 bánh xe. Bật máy, máy tự đẩy dầu mới vào ép sạch cặn bẩn, bọt khí và dầu đen ngòm ra ngoài theo một chiều duy nhất, không lo lọt bọt ngược lại. Xả từ bánh xa tổng phanh nhất (bánh sau phụ) đến bánh gần nhất (bánh trước tài). Quy trình xài máy nhàn tênh này em có rã kỹ ở bài Hướng dẫn sử dụng máy thay dầu phanh và xả gió tự động: Giải pháp cho gara.

8. Bắt bệnh phanh kêu, hụt áp chân phanh

Đây là những ca khoai nhất, tốn thời gian tìm bệnh nhất ở xưởng. Khách phàn nàn đạp phanh thấy “xì xì” ở mũi giày, hoặc phanh kêu ré ré lách cách dù má phanh vẫn còn dày cộp. Bệnh phanh kêu phần lớn do thiếu mấy miếng sắt mỏng lót (căn lót đệm chống ồn – shim) sau lưng má phanh, hoặc thợ lười không tra keo chống ồn, mỡ chịu nhiệt vào các ngàm tiếp xúc. Má phanh trượt trên rãnh khô khốc sinh ra tiếng rít.

Còn bệnh hụt áp chân phanh (bàn đạp chìm dần khi nổ máy giữ chân phanh ngã tư) thì 90% là do cúp-ben tổng phanh bị xước cào, dầu phanh luồn qua khe hở rò ngược về khoang chứa thay vì đẩy ra các bánh. Để test, anh em cắm đồng hồ đo áp suất dầu phanh vào ngã ba chia dầu, nhồi phanh lên xem kim đồng hồ có giữ nguyên áp không hay từ từ rớt vạch. Rớt kim thì đích thị tổng phanh ra đi, phải thay bộ ron mới. Các mẹo khoanh vùng nguyên nhân sâu xa được tổng hợp đủ ở bài Cách bắt bệnh và xử lý triệt để các lỗi thường gặp: Phanh kêu, hụt áp và đạp phanh sâu.

9. Lịch bảo dưỡng định kỳ hệ thống phanh ô tô con

Mở sổ tay gara hoặc nhìn odo của khách, anh em thợ dùng cầu nâng 2 trụ cáp trên nhấc bổng xe lên, đảo mắt một vòng gầm và báo khách các mốc bảo dưỡng sống còn sau đây để khách biết đường làm. Anh em có thể tra danh mục cầu nâng 2 trụ để trang bị cho xưởng mình một bộ nâng gầm chắc chắn, làm gầm bớt đau lưng.

Hạng mục kiểm tra/thay thế	Chu kỳ (Số KM / Tháng)	Việc thợ cần làm thực tế tại xưởng
Kiểm tra mực dầu phanh, đo độ ẩm	Mỗi 10,000 km (hoặc khi bảo dưỡng định kỳ)	Mở nắp capo, soi mực dầu giữa Max/Min. Cắm bút đo độ ẩm, đèn báo đỏ (>3%) thì báo khách thay.
Vệ sinh má phanh, tra mỡ ắc thắng	Mỗi 20,000 km (hoặc 1 năm)	Tháo cụm caliper, dùng chai xịt thắng làm bay bụi phấn. Rút chốt trượt, đánh rỉ, tra mỡ bò silicon (không dùng mỡ chịu nhiệt thường).
Thay má phanh trước (tùy tình trạng mòn)	Khoảng 40,000 – 50,000 km	Kiểm tra độ dày vật liệu ma sát. Nếu còn dưới 2-3mm, hoặc có tiếng cọt kẹt do chạm phe sắt báo mòn thì thay mới đồng bộ.
Thay mới toàn bộ dầu phanh thủy lực	Mỗi 40,000 km (hoặc 2 năm)	Hút sạch bình dầu phụ. Xả gió (xả e) hút dầu mới vào thay thế dầu cũ đen bẩn từ cả 4 bánh, đảm bảo không còn bọt khí.
Láng mặt đĩa phanh / Thay đĩa phanh	Khoảng 60,000 – 80,000 km (khi rung lắc)	Đo độ đảo mặt bích và rãnh mòn. Láng gọt trực tiếp trên xe. Nếu đĩa mòn quá vạch MIN, bắt buộc thay đĩa gang mới.
Kiểm tra tuy-ô cao su mềm dẫn dầu	Mỗi 80,000 km (hoặc khi chui gầm thấy nứt)	Bẻ cong đoạn vòi cao su gần bánh xe, soi đèn xem có vết nứt chân chim không. Cương cứng dòn rụng thì thay vòi mới ngay.

