Sửa máy nén khí đầu bò bơm chậm, lọt nhớt tại xưởng

Anh em đang cày dở con gầm mà cắm súng vào bắn ốc nó cứ xịt xịt, hơi không đủ lực. Ngó ra góc xưởng thì thấy con máy nén khí đầu bò bơm chậm rì, chạy cả buổi kim đồng hồ không ngóc lên nổi 8 bar, lại còn phì nhớt ra đường xả. Khách thì đứng giục sốt ruột, đồ nghề thì nằm bẹp. Bệnh này y như xe bị hở bạc, cứ cắm đầu chạy là tã máy. Bài này tôi chỉ anh em cách trị dứt điểm chứng lọt nhớt, hụt hơi, từ bước xả đáy bình chứa đến tháo tung bộ hơi xéc măng ra làm lại.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Cẩm nang setup hệ thống hơi xưởng tải nặng từ A-Z.

1. Máy nén khí đầu bò bơm chậm là gì?

Máy nén khí đầu bò bơm chậm là tình trạng cụm lốc nén (đầu bò) vẫn chạy xình xịch nhưng lưu lượng khí nạp vào bình giảm mạnh, kéo dài thời gian đầy bình lên gấp đôi, gấp ba bình thường. Ở các dòng máy piston, đầu bò đảm nhận vai trò hút và nén khí. Khi dàn hơi rơ lỏng hoặc nghẹt nghẹt, khí nén sinh ra thất thoát ngược ra ngoài, làm máy ì ạch cày cả ngày mà đồng hồ vẫn báo hụt áp.

Cấu tạo chính của cụm này y hệt động cơ xe máy: lốc máy bên dưới chứa trục dên, tay biên, piston, dàn xéc măng (bạc) và xi lanh. Phía trên mặt nòng là nắp lát (đầu bò) chứa cụm van lá hút/xả. Hễ một trong các chi tiết này xước hoặc gãy, áp suất nén sẽ tụt thê thảm.

2. Bảng thông số áp suất và dấu hiệu hụt hơi

Dưới đây là bảng thông số để anh em bắt bệnh ngay xem máy có đang đuối sức hay không, tránh việc đoán mò tháo lầm.

Dấu hiệu nhận biết	Trạng thái máy	Nguyên nhân nghi ngờ nhất
Máy nạp đầy bình dưới 3 phút (Bình 100L)	Bình thường	Hệ thống hơi và van kín tuyệt đối.
Máy chạy 10 phút chưa ngắt (Bình 100L)	Bơm chậm, ì máy	Lá van mẻ, gãy xéc măng hoặc xì ron nắp mặt máy.
Hơi xả ra có lẫn váng dầu ướt sũng	Lọt nhớt buồng đốt	Xước nòng xi lanh, bạc xéc măng bị bó cứng hoặc gãy.
Nước đục ngầu xịt ra từ van gầm	Đọng nước lấn thể tích	Lâu ngày không xả đáy bình chứa khí nén.

3. Top 3 pan bệnh thường gặp khiến máy lọt nhớt, hụt áp

3.1. Kẹt hoặc mẻ lá van hút xả

Lá thép mỏng nằm trên mặt bích nòng xi lanh là chốt chặn khí một chiều. Chạy lâu ngày, mụi than đóng dính làm lá van đóng không kín, hoặc mỏi kim loại dẫn đến gãy mẻ. Lúc này, khí nén đang ép xuống bình lại bị dội ngược lên đường hút, làm máy chạy ầm ầm mà hơi không vào bình được bao nhiêu.

3.2. Gãy xéc măng, lọt nhớt nòng xi lanh

Nhiều xưởng quên châm dầu, để đầu bò cày cạn nhớt làm xước nòng, gãy bạc xéc măng. Hơi bị luồn xuống các-te, tạo áp lực đẩy ngược váng nhớt trào lên buồng đốt rồi chui thẳng vào đường ống xả. Hiện tượng này để lại lớp dầu ướt sũng trong bình hơi và ống dẫn.

3.3. Bình chứa đọng hàng lít nước

Khí trời hút vào luôn mang theo hơi ẩm, bị nén lại sẽ ngưng tụ thành nước dưới đáy bình. Nước đọng không chỉ lấn chiếm không gian chứa khí (làm máy ngắt sớm nhưng xịt vài cái đã tụt áp) mà còn đi theo đường hơi ra ngoài. Tình trạng này để lâu sẽ làm hỏng hết đồ nghề, y như cái bệnh hơi lọt nước làm rỉ sét súng vặn ốc mà nhiều xưởng đang đau đầu.

4. Quy trình xử lý và bảo dưỡng bộ hơi xéc măng từng bước

Quy trình sau đây áp dụng chung cho các lốc máy piston từ 3HP đến 10HP. Anh em ngắt điện, xả hết hơi trong bình rồi mới làm.

