Nội dung chính của bài viết

Mục lục bài viết

Kỹ thuật mài tay dên xe máy và cách đo khe hở bạc biên

Tiệm xoáy nòng, ép dên những ngày cuối tuần đồ đạc ngổn ngang từ sàn lên bàn thợ. Xe khách mang vào kêu gõ lách cách từng nhịp cọc cọc ở bụng máy, tháo rã lốc máy ra lắc thử tay dên thấy rơ ngang rơ dọc, mặt lưng ắc dên xước sâu hoắm thành từng ngấn rãnh. Thợ cơ khí cầm dên lên chỉ biết ép ắc mới, nhưng ép xong nẹp bạc đưa lên nòng lại kẹt cứng hoặc lỏng le, đem ráp lên lốc nổ máy vài cây số là dên lột đỏ quạch. Nắm vững kỹ thuật mài tay dên xe máy trên máy trục đứng và chuẩn hóa khâu đo đạc khe hở bạc biên chính là chìa khóa vàng giúp anh em tiệm cơ khí trị dứt điểm mọi tiếng gõ rát buồng máy, giữ uy tín bền lâu với thợ máy gần xa.

1. Kỹ thuật mài tay dên xe máy là gì

Kỹ thuật mài tay dên xe máy là quá trình gia công cơ khí chính xác nhằm phục hồi kích thước hình học, độ tròn và độ bóng bề mặt của lỗ mắt dên (bao gồm lỗ đầu to lắp bạc đạn đũa hoặc bạc thau, và lỗ đầu nhỏ xỏ ắc piston) về đúng tiêu chuẩn kỹ thuật ban đầu của nhà sản xuất. Trên các dòng xe máy số phổ thông như Wave, Dream, Sirius cho đến các dòng xe tay ga như Air Blade, SH, Lead, tay dên chịu áp lực cháy dội xuống hàng nghìn lần mỗi phút. Khi làm việc khắc nghiệt mà thiếu nhớt bôi trơn, ma sát làm sinh nhiệt khiến mắt dên bị biến dạng ô van, cào xước hoặc cháy tím.

Nếu bỏ qua việc mài hoặc gia công ẩu, khe hở dầu bôi trơn giữa ắc dên và lỗ tay dên sẽ mất kiểm soát hoàn toàn. Hậu quả trực tiếp là xe nổ máy phát ra tiếng gõ kim loại đanh buốt, nhớt không tạo được màng bọc bảo vệ khiến bạc biên bị lột, ắc dên cháy dính chặt vào tay biên gây bó máy giữa đường, thậm chí cong gãy thanh truyền đâm thủng lốc máy. Việc sử dụng máy mài tay dên trục đứng chuyên dụng giúp người thợ phục hồi lỗ biên tròn đều tới từng phần nghìn milimét, cứu lại cụm dên zin đắt tiền thay vì phải bắt khách thay cả cây dên mới kém chất lượng.

2. Sơ đồ cấu tạo tay dên xe máy và các dạng hư hỏng thực tế

Nắm rõ cấu tạo từng phần của thanh truyền giúp anh em thợ chẩn đoán chuẩn xác xem cây dên đưa vào tiệm có cứu được bằng phương pháp tiện mài hay bắt buộc phải thay thế phôi mới.

Lỗ đầu to tay dên (mắt dên dưới)

Lỗ đầu to tay dên là vị trí liên kết trực tiếp với má dên thông qua ắc dên và bộ vòng bi đũa (bạc đạn dên) hoặc bạc lót (bạc mi-ế đối với một số dòng xe phân khối lớn và xe ga). Khi xe vận hành trong tình trạng thiếu nhớt hoặc nhớt nhiễm cặn bẩn kim loại, bề mặt trong của lỗ đầu to chịu tải va đập cực mạnh dẫn đến xước rãnh sâu, mòn vẹt thành hình ô van. Dấu hiệu nhận biết rõ nhất là khi dùng ngón tay lắc dọc thanh dên thấy có độ rơ cơ học, hoặc nẹp bạc đạn mới vào thấy rổ mắt dên lỏng, xoay nghe tiếng sượng ráp từng khấc.