10. Thiết bị bảo dưỡng hệ thống phanh cần có theo cỡ xưởng

Đầu tư sắm đồ nghề sửa phanh không tốn tiền tỷ như làm đồng sơn, nhưng phải mua cho chuẩn, mua đúng đồ thợ cần thì mới làm nhanh, làm sạch được. Dưới đây là bảng chia hạng mục đầu tư cho anh em định sắm sửa.

Thợ lẻ / Gara sửa nhanh vỉa hè	Gara vừa (2-3 cầu nâng)	Xưởng dịch vụ lớn / Đại lý ủy quyền
Kích cá sấu, mễ kê chân voi (an toàn)	Cầu nâng 2 trụ hoặc cầu nâng cắt kéo gầm	Hệ thống cầu nâng âm nền hiện đại
Cảo ép piston phanh bằng tay (cảo chữ C)	Bộ cảo ép piston phanh tích hợp xoay đẩy	Bộ ép piston phanh bằng hơi khí nén
Bình châm dầu, chai nhựa xả e tự chế	Máy hút xả e bằng khí nén chân không	Máy thay dầu phanh tự động tuần hoàn
Thước kẹp cơ khí đo độ dày đĩa	Đồng hồ so đo độ đảo đĩa phanh, thước kẹp điện tử	Thiết bị đo khe hở, đồng hồ kiểm tra áp lực phanh tổng
Cờ lê, tuýp, lục giác tháo ắc thắng	Súng bắn ốc pin, máy mài vệ sinh rỉ sét	Máy láng đĩa phanh trực tiếp trên xe, súng hơi xiết ốc
Bút đo độ ẩm dầu phanh (loại rẻ)	Máy kiểm tra dầu phanh chuyên dụng có màn hình	Máy chẩn đoán đa năng (để kích hoạt xả e khối ABS)

11. Những sai lầm chết người thợ hay mắc khi bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô con

Nhiều thợ trẻ mới ra nghề, quen tay sửa xe máy mang phong cách vặn ốc ào ào sang sửa phanh xe con là dính chưởng ngay. Dưới đây là những “bài học đẫm máu” tốn tiền đền mâm đền đĩa.

Treo ngàm phanh bằng tuy-ô dẫn dầu

Bắn lỏng ốc, gỡ ngàm phanh ra khỏi đĩa, thợ lười không lấy móc sắt treo cụm caliper lên mà thả lơ lửng. Cục gang nặng 3-4 ký treo tòng teng bứt rách các màng chỉ thép bên trong ống tuy-ô cao su mềm. Hôm sau khách đạp phanh mạnh, ống tuy-ô phình to như quả bóng bay rồi bục vỡ, mất phanh hoàn toàn.

Dùng mỡ bò bôi trơn sai loại cho chốt trượt (ắc thắng)

Chốt trượt của phanh ngâm trong nhiệt độ cả trăm độ C. Thợ cỏ hay lấy mỡ bò bôi trơn bi moay-ơ (loại mỡ chịu nhiệt thấp gốc Lithium) bôi vào chốt trượt. Chạy vài bữa, mỡ chảy lỏng ra hoặc nướng cháy thành cục than cứng ngắc. Cao su chụp bụi trương phình ra rách bươm. Kết quả là chốt kẹt cứng, phanh luôn trong tình trạng tì má vào đĩa sinh nhiệt rực lửa mâm xe. Bắt buộc phải xài mỡ Silicone Brake Grease dính dính trong suốt.

Bắn ốc tắc kê bằng súng hơi quá lực

Lắp lốp vào, thợ ôm súng xiết bu lông 1/2 inch bóp cò nã bành bành kịch kim, không thèm dùng cần siết lực Torque Wrench vặn đúng thông số (thường khoảng 110 – 130 Nm cho xe con). Siết ốc bánh xe quá gắt làm cong vênh biến dạng mặt bích may-ơ, gián tiếp làm đĩa phanh vênh theo, sinh ra bệnh rung vô lăng nhức óc.