Bước 1: Xả đáy bình chứa và xả e

Gầm bình chứa luôn có một van ốc xả cặn. Anh em vặn nới ốc này ra. Nếu ốc gỉ kẹt cứng, hãy dùng kìm bấm chết kẹp chặt vào tai van rồi nhấp lực nhả ra từ từ. Cứ để cho nước đục ngầu lẫn cặn nhớt xì hết ra sàn đến khi ráo hẳn thì khóa chặt lại.

Bước 2: Rã đầu bò, kiểm tra nắp lát và lá van

Xỏ cờ lê vòng miệng 14-17 vào các đai ốc trên nắp mặt máy, vặn nới chéo góc rồi nhấc nắp lát ra. Lật mặt dưới lên kiểm tra ngay hai lá van thép. Nếu thấy nứt mẻ hoặc kênh do mụi than, anh em phải cạo sạch và thay lá mới. Chú ý dọn sạch mặt bích và lót ron chịu nhiệt mới, không dùng lại ron cũ đã rách.

Bước 3: Rút xi lanh, làm lại bộ xéc măng

Tháo mớ ốc chân nòng, rút thẳng xi lanh lên. Lúc này piston trơ ra, anh em lấy tay lắc thử ắc. Nếu cần thay quả piston mới, dùng kìm tháo phanh chữ C bấm vào phe gài chốt ắc rồi bóp rút chốt ra. Cạy các lá xéc măng ra ngoài, nếu thấy rãnh bạc bó cứng mụi than và mặt nòng xước xám xịt lồi lõm thì chắc chắn phải đi doa nòng, đóng nòng mới và thay xéc măng cốt chuẩn.

Bước 4: Vệ sinh và ráp lại hoàn chỉnh

Dùng chổi cước đồng đánh rỉ chà sạch mặt nòng và nắp lát cho láng bóng, thổi sạch mạt nhôm. Khi ráp bộ xéc măng mới, nhớ chia miệng bạc lệch nhau 120 độ để tránh lọt hơi thẳng hàng. Bôi áo một lớp nhớt mỏng vào vách xi lanh rồi ép nòng xuống. Siết ốc đối xứng, quay tay thử puly xem dên lên xuống có mượt không. Nếu sửa lốc xong hơi căng căng mà vẫn thấy súng bulong 1 inch bắn yếu do hụt áp, anh em phải tính toán lại xem bình tích áp hiện tại có đủ khối lượng cho cả xưởng cày cùng lúc không.

5. Lưu ý khi làm hơi và chọn thiết bị thay thế

Khi ép nòng, không được đóng búa tạ bạo lực kẻo mẻ đuôi xi lanh. Dọn ron mặt máy tuyệt đối không trét keo silicon lừa lừa cho qua chuyện, keo khô đứt ra kẹt vào lá van là công cốc cả buổi tháo lắp.

Đặc biệt, nếu tháo ra thấy lốc máy nát quá, tay biên dơ lỏng lóc lắc kêu cọc cọc, thì đắp đồ sửa hoài cũng tiền mất tật mang. Lúc này anh em nên sắm hẳn con máy nén khí piston mới nguyên cụm, để thời gian đó làm gầm làm máy cho khách thu tiền còn ngon hơn.

Muốn trang bị xưởng theo đúng kinh nghiệm trên, anh em tham khảo đồ nghề gara Alotools.

Câu hỏi thường gặp

Máy nén khí đầu bò bơm chậm thay dầu loại nào là đúng?

Máy nén khí piston bắt buộc dùng nhớt 100 hoặc 150 chuyên dụng cho máy nén, chịu được nhiệt độ và ma sát liên tục. Anh em tuyệt đối không tiếc rẻ đổ cặn nhớt xả từ xe máy sang, cặn bẩn bó kẹt xéc măng ngay lập tức. Cứ canh đổ nhớt chạm vạch đỏ ở giữa mắt trâu là chuẩn nhất.

Bao lâu thì phải xả nước dưới đáy bình chứa một lần?

Nếu xưởng cày việc liên tục hoặc vào mùa mưa ẩm ướt, anh em nên xả đáy một tuần một lần. Nước đọng lâu ngày bên trong sẽ làm mục lủng bình hơi từ bên trong, cực kỳ nguy hiểm. Chưa kể hơi ướt thổi ra làm hỏng phớt súng và ti ben của cầu nâng.

Thay lá van mặt máy có cần bôi keo dán ron không?

Chỉ cần cạo sạch mặt nhôm thật phẳng và lót miếng ron chịu nhiệt mới là hệ thống tự ép kín khít. Không được xài keo dán ron, vì nhiệt độ buồng đốt cao sẽ làm keo bong vụn ra, lọt vào bệ van làm kênh lá thép, khiến máy tụt áp trở lại.

Đầu bò kêu cọc cọc khi máy chạy là bệnh gì?

Tiếng gõ cọc cọc theo nhịp vòng tua thường do chốt ắc piston bị lỏng lỗ hoặc rơ bạc lót tay biên. Bệnh này anh em phải rã nòng ra lắc dên kiểm tra trực tiếp. Nếu rơ quá lố thì phải đi ép dên lại hoặc đóng ắc mới cốt lớn hơn để bù độ dơ.