Thân thanh truyền (cần dên)

Thân thanh truyền là đoạn nối liền giữa đầu to và đầu nhỏ, chịu ứng suất nén và uốn cực lớn trong kỳ nổ của động cơ. Khi xe bị thủy kích do ngập nước hoặc bị hiện tượng kẹt piston đột ngột ở dải vòng tua cao, thân dên rất dễ bị cong vặn, xoắn trục hoặc nứt ngầm chân chịu lực. Cần dên bị vẹo dù chỉ vài phần trăm milimét cũng làm mất song song giữa hai tâm lỗ, khiến piston ép lệch vào thành xi lanh gây xước nòng và gõ lốc máy rất rát.

Lỗ đầu nhỏ tay dên (mắt dên trên)

Lỗ đầu nhỏ tay dên là nơi xỏ ắc piston để giữ đầu trên chuyển động tịnh tiến cùng piston. Ở các dòng xe thông thường, lỗ này tiếp xúc trực tiếp với ắc piston thông qua một lỗ nhỏ hứng nhớt té tạt; một số dòng dên độ hoặc xe đời mới có đóng thêm bạc thau gia cường. Hư hỏng thường gặp là lỗ bị loe miệng, mòn khuyết thành rãnh hoặc xước sọc do thiếu nhớt nuôi đầu bò. Khi lỗ này bị rơ, tiếng kêu phát ra giòn tanh tách ở đầu nòng hệt như tiếng xúp páp đội, chỉnh cò cẩn thận đến mấy cũng không thể hết kêu.

3. Nguyên lý hoạt động và dòng tải truyền động trong cụm dên

Trong một chu trình làm việc 4 thì của động cơ xe máy, cụm dên đóng vai trò chuyển hóa lực tịnh tiến thẳng hàng của piston thành chuyển động quay tròn của trục khuỷu để truyền lực ra nồi trước xe ga hoặc bộ nồi côn xe số. Bắt đầu từ kỳ nổ, hòa khí cháy giãn nở đẩy đỉnh piston dội thẳng xuống với áp lực hàng chục kg/cm2. Lực ép này truyền qua ắc piston, ép lên vách trên của lỗ đầu nhỏ tay dên, sau đó truyền dọc theo thân dên dồn thẳng xuống đầu to thông qua vòng bi đũa nén lên ắc dên để ép má dên quay trục.

Để cả hệ thống chịu tải mượt mà ở tốc độ quay 8.000 đến 10.000 vòng/phút, dòng nhớt áp lực từ bơm nhớt được đẩy xuyên qua tim cốt dên, phun trào qua các lỗ dầu trên ắc dên để bôi trơn làm mát toàn bộ cụm bi đũa và thành trong của mắt dên dưới. Màng nhớt thủy động này đóng vai trò như một lớp đệm giảm chấn tách rời kim loại với kim loại. Khi khoảng hở bạc biên vượt quá giới hạn cho phép, màng nhớt bị xé toạc, áp lực dầu tụt dốc khiến kim loại va đập trực tiếp sinh nhiệt độ cao, phá hủy toàn bộ cơ cấu trong thời gian cực ngắn.

4. Bảng tra nhanh: Triệu chứng, nguyên nhân và cách xử lý pan bệnh dên xe máy

Dưới đây là bảng tổng hợp các pan bệnh kinh điển về cụm dên mà anh em thợ đại tu máy thường xuyên gặp phải khi nhận đồ từ các tiệm sửa xe máy đưa sang:

Triệu chứng thực tế	Nguyên nhân gốc rễ	Cách kiểm tra tại bàn thợ	Hướng xử lý phục hồi
Tiếng gõ cọc cọc ở bụng máy khi thốc ga mạnh	Mòn rơ vòng bi đũa đầu to hoặc lún xước ắc dên	Dùng tay nắm thân dên giật mạnh theo phương dọc trục	Rã dên, thay ắc và bi đũa mới, mài chuẩn lỗ mắt dên
Tiếng lách cách liên tục ở đầu lòng không dứt	Loe lỗ đầu nhỏ, khe hở ắc piston vượt mức cho phép	Cắm ắc piston vào đầu nhỏ lắc ngang xem độ rơ	Doa lỗ đóng sơ mi bạc thau hoặc thay thanh dên mới
Máy chạy nhanh nóng, ì máy, có mùi nhớt khét	Khe hở bạc biên quá chật, nghẹt đường nhớt nuôi dên	Xoay tay dên bằng tay thấy nặng, cắm que kiểm tra đường nhớt	Rà mài rộng lỗ biên đạt khe hở tiêu chuẩn, thông lỗ nhớt
Piston cạ xước một bên vách nòng xi lanh	Thân dên bị cong vặn méo trục sau va chạm hoặc thủy kích	Gá cụm dên lên bàn rà tâm đo độ song song hai đầu	Uốn nắn dên trên bàn ép thủy lực hoặc thay mới nếu nứt
Dên quay bị sượng từng đoạn, đảo má dên	Ép ắc dên bị lệch tâm, hai má dên không đồng phẳng	Đặt cụm dên lên giá đỡ chữ V, rà đồng hồ so hai đầu trục	Cân chỉnh lại má dên bằng búa đồng trên giá đỡ rà dên
Mặt lỗ đầu to có vết cào xước khuyết sâu	Bể rế bi dên, mạt sắt lọt vào rãnh bôi trơn	Soi kính lúp hoặc rà móng tay thấy ngấn rãnh gờ rõ rệt	Vớt rộng lỗ, đóng bạc thép ngoài hoặc mài xóa ngấn
Máy rung rần tay lái dữ dội ở dải tốc độ cao	Cụm dên mất cân bằng động, trọng lượng dên lệch	Quay dên kiểm tra độ đảo động trên gối bi chuyên dụng	Khoan móc bớt thịt má dên hoặc cân bằng lại quả dên
Dên bị bó cứng ngắc sau khi mới đại tu	Không khử sạch mạt đá mài, siết ép má dên quá chặt khe hở hông	Thước lá nhét không lọt vào khe hở hông giữa dên và má	Rửa siêu âm sạch mạt, cảo dên ép lại chuẩn khe hở hông

Sau khi rà soát chuẩn pan bệnh qua bảng trên, tùy tình trạng của từng chi tiết mà anh em lựa chọn giải pháp gia công tương ứng theo các quy trình chi tiết dưới đây.

5. Hướng dẫn gá đặt và rà tâm tay biên trên máy mài tay dên trục đứng chống đảo lệch

Công đoạn gá đặt phôi quyết định tới 80% độ chính xác của một ca mài tay dên. Nếu anh em kẹp chặt tay dên lên mâm kẹp mà tâm của lỗ đầu to không thẳng hàng tuyệt đối với trục chính của máy mài, khi đưa trục mài xuống ăn đá, lỗ mài ra chắc chắn sẽ bị méo ô van hoặc bị vát côn đầu. Điều này làm cho vòng bi đũa khi lăn chỉ tỳ lên một mép gờ, nổ máy một lúc là vỡ vụn rế bi ngay.

Trước tiên, người thợ phải vệ sinh sạch sẽ mặt đế tỳ của tay dên, không để dính cát hay mạt sắt thừa. Đặt tay dên lên bàn gá của máy mài, sử dụng các chấu kẹp chuyên dụng siết hờ định vị. Kế tiếp, đưa đầu dò của thiết bị kiểm tra rà tròn vào lòng lỗ dên. Quay trục bằng tay và quan sát chuyển vị kim đo ở 4 góc đối xứng nhau. Tinh chỉnh các ốc vi chỉnh trên bàn trượt chữ thập sao cho kim đo không dao động quá 0,005mm trong một vòng quay hoàn chỉnh. Khi tâm đã đạt độ đồng tâm tuyệt đối, tiến hành siết chặt ốc khóa bàn kẹp với lực đều tay để thân dên không bị biến dạng đàn hồi.

Sau khi đã cố định vững chắc, kiểm tra lại kim đo một lần nữa trước khi cho mô tơ quay cắt gọt. Quy trình chuẩn bị đồ gá và thao tác rà kim chuẩn xác anh em tham khảo thêm bài viết rà tâm tay biên trên máy mài tay dên trục đứng để nắm rõ các mẹo chống xoay phôi khi ăn phoi sâu.