Không nhồi chân phanh sau khi ép piston

Thay má mới xong, ép piston tụt hẳn vào trong tít tắp. Lắp xong bánh, hạ mễ kê ô tô con xuống, thợ vội vàng nhào lên ghế lái gạt số D đạp ga phóng ra ngõ test thử. Tới ngã tư đạp phanh cái tọt lút cán, xe trôi tuột húc đít xe trước. Lý do: Piston đang thụt sâu, lần đạp đầu tiên nó chưa kịp đẩy lòi ra để chạm vào đĩa phanh. Phải nổ máy, nhồi rà chân phanh 4-5 lần cho chân phanh cứng lên, piston ôm sát lại đĩa thì mới được vào số cho xe chạy.

Câu hỏi thường gặp

Xe đi bao lâu thì phải láng đĩa phanh một lần?

Không có mốc cố định bắt buộc phải láng đĩa. Chỉ khi nào anh em chạy cao tốc đạp phanh thấy vô lăng rung bần bật, hoặc khi tháo ra thấy bề mặt đĩa gồ ghề, cày rãnh sâu bám mạt sắt thì mới dùng máy láng cho phẳng mặt. Nếu đĩa nhẵn thín thì cứ thay má phanh mới mà chạy tiếp.

Má phanh xe con đi mấy vạn thì mòn hết?

Tùy theo chân khách chạy. Nếu khách hay đi đèo núi, phanh nhiều hoặc hay kẹt xe thành phố, khoảng 3 – 4 vạn km là mòn tới cựa sắt. Khách chạy cao tốc đều đặn, ít dẫm phanh thì có khi 7 – 8 vạn km má phanh mới mòn tới ngưỡng phải thay.

Có được trộn chung dầu phanh DOT 3 và DOT 4 với nhau không?

Về cơ bản DOT 3 và DOT 4 đều có gốc Glycol nên có thể châm thêm lẫn vào nhau chữa cháy đi tạm. Tuy nhiên không nên để lâu vì điểm sôi của chúng khác nhau. Tuyệt đối KHÔNG trộn DOT 3/DOT 4 với dầu DOT 5 (gốc Silicone), trộn vào nó tạo kết tủa bùn dẻo làm tắc tịt hệ thống đường ống phanh.

Tại sao mới thay má phanh xong đạp phanh lại không ăn ngay?

Má phanh mới bề mặt còn rất phẳng, còn đĩa phanh cũ trên xe đã lồi lõm ít nhiều. Khi ép vào nhau, tiết diện tiếp xúc chưa đạt tối đa nên phanh có cảm giác trượt nhẹ, hơi sượng. Phải chạy rà (rodai) khoảng 200 – 300km để má phanh mòn theo đúng rãnh của đĩa cũ thì phanh mới ăn khập, mút chân.

Tại sao xả gió thủ công mãi mà chân phanh vẫn bập bềnh lún sâu?

Đối với xe đời mới có khối điều khiển ABS lớn, bọt khí lọt vào các van điện từ bên trong cụm ABS rất khó đuổi ra bằng cách đạp chân phanh xả e thủ công. Thợ phải cắm máy chẩn đoán đa năng, vào mục “ABS Bleeding” để máy kích hoạt mở ngỏ van mô-tơ bơm ép bọt khí ra thì mới xả sạch được.

Kẹt chốt trượt (ắc thắng) có nguy hiểm không?

Cực kỳ nguy hiểm và gây tốn tiền. Ngàm phanh không trượt về được làm má phanh liên tục ôm ghì lấy đĩa sinh nhiệt. Xe chạy ì ạch tốn xăng, đĩa phanh quá nhiệt đổi màu xanh tím cong vênh hỏng bét, và nặng nhất là đun sôi dầu phanh gây mất phanh hoàn toàn trên đèo.

Dầu phanh dính lên mâm xe bị sơn phồng rộp phải không?

Đúng vậy. Dầu phanh gốc Glycol là sát thủ của sơn ô tô. Nó ăn mòn sơn nhanh không kém gì chất tẩy sơn chuyên dụng. Khi bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô con, thợ xả e lỡ để dầu văng ra mâm lốp hay rè xe thì phải xịt nước sạch rửa trôi ngay lập tức, lau bằng giẻ ướt.

Má phanh dán thủ công rẻ tiền có dùng được cho xe con không?

Khuyên thật lòng anh em là tránh xa các loại bố dán keo ép thủ công vỉa hè rẻ tiền cho xe con. Khi chạy tốc độ cao phanh gấp sinh nhiệt lớn, lớp keo dán này chảy bong ra, nguyên cả mảng vật liệu ma sát rớt lả tả xuống gầm, ngàm phanh chỉ còn kẹp bằng miếng sắt thì coi như xong đời. Hãy thay đồ hãng hoặc phụ tùng OEM xịn.