Sửa van chia hơi treo khí nén rơ-moóc bị kẹt lọt nhớt

Chiều qua, xưởng đón con moóc xương 3 trục lết đuôi vào gầm. Tài xế sốt ruột vì máy nén khí cày cả ngày, đồng hồ taplo báo đủ 8 ký mà bóng hơi treo không chịu đội lên, xe cứ xệ một bên. Chui gầm kiểm tra xả đáy bình hơi thấy rớt ra cả vũng nhớt đen sì. Bệnh này chắc chắn là cục lọc tách nước hỏng, nhớt bơm thẳng ra sau làm Van chia hơi treo khí nén rơ-moóc kẹt cứng ngắc ti trượt. Bài này tôi hướng dẫn anh em rã ráp, xả e và đánh sạch nhớt cụm van này, trị dứt điểm pan tụt bóng hơi dàn moóc.

Xem thêm bài tổng quan cả hệ thống: Sửa hệ thống bóng hơi gầm xe khách, treo khí nén rơ-moóc.

Van chia hơi treo khí nén rơ-moóc là gì? Sơ đồ cấu tạo

Van chia hơi treo khí nén rơ-moóc (nhiều xưởng gọi là van giằng gầm, van cân bằng bóng hơi) là cụm chia gió làm nhiệm vụ điều phối áp lực khí nén từ bình chứa bơm thẳng vào các bầu hơi nhún, giúp duy trì độ cao gầm moóc luôn cân bằng bất kể tải trọng.

Cấu tạo cơ bản của van này gồm một buồng chứa gió, hệ thống ti trượt (piston) bằng nhôm hoặc đồng thau, ron chữ O bao quanh để làm kín, một tay đòn liên kết với càng chữ A hoặc dầm cầu, và các lỗ xả gió (lỗ xả nhanh, lỗ cấp). Khi moóc chở nặng gầm lún xuống, tay đòn bẩy lên đẩy ti trượt mở lỗ cấp, nạp thêm hơi vào bóng để nâng gầm lên mức chuẩn. Khi dỡ hàng, tay đòn sập xuống, van mở lỗ xả để xả bớt hơi ra ngoài.

Bảng thông số test áp suất van chia hơi rơ-moóc

Thông số thực tế luôn là cứu cánh để anh em căn chỉnh không bị sai hành trình. Dưới đây là dải áp suất tiêu chuẩn của phần lớn cụm van chia hơi trên rơ-moóc tải nặng hiện nay:

Trạng thái rơ-moóc	Áp suất khí nén đầu vào (từ bình)	Áp suất trong bầu hơi	Hành trình tay đòn van
Moóc không tải (chạy rỗng)	8 – 9.5 bar	1.5 – 2.5 bar	Vị trí trung gian (Khóa)
Moóc đủ tải (đóng công / đầy hàng)	8 – 9.5 bar	5.5 – 7.5 bar	Nâng hết góc (Mở cấp gió)
Giảm tải (vừa cẩu hàng xuống)	8 – 9.5 bar	Giảm dần về 2.5 bar	Hạ góc (Mở lỗ xả nhanh)

Top 3 pan bệnh thường gặp ở cụm van chia hơi

1. Kẹt ti trượt do lọt nhớt từ máy nén

Đây là bệnh kinh điển. Hạt hút ẩm hỏng, bầu sấy mất tác dụng, máy nén khí xẻng hơi lẫn cả lốc nhớt bơm thẳng ra bình sau. Nhớt bám vào ti trượt của van chia hơi sinh ra mạt bẩn. Lâu ngày lớp ron chữ O nở rộp, ti trượt kẹt cứng khiến van mất khả năng đóng mở. Bóng hơi một là xẹp lép, hai là căng cứng không xả được.

2. Rách ron chữ O làm xì phì phì liên tục

Nhiều cụm van xài lâu năm ron cao su bị chai cứng. Gió luồn qua kẽ ron xì thẳng ra lỗ xả nhanh. Thợ đứng cạnh gầm nghe tiếng xì rí rí liên tục nhưng không tìm ra chỗ hở đường ống. Cứ tắt máy là bình hơi tuột sạch gió, sáng hôm sau tài xế đề máy phải rồ ga cày cả tiếng đồng hồ mới đủ hơi nhả lốc kê.

3. Gãy chốt định vị tay đòn

Moóc chạy đường ổ gà, lầy lội, bùn đất bám kẹt cứng vào càng chữ A. Tay đòn của van chia bị vặn xoắn quá lực đứt luôn chốt giằng. Lúc này tay đòn rũ xuống, van hiểu là xe đang ở mức gầm cao nhất nên mở lỗ xả xẹp hết bóng hơi. Moóc lết gầm chà luôn lốp vào sàn.

Quy trình xả e, vệ sinh và test van chia hơi từng bước

Để làm dứt điểm pan kẹt nhớt, anh em không thể chỉ xịt rửa bên ngoài mà phải hạ van xuống rã ruột. Lưu ý, trước khi chui gầm, anh em xem lại bài Bắt bệnh rơ-moóc xì bầu hơi phuộc nhún: Cách kê mễ an toàn để chui gầm tháo lắp bóng hơi không rủi ro để biết thế kê mễ chuẩn, tuyệt đối không ỷ y gầm moóc đang cao mà bò vào.

Bước 1: Xả e và tháo cụm van khỏi moóc

Kéo phanh tay, kê mễ kê chân voi thật chắc chắn dưới dầm cầu hai bên. Xả đuôi bình chứa để xả hết nước và xả sạch gió trong hệ thống. Dùng cờ lê vòng miệng nhả các rắc co cắm ống hơi 12mm ra khỏi cụm van. Dùng súng xiết bu lông 1/2 inch bắn 2 con ốc 13 giữ mặt bích van, rút nguyên cụm van ra ngoài bàn nguội.

Bước 2: Rã ruột van lấy ti trượt

Kẹp nhẹ cụm van lên ê tô. Lấy kìm phe mũi thẳng bóp phe gài ở miệng lỗ ty ra. Lấy giẻ sạch tỳ hờ lên mặt bích để lò xo không bắn giật ngược. Rút lò xo và cụm piston chia hơi ra ngoài. Anh em sẽ thấy lợn cợn mạt nhớt và bùn đóng cục cứng ngắc bên trong các lỗ gió.

Bước 3: Đánh bẩn, thay ron và thông lỗ gió

Lấy RP7 hoặc dung dịch súc béc xịt ngâm lòng xilanh 5 phút. Dùng vòi xịt khí nén thổi bung cặn bẩn ở các lỗ cấp gió và lỗ xả nhanh. Vớt mấy cọng ron chữ O cũ vứt đi, tuyệt đối không dùng lại vì nó đã ngậm nhớt và trương nở. Gài ron mới vừa khít vào các rãnh ti trượt. Bôi một lớp cực mỏng mỡ bò trắng (loại mỡ silicon không làm rộp cao su) vào lòng van.

Bước 4: Ráp van và cắm đồng hồ test áp suất

Ấn ti trượt vào lại, gài phe cẩn thận. Bắt van lên dầm xe, gài chốt tay đòn. Để moóc ở trạng thái không tải, cắm đồng hồ đo áp suất khí nén vào ngõ chia gió sang bầu hơi. Nổ máy nạp gió. Dùng tay hất tay đòn lên, đồng hồ phải nhảy ngay lên 5-6 bar. Kéo tay đòn xuống, nghe tiếng xì gió qua lỗ xả và áp đồng hồ rớt xuống lẹ là van làm việc mượt, không bị sượng.

Lưu ý khi làm mộc và chọn đồ nghề

Làm đồ khí nén gầm moóc ngán nhất là đồ gỉ sét cựa không ra và bị lọt nhớt dội lại. Mua cụm dụng cụ – thiết bị dùng khí nén có đầu lọc tách nước chuẩn xưởng sẽ giúp anh em đo test áp bách phát bách trúng, đồ nghề không bị nhiễm nhớt xưởng lây sang xe khách. Thêm nữa, làm xong moóc, nếu anh em có nhận thêm dòng xe khách dùng treo điện tử ECAS, nhớ đọc lại bài Xe khách xệ bóng hơi bên cao bên thấp: Cách cắm máy chẩn đoán calib lại độ cao gầm cân bằng tuyệt đối để set lại mức gầm điện tử chuẩn xác, vì dòng điện tử không dùng tay đòn cơ như moóc tải.

Toàn bộ dụng cụ nhắc trong bài đều có sẵn ở thiết bị gara Alotools, anh em cần tư vấn cứ nhắn.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Van chia hơi treo khí nén rơ-moóc hay bị kẹt nhớt?

Van chia hơi nằm cuối đường ống nhưng lại lãnh đủ mọi hậu quả từ máy nén khí trên đầu kéo. Máy nén đổ hơi yếu, xéc măng lỏng làm lọt nhớt xuống cúp ben. Cụm sấy mất tính năng lọc tách nước. Hỗn hợp nhớt và hơi sương này đẩy xuống đuôi moóc, đọng lại ở cụm van gây kẹt cứng piston ti trượt bên trong.

Xe moóc xì hơi ở lỗ xả của van chia là bị gì?

Bệnh xì lỗ xả nhanh thường do hai nguyên nhân. Một là màng cao su (ron chữ O) của cúp ben bên trong bị rách, gió luồn qua khe hở đi thẳng ra ngoài. Hai là kẹt cặn bẩn (mạt cát bụi lọt vào) chèn ngang van một chiều, khiến van đóng không kín. Tháo ra thay bộ ron sim là khỏi.

Có nên dùng mỡ bò chà đầy lên ron ti trượt van chia hơi không?

Không được lấy mỡ bò đặc chuyên bôi trơn ắc nhíp trét vào lòng van khí nén. Loại mỡ này gốc dầu mỏ, sẽ làm các gioăng chỉ cao su bị trương nở, rộp lên và nhão ra chỉ sau vài tháng. Gặp hơi nóng, mỡ chảy kẹt bít luôn các lỗ gió. Phải dùng mỡ bò silicon (mỡ trắng) loại chuyên dụng bôi trơn khí nén.

Chế van chia hơi xe tải sang rơ-moóc được không?

Mỗi loại xe có tiết diện đường ống, bầu gió và lưu lượng cấp khác nhau. Lấy van chia hơi của xe tải nhỏ 8 tấn gắn sang gầm moóc 3 trục (cấp cho 6 bóng hơi to đùng) sẽ làm bóng bơm lên rất chậm. Gặp tình huống chạy vào đường nghiêng gập ghềnh, van không cấp xả hơi kịp sẽ dẫn đến mất cân bằng, rất dễ gây lật moóc.