6. Cách dùng đồng hồ so đo khe hở bạc biên xe máy để trị dứt điểm tiếng gõ ắc dên

Nhiều thợ già lâu năm thường có thói quen cầm tay dên lắc lắc bằng ngón tay rồi gật gù bảo vừa khít, nhưng với động cơ đời mới tốc độ cao, cảm giác tay rất dễ bị đánh lừa. Khoảng hở bạc biên chỉ sai lệch 0,01mm là giữa tiếng nổ êm ái và tiếng gõ lốc máy đã là một trời một vực. Để đo kiểm chính xác, anh em bắt buộc phải dùng tới đồng hồ so đo lỗ cơ khí kết hợp với pan-me đo ngoài dải 0-25mm hoặc 25-50mm.

Cách làm chuẩn chỉ như sau: Trước hết, dùng pan-me đo ngoài đo chính xác đường kính thân ắc dên mới tại 3 điểm (hai đầu và chính giữa thân ắc). Khóa ốc hãm pan-me lại, sau đó dùng đầu đo của đồng hồ so kẹp vào giữa hai mỏ đo pan-me rồi xoay mặt đồng hồ về đúng vạch số 0. Tiếp theo, luồn đầu đo đồng hồ so vào trong lòng lỗ đầu to tay dên đã lắp vòng bi và bạc lót. Đưa đầu đo lắc nhẹ qua lại để tìm điểm chuyển chiều của kim đo. Độ lệch của kim so với vạch 0 chính là khe hở làm việc thực tế.

Thông thường, khe hở dầu hướng tâm đối với vòng bi đũa dên xe máy dao động chuẩn trong khoảng 0,015mm đến 0,025mm tùy theo dòng xe số hay tay ga. Nếu kim chỉ quá 0,035mm, tiếng gõ dên chắc chắn sẽ xuất hiện khi động cơ nóng lên. Hướng dẫn chi tiết từng nấc vạch kim và cách bù nhiệt khi đo đạc được chia sẻ kỹ trong bài đo khe hở bạc biên xe máy, anh em nên đọc qua để tránh sai số.

7. Phục hồi lỗ đầu to tay dên xe máy bị xước khuyết: Kinh nghiệm móc lỗ và ép bạc thau mới

Có những cây dên zin theo xe cổ hoặc dên của các dòng xe hiếm rất khó tìm đồ mới thay thế, khi tháo ra thấy mắt dên dưới đã bị cặn sắt cào xước khuyết rãnh sâu tới 0,2mm đến 0,5mm. Nếu mài trực tiếp cho hết vết xước thì lỗ dên sẽ rộng quá cỡ, không còn vòng bi đũa nào lắp vừa. Trong tình huống này, thợ máy phải dùng phương pháp móc rộng lỗ biên rồi đóng sơ mi bạc thép hoặc bạc thau định hình để hạ về kích thước cốt chuẩn.

Tay dên sau khi được rà phẳng sẽ đưa lên bàn máy tiện hoặc máy mài trục đứng tiến hành móc lỗ. Người thợ dùng dao tiện hợp kim móc rộng đường kính mắt dên thêm từ 1,5mm đến 2,0mm tùy độ dày thành dên, đảm bảo lỗ móc phải thật tròn và bóng. Kế tiếp, tiện một ống bạc sơ mi bằng thép chịu lực hoặc đồng hợp kim thau photpho có độ dôi ép từ 0,03mm đến 0,05mm so với lỗ vừa móc. Bạc sơ mi được ép chặt vào lòng mắt dên bằng máy ép thủy lực bằng tay 20 tấn có gá đệm bảo vệ mép. Sau khi ép dính, dùng máy trục đứng mài hoặc doa tinh lại lỗ trong của bạc thau về đúng kích thước lắp ghép tiêu chuẩn của vòng bi.

Kỹ thuật đóng bạc đòi hỏi tính toán độ co ngót vật liệu rất tỉ mỉ để bạc không bị xoay lỏng khi máy vận hành ở nhiệt độ cao. Anh em muốn tham khảo bảng tra lượng dôi ép và kinh nghiệm vét rãnh nhớt bôi trơn hãy xem bài viết phục hồi lỗ đầu to tay dên xe máy để nắm rõ cách xử lý các ca khó.

