Vá nấm lốp xe du lịch: Quy trình chuẩn và cách xài súng

Khách tấp xe vào xưởng mặt hằm hằm, lốp trước chiếc Mazda 3 xẹp lép dính con vít 5 phân. Chủ xe sốt ruột kêu “ông vá rút nhanh cho tôi đi việc”, nhưng anh em làm nghề thừa hiểu vá rút mà chạy rát trên cao tốc thì rủi ro nằm đường rất cao. Thuyết phục khách chuyển sang vá nấm lốp xe du lịch, tuy mất công tháo mâm ra lốp nhưng vừa an toàn cho khách, vừa giữ uy tín cho gara. Bài này tôi chia sẻ lại các bước dọn vết thủng, tút mặt trong, đi nấm chuẩn chỉ và tiện thể nhắc luôn anh em cách cầm súng xiết bu-lông bắn lốp sao cho ốc gỉ cứng đầu cũng ra mà không bị chờn ren moay-ơ.

Vá nấm lốp xe du lịch là gì và cấu tạo miếng nấm?

Vá nấm lốp xe du lịch là kỹ thuật xử lý lốp không săm kết hợp cả hai yếu tố: thân nấm (cuống cao su) bít kín lỗ thủng từ xuyên qua lốp để ngăn nước, đất cát lọt vào làm gỉ mành thép; và mũ nấm (miếng dán tròn) ép chặt mặt trong để giữ hơi không bị xì ra ngoài.

Anh em cứ hình dung nó giống cái đinh tán bằng cao su. So với vá rút (nhét sợi cao su non) hay vá miếng (chỉ dán mặt trong), đi nấm là cách trị dứt điểm nhất. Nước ta đường xá nhiều đinh tặc, vá kiểu này lốp giữ được độ bền đến lúc mòn gai phải thay, không lo tình trạng rò rỉ hơi chậm qua đêm.

Bảng thông số lực xiết ốc lốp và chọn mũi khoan dọn nấm

Nhiều anh em thợ mới hay tiện tay cầm súng bắn ốc bừa phứa, hoặc chọn mũi dọn lỗ không khớp với thân nấm. Bảng dưới đây tôi tổng hợp nhanh thông số để anh em ốp thẳng vào việc ở xưởng:

Dòng xe con phổ biến	Lực xiết ốc mâm (Nm)	Kích cỡ thân nấm phù hợp	Mũi khoan mài hơi tương ứng
Xe hạng A (Morning, i10, Fadil)	90 – 110 Nm	3mm – 4.5mm	Mũi tua chậm 3mm – 5mm
Sedan hạng B, C (Vios, Mazda 3, K3)	110 – 120 Nm	4.5mm – 6mm	Mũi tua chậm 4.5mm – 6mm
SUV / CUV (CR-V, CX-5, SantaFe)	120 – 140 Nm	6mm	Mũi tua chậm 6mm
Xe gầm cao cỡ lớn (Everest, Fortuner)	135 – 150 Nm	6mm – 8mm	Mũi tua chậm 6mm – 8mm

Top 3 pan bệnh thường gặp khi vá lốp và bắn ốc mâm

Nhét nấm bị hở, lốp vẫn xì hơi chậm

Bệnh này cực kỳ gây ức chế. Nguyên nhân chủ yếu là lúc dọn lỗ thủng bằng mũi mài không đánh sạch cao su cháy, hoặc góc khoan bị lệch so với đường đi của đinh. Nấm nhét vào bị gập, không bịt kín được kẽ hở. Ngoài ra, việc anh em dùng chổi sắt đánh bóng mặt trong lốp quá tay, cày bay cả lớp cao su làm lộ mành thép cũng khiến keo không ăn.

Đứt cuống nấm khi dùng kìm rút

Đang mắm môi mắm lợi kéo cuống nấm từ trong ra ngoài thì “phạch” một cái đứt lìa cuống. Cái này do anh em bôi keo trơn (vulcanizing cement) chưa đủ hoặc để keo khô quá lâu. Thêm nữa là chọn nấm to nhét vào lỗ quá nhỏ ép sai lực, rút không thẳng tay.

Bắn súng bu-lông làm cháy ren, đứt ốc moay-ơ

Nhiều xưởng khoán việc, thợ phụ cầm súng hơi cứ để max số, đè ốc vào mâm rồi bóp cò tạch tạch. Ốc chưa ăn ren đã bị lực văng giật ngược, cắn nát ren moay-ơ, thậm chí gãy luôn ốc. Nhẹ thì khách bắt đền bộ ốc, nặng thì phải tháo cả cụm thay bi tốn mớ tiền. Nếu xe có dấu hiệu móp mép vành do sụp ổ gà, anh em nên đọc qua Cẩm nang xử lý các pan bệnh về lốp, mâm và quy trình làm lốp ô tô con tại xưởng để tư vấn khách nắn lại mâm luôn.

Quy trình xử lý từng bước chuẩn kỹ thuật

Để không có chuyện khách quay lại chửi vì xe nằm xịt lốp giữa đường, anh em cứ ốp đúng các bước sau:

Bước 1: Tháo bánh và ra lốp.
Kích gầm an toàn, dùng súng xiết 1/2 inch tháo ốc. Xả hết hơi, cho lên máy ra vào lốp. Chú ý điểm kẹp mỏ vịt phải chuẩn để không cào trầy vành đúc của khách. Anh em nào chưa thạo máy có thể xem Hướng dẫn sử dụng máy ra vào lốp ô tô con không làm xước mâm hay rách mép lốp.

Bước 2: Rút đinh và dọn lỗ.
Dùng kìm rút đinh ra, nhớ soi kỹ hướng đinh cắm. Dùng máy chà hơi tua thấp lắp mũi khoan hợp cỡ, xuyên theo đúng góc lỗ thủng. Kéo lên kéo xuống vài lần để làm sạch vụn cao su, tạo đường băng phẳng lỳ cho cuống nấm.

Bước 3: Đánh bóng và bôi keo.
Dùng quả chà nhám (tua chậm, dưới 2500 vòng/phút) xoa nhẵn mặt trong lốp quanh vết thủng, diện tích to hơn mũ nấm khoảng 1 phân. Hút sạch bụi cao su. Quét keo vá lốp chuyên dụng vào lỗ thủng và lớp mặt vừa chà. Chờ khoảng 3-5 phút cho keo se lại, sờ hơi dính tay là đẹp.

Bước 4: Đi nấm và lăn ép.
Bóc màng nilon bảo vệ mũ nấm, bôi chút keo vào cuống để bôi trơn. Xỏ sợi thép dẫn hướng từ trong ra ngoài lốp, dùng kìm mỏ nhọn rút cuống nấm từ từ theo góc nghiêng của lỗ. Kéo cho đến khi mũ nấm ốp chặt mặt trong lốp. Dùng con lăn gai ép mạnh từ tâm mũ nấm ra ngoài mép để đẩy hết bọt khí, giúp keo lưu hóa dính chết vào lốp.

Bước 5: Lắp ráp và bắn ốc an toàn.
Cắt cuống nấm thừa bên ngoài (để cách mặt lốp khoảng 1-2mm). Vào lốp, bơm áp chuẩn (thường 2.2 – 2.4 kg/cm3 với xe con). Gá mâm lên xe, bôi chút mỡ bò vào ren nếu ốc gỉ. Bắt buộc: Gá ốc bằng tay vào moay-ơ ít nhất 3-4 ren trước. Dùng súng xiết bu-lông chỉnh mức áp vừa (thường số 2) bắn theo sơ đồ ngôi sao. Cuối cùng, siết kiểm tra lại bằng cần lực (cần tự động).

Lưu ý khi làm lốp và chọn súng bu-lông cho xe con

Làm xe du lịch cần sự tỉ mỉ hơn xe tải rất nhiều. Đồ nghề cũng phải chọn đồ tinh. Súng bắn lốp xe con anh em chỉ nên dùng dòng súng 1/2 inch (lực đập tầm 600 – 800 Nm là thừa sức). Đừng mang súng 3/4 hay súng 1 inch bắn bừa, búa gõ quá mạnh gây đứt bu-lông ngay tắp lự. Khi trang bị xưởng, anh em nên rà soát lại hệ thống khí nén, đảm bảo áp suất vào súng đạt 6 – 8 kg/cm2, súng chạy êm không bị giật cục. Các món đồ bơm hơi, bắn ốc này anh em có thể tham khảo trong danh mục dụng cụ – thiết bị dùng khí nén để đầu tư đồng bộ.

Câu hỏi thường gặp

Vá nấm lốp xe du lịch đi được bao lâu thì phải kiểm tra lại?

Nếu anh em dọn bề mặt chuẩn, bôi keo lưu hóa đúng thời gian và dùng con lăn ép hết bọt khí, miếng nấm sẽ dính vĩnh viễn theo vòng đời lốp. Khách cứ cày xe chạy bình thường cho đến khi mòn đến vạch báo gai lốp phải thay mới, không cần tháo ra vá lại.

Lỗ thủng lớn cỡ nào thì không nên đi nấm nữa?

Đối với xe con, nếu lỗ thủng to quá 6mm (do đinh ốc to, cốt thép, mảnh kính xẻ) hoặc vết rách nằm ở vị trí hông lốp (thành lốp), anh em phải khuyên khách bỏ lốp. Thành lốp xe du lịch rất mỏng, phải chịu độ bẻ cong liên tục khi chạy, vá nấm không chịu được áp lực và dễ gây nổ lốp rất nguy hiểm.

Súng 1/2 inch chạy hơi yếu, có mở được ốc xe gầm cao xập xệ không?

Hoàn toàn được nếu đường hơi của anh em chuẩn (ống hơi phi 8 hoặc 10, áp đủ 8 cân) và súng được châm dầu định kỳ. Gặp ốc gỉ cứng đầu, anh em xịt xịt RP7 ngâm một lúc, dùng đầu tuýp lục giác xịn khít lỗ, đưa súng 1/2 vào bóp nhấp nhả (giật cục) để tạo rung động là ốc bung. Đừng thấy ốc kẹt mà bóp chết cò làm cháy chổi than máy hoặc vỡ đầu khẩu.

Có cần cân bằng động lại mâm sau khi vá không?

Chắc chắn cần. Khối lượng miếng nấm cao su, keo vá cộng với việc lốp đã lệch vị trí so với mâm ban đầu sẽ làm sai trọng tâm. Nếu không đưa lên máy kẹp chì, xe ra cao tốc chạy 80km/h vô lăng sẽ rung bần bật. Nếu anh em chưa vững bước này, xem lại bài Cách kẹp chì trên máy cân bằng lốp để trị dứt điểm bệnh rung vô lăng ở tốc độ cao để xử lý trọn gói, tính tiền khách cho ngon ơ.