8. Tiêu chuẩn chọn đá mài cho máy mài tay dên xe máy: Độ hạt và cách sửa đá mài bóng mặt ắc

Mặt trong của lỗ dên đòi hỏi độ bóng bề mặt cực cao (tương đương cấp Ra 0,2 đến Ra 0,4) để rế bi và đũa kim lăn êm không bị sinh nhiệt. Nếu anh em chọn sai loại đá mài hoặc dùng đá bị cùn, bề mặt mài xong sẽ xuất hiện các vết vân xoắn, gợn sọc hoặc cháy đen cục bộ do nhiệt mài tích tụ. Đá mài lắp trên trục đứng thường là loại đá gốm chuyên dụng hạt mài Corindon trắng hoặc Silicon Carbide xanh có độ cứng trung bình mềm để tránh trơ đá.

Đối với công đoạn mài thô phá vết xước, nên chọn đá có cỡ hạt từ 60 đến 80 để cắt phoi nhanh, thoát nhiệt tốt. Đến công đoạn mài tinh hoàn thiện, bắt buộc phải chuyển sang đá mài mịn cỡ hạt từ 120 đến 180, thậm chí đá 240 để đánh bóng mặt làm việc. Trước mỗi ca mài, người thợ phải sử dụng mũi kim cương sửa đá mài để gọt phẳng mặt đá, loại bỏ lớp hạt mài cùn và mạt kim loại bám dính trên bề mặt viên đá. Khi sửa đá, tịnh tiến mũi kim cương với bước tiến thật mịn cùng dòng nước làm mát tưới đều để đá không bị nứt vỡ.

Một viên đá mài được sửa chuẩn góc sẽ cho ra bề mặt lỗ biên nhẵn bóng như gương, giúp tăng tuổi thọ cụm dên lên gấp nhiều lần. Anh em có thể nghiên cứu sâu hơn về cách chọn chất kết dính và góc vát mũi đá qua bài viết đá mài cho máy mài tay dên xe máy đã được đúc kết từ thực tế xưởng tiện.

Ngoài ra, khi thực hiện các bài đại tu buồng đốt toàn diện, việc doa xi lanh đồng bộ với ép dên là yêu cầu bắt buộc. Thợ tiện có thể tham khảo thêm kỹ thuật trong bài hướng dẫn chọn máy doa xi lanh xe máy để đảm bảo độ thẳng tâm tuyệt đối giữa nòng và hành trình tay dên.

9. Lịch bảo dưỡng định kỳ và quy chuẩn kiểm tra cụm dên xe máy

Cụm trục khuỷu thanh truyền nằm kín bên trong lốc máy nên không thể kiểm tra bằng mắt thường hằng ngày. Do đó, việc theo dõi bảo dưỡng phải gắn liền với các mốc thay nhớt và các đợt rã máy đại tu tổng thể của xe máy:

Hạng mục kiểm tra	Chu kỳ khuyến nghị	Công việc cần thực hiện tại xưởng
Thay dầu nhớt bôi trơn động cơ	1.500 – 2.000 km	Xả sạch nhớt cũ, kiểm tra mạt kim loại dính trên ốc xả từ tính
Vệ sinh lưới lọc nhớt và ty bơm	10.000 – 12.000 km	Tháo nắp nồi kiểm tra cặn bẩn, đo lưu lượng dầu bơm lên đầu bò
Đo độ rơ ngang và rơ dọc dên	Mỗi lần rã máy làm nồi/lòng	Dùng thước lá đo khe hở má dên, lắc tay kiểm tra độ rơ bi đũa
Kiểm tra độ đảo trục cốt dên	Khi xe có dấu hiệu rung rần lốc	Gá lên gối V, dùng đồng hồ so rà hai đầu trục nồi và qua lăng
Đại tu toàn bộ cụm trục khuỷu	40.000 – 50.000 km	Rã dên, ép ắc mới, mài tinh lỗ biên, cân bằng động má dên

Việc bảo dưỡng đúng định kỳ giúp màng dầu thủy lực luôn sạch sẽ, ngăn ngừa nguy cơ mạt nhôm và cặn các-bon lọt vào phá hỏng bề mặt mài của tay dên.

10. Thiết bị và dụng cụ cần có theo quy mô xưởng gia công cơ khí xe máy

Tùy theo quy mô tiệm sửa chữa hay xưởng chuyên nhận đồ gia công cho các cửa hàng khác, anh em cần trang bị dàn máy móc và công cụ đo kiểm phù hợp để đảm bảo chất lượng thành phẩm:

Quy mô xưởng	Dụng cụ đo kiểm tối thiểu	Máy móc gia công cơ khí chính
Tiệm sửa xe máy nhỏ lẻ	Thước kẹp cơ khí 150mm, bộ thước lá đo khe hở, pan-me cơ	Bàn ép dên thủ công, giá chữ V rà độ đảo dên, búa đồng chỉnh má
Tiệm xoáy nòng, ép dên tầm trung	Đồng hồ so đo lỗ cơ khí dải 18-35mm, pan-me đo ngoài 25-50mm	Máy ép thủy lực bằng tay 20 tấn, máy mài tay dên trục đứng chuyên dụng
Xưởng đại tu phục hồi động cơ lớn	Bộ đồng hồ so chân gập độ chia 0.001mm, dưỡng kiểm lỗ chuẩn	Máy mài trục đứng cao tốc, máy tiện vạn năng, máy doa nòng, bể tẩy rửa sóng siêu âm

Đầu tư máy móc đúng chuẩn giúp anh em thợ làm việc nhàn hạ hơn rất nhiều, tỷ lệ đồ quay đầu bảo hành giảm hẳn, tiếng lành đồn xa khắp giới thợ sửa xe trong vùng.

11. Những sai lầm thợ hay mắc khi mài và ép dên xe máy

Nhiều ca dên bị lột hoặc gõ nát máy sau khi đại tu thường bắt nguồn từ những thói quen chủ quan, thiếu cẩn trọng trong quá trình thao tác.

Gá đặt vội vàng, không rà tròn tâm lỗ biên

Nhiều thợ thấy khách giục gấp liền đưa tay dên lên máy siết ốc kẹp rồi mài luôn mà không dùng đồng hồ so rà lại 4 điểm. Hậu quả là lỗ mài xong bị méo lệch tâm so với thân dên, khi động cơ vận hành làm piston bị nghiêng chéo cọ mạnh vào thành nòng xi lanh, dẫn đến tình trạng máy chạy ì, nóng rát và lột dên chỉ sau vài chục cây số chạy thử.

Mài khô hoặc dùng dung dịch làm mát không đúng loại

Khi mài kim loại tốc độ cao, ma sát sinh nhiệt cục bộ cực lớn. Nếu không bật bơm tưới dung dịch làm mát chuyên dụng mà mài khô hoặc chỉ tưới nhớt thải nguội, nhiệt độ cao sẽ làm biến tính lớp kim loại bề mặt gây giòn xốp (cháy nhiệt) hoặc làm tay dên bị co ngót biến dạng sau khi tháo ra khỏi đồ gá.

Chỉ đo bằng thước kẹp mà bỏ qua đồng hồ so đo lỗ

Thước kẹp cơ khí có sai số từ 0,02mm đến 0,05mm, hoàn toàn không đủ độ nhạy để kiểm soát khe hở bạc biên vốn yêu cầu độ chính xác phần nghìn milimét. Sử dụng thước kẹp để đo lòng lỗ dên thường dẫn tới phán đoán sai lệch, ép ắc vào quá chật làm kẹt đũa bi hoặc quá lỏng gây gõ máy.

Quên tẩy rửa mạt đá mài trước khi ép ráp dên

Hạt mài kim cương và bột Corindon sau khi mài xong sẽ găm li ti vào các góc khuất và lỗ dẫn dầu nhớt của tay dên. Nếu anh em chỉ dùng vòi xịt hơi gió thổi qua loa thì khi nổ máy, mạt đá mài sẽ theo đường nhớt cuốn thẳng vào lòng bi đũa, hoạt động như bột cát cọ mòn trơ trụi toàn bộ bề mặt ắc dên chỉ trong vòng vài giờ vận hành.

Đồ nghề cho các bước trong bài anh em chọn tại Alotools — hàng có sẵn, tư vấn theo đúng việc.

Câu hỏi thường gặp

Khe hở bạc biên xe máy tiêu chuẩn thường là bao nhiêu milimét?

Đối với các dòng xe máy số và xe tay ga phổ thông sử dụng vòng bi đũa, khe hở dầu hướng tâm tiêu chuẩn thường dao động trong khoảng từ 0,015mm đến 0,025mm. Đối với những dòng xe phân khối lớn dùng bạc lót mi-ế, khe hở này được siết chặt hơn trong ngưỡng 0,020mm đến 0,035mm tùy tài liệu kỹ thuật của từng hãng xe.

Dấu hiệu nào cho biết cần phải đem tay dên đi mài phục hồi?

Khi dùng tay cầm thân dên lắc dọc thấy có tiếng cọc cọc hoặc độ rơ cơ học rõ rệt, mặt trong lỗ mắt dên bị nổi gờ cào xước, hoặc khi thay cụm bi đũa mới vào mà cảm giác xoay bị sượng từng nấc thì bắt buộc phải đưa lên máy mài trục đứng để gia công lại.

Có nên dùng giấy nhám cuốn tròn để đánh bóng lỗ đầu to tay dên không?

Tuyệt đối không nên làm theo cách này vì lực tay người chà nhám không thể phân bổ đều trên toàn bộ chu vi lỗ, rất dễ biến lỗ tròn thành hình ô van méo mó. Ngoài ra, hạt cát nhám rơi ra bám vào thớ kim loại sẽ phá hỏng vòng bi đũa ngay khi động cơ vừa khởi động.

Tại sao sau khi mài dên và ép ắc mới xong tay dên lại bị sượng nặng?

Hiện tượng này thường do hai nguyên nhân chính: một là lỗ mài bị côn méo khiến các con lăn bi đũa bị tỳ lệch cạnh, hai là khi ép cụm má dên trên máy ép thủy lực đã để hai má dên bị lệch mặt phẳng hoặc ép quá chặt làm mất khe hở dịch chuyển ngang ở hai bên hông dên.

Một cây tay dên xe máy có thể mài phục hồi được tối đa mấy lần?

Thông thường một cây dên chỉ nên mài vớt phục hồi từ 1 đến 2 lần nếu độ ăn mòn còn nông (dưới 0,1mm). Nếu mắt dên đã bị cào khuyết quá sâu, việc mài mỏng thịt dên sẽ làm giảm khả năng chịu lực, dễ dẫn đến nguy cơ đứt gãy tay dên khi động cơ vận hành ở tua máy cao.

Đá mài tay dên trục đứng nên chọn loại hạt mài nào là thích hợp?

Nên chọn loại đá mài gốm Corindon trắng hoặc Silicon Carbide xanh với độ cứng trung bình mềm. Cỡ hạt từ 60 đến 80 thích hợp cho công đoạn mài phá thô, và chuyển sang cỡ hạt mịn từ 150 đến 240 cùng với việc sửa đá phẳng bằng mũi kim cương khi mài bóng hoàn thiện mặt làm việc.

Tại sao phải kiểm tra độ cong xoắn của thân dên trước khi mài lỗ?

Nếu thân dên bị cong xoắn mà vẫn cố tình mài tròn hai lỗ mắt dên, đường tâm của hai lỗ sẽ không còn song song với nhau. Khi lắp cụm piston vào nòng, piston sẽ bị đẩy chéo sang một bên gây cạ xước vách xi lanh và làm hỏng cả bộ hơi xe máy.

Kỹ thuật mài tay dên xe máy có ứng dụng cho lỗ đầu nhỏ xỏ ắc piston được không?

Hoàn toàn ứng dụng được nếu máy mài trang bị trục mài đường kính nhỏ và đá mài mini tương ứng. Tuy nhiên đối với lỗ đầu nhỏ bị loe, giải pháp nhanh và bền hơn là dùng dao doa doa rộng lỗ rồi ép bạc thau định hình để đưa về kích thước ắc tiêu chuẩn.

Thực hiện đúng kỹ thuật mài tay dên xe máy không chỉ đòi hỏi đôi bàn tay khéo léo của người thợ tiện mà còn cần sự hỗ trợ đắc lực từ các thiết bị đo kiểm và máy gia công chuẩn xác. Nắm vững kỹ thuật rà tâm, đo đạc khe hở bạc biên tới từng phần nghìn milimét sẽ giúp tiệm của anh em tạo dựng uy tín vững chắc, xuất xưởng cây dên nào là êm ru cây